Het Israëlische Sderot ‘groeit en bloeit’, met uitzicht op het totaal vernietigde Gaza. ‘Er is geen beter overwinningsbeeld’

Het uitzichtpunt ‘De Kamelenheuvel’, even buiten de zuidelijke Israëlische stad Sderot, ligt er verlaten bij. In de schaduw van een dennenboom staan houten banken. Het uitzicht: landbouwvelden, tot aan het zwaarbeveiligde hek rond de bezette Gazastrook, nog geen kilometer verderop. Hooibalen glanzen er in de middagzon.

Aan de andere kant van het hek lagen landbouwgebieden van Gaza. Het Israëlische leger heeft voorbij het hek een wachttoren gebouwd, ommuurd met grijze betonblokken. Daarachter rijden legerwagens een aarden wal op. De horizon wordt gedomineerd door grijs puin van verwoeste gebouwen.

Sinds 7 oktober 2023 laat Israël geen internationale journalisten toe in de bezette Gazastrook, waar nog vrijwel dagelijks doden vallen en ruim 80 procent van de bebouwing is verwoest door Israëlische aanvallen. In het zuiden van Israël, direct langs het zwaarbeveiligde hek rond Gaza, richtte het leger sindsdien militaire zones op die eveneens nauwelijks toegankelijk waren voor de pers.

Inmiddels is het gebied langs het hek, van Sderot in het noorden naar Kerem Shalom in het zuiden, grotendeels open. Wie over de deels nieuwe asfaltwegen door het gebied rijdt, ziet de enorme verwoesting in Gaza en Israëls militaire activiteit voorbij het hek.

Ruïnes van Gaza-Stad

Aan de snelweg langs Sderot ligt een ander, drukker bezocht uitzichtpunt: ‘Kobi’s heuvel’. Daar gaan Israëlische bezoekers heen om naar de verwoeste Gazastrook kijken. Tegen betaling kun je een verrekijker gebruiken. Rechts: het door Israël volledig vernietigde Jabalia en Beit Hanoun in Noord-Gaza, met daarachter de Middellandse Zee. Links: de ruïnes van Gaza-Stad, waar enkele hogere gebouwen nog overeind lijken te staan.

Een man – kort haar, spijkerbroek – tuurt in de verte. Hij diende herhaaldelijk als reservist in Gaza. „Ik weet niet of een interview een goed idee is”, zegt hij op zachte toon. „Als ik naar Europa ga, zullen ze me arresteren. Jullie zijn helemaal gek geworden.” Hij woont in de illegale nederzetting Tapuach op de bezette Westelijke Jordaanoever. „In Europa ben ik een eng persoon. Europa begrijpt niet wat er hier gebeurt sinds 7 oktober.”

Achter hem zijn op glazen windschermen tientallen stickers geplakt met foto’s van omgekomen Israëlische militairen en hun levensspreuken of religieuze boodschappen. ‘Jij bent de weg in mijn leven.’ ‘Life is a festival, smile like Omri.’ ‘Tot de overwinning.’

Een groep Israëlische dagjesmensen betreedt het uitzichtpunt. Een gids – legergroen petje, zonnebril, grijs baardje – spreekt hen via een microfoontje toe: „Achter ons zien we Sderot. De stad is constant in ontwikkeling, met steeds weer nieuwe wijken. Ik kijk naar Sderot als een stad die de hoogte in groeit. Daartegenover kijk ik naar de Gazastrook, dat naar beneden valt. Er is geen beter overwinningsbeeld, zevenhonderd meter van het hek, dan deze groeiende en bloeiende stad.”

In Sderot is een drukbezocht uitzichtpunt, waar bezoekers naar de verwoeste Gazastrook komen kijken.

Militaire bases

Ook vanaf ‘Kobi’s heuvel’ zijn militaire bases en aarden wallen zichtbaar die het Israëlische leger in Gaza heeft opgericht. Gaza is sinds het akkoord tussen Israël en Hamas van afgelopen oktober van noord naar zuid in tweeën gedeeld middels de zogeheten gele lijn. Volgens de afspraken van het akkoord zou het Israëlische leger zich tot aan die lijn terugtrekken en zou dit de opmaat vormen naar geleidelijke militaire terugtrekking uit Gaza.

In de praktijk gebeurt het tegenovergestelde: Israël heeft het gebied ten oosten van de gele lijn ingenomen en er tientallen militaire bases en aarden wallen aangelegd, zo blijkt uit satellietbeelden. Eind mei zei de Israëlische premier Netanyahu dat Israël 60 procent van de Gazastrook heeft ingenomen, ten opzichte van circa 54 procent in oktober, en dat zijn doel is om daar 70 van te maken.

Lees ook

Aan de ene kant van de gele lijn proberen Palestijnen te overleven, aan de andere kant versterkt Israël zijn aanwezigheid

In het zuiden van Israël, rond het hek waarmee Israël Gaza hermetisch heeft afgesloten van de buitenwereld, is de aanwezigheid van het leger juist afgenomen – het militaire zwaartepunt lijkt verplaatst naar de gele lijn in Gaza. Wel komen er in het gebied veel soldaten die in Gaza gestationeerd zijn. De meesten willen niet praten, uit angst voor repercussies van hun meerderen en mogelijke vervolging in het buitenland.

Het Israëlische leger gebruikt gele betonblokken om een nieuwe grens te markeren binnen Gaza zelf.

Bij een falafeltent aan de snelweg, even buiten de kibboets Nir Oz, stappen soldaten uit auto’s en legerwagens om lunch te halen. Ten oosten van de gele lijn staat geen huis meer overeind, zegt soldaat Shalev Siani (21), die een pitabroodje haalt, in antwoord op de vraag wat er te zien is in het gebied. „Alles is verwoest. Tot aan de gele lijn is er niets. Zo houden we het territorium schoon.”

Bij een militaire basis, verder naar het zuiden, rijden legervoertuigen via een poort in het hek Gaza in. In het zand zijn lukraak gele betonblokken neergezet van het Israëlische bedrijf Wolfman Industries, waarmee Israël de gele lijn markeert. Vermagerde straathonden uit Gaza zijn door het hek gelopen en dwalen rond in Zuid-Israël.

Hulpgoederen

Bij de grensovergang Kerem Shalom staan enkele vrachtwagens met ladingen hulpgoederen voor Gaza. Volgens chauffeur Mahmoud uit Majdal Shams op de bezette Syrische Hoogvlakte van Golan, die niet met zijn achternaam in de krant wil, komen de goederen uit Israël en uit Jordanië. Inmiddels heeft Israël sinds 8 juni alle grensovergangen met Gaza opnieuw gesloten en komen er geen hulpgoederen door.

Even buiten de kibboets Kfar Aza ligt een bloeiend zonnebloemenveld. In de avondzon is een groep Israëlische fotografiedocenten bezig met een fotoshoot. Een twaalfjarig meisje poseert zittend op een kistje met een bos zonnebloemen in de hand. Achter haar loopt het veld over in de horizon met de ruïnes van Gaza-Stad.

Een Israëlisch meisje bij een veld met zonnebloemen vlakbij de grens met de Gazastrook.

FOto Kobi Wolf

Docent Eddie Israël (56) uit Ashkelon, voormalig persfotograaf voor de krant Maariv, legt het idee achter de fotoshoot uit. „We leren studenten te fotograferen in dit bloeiende veld tegenover Gaza, dat volledig verwoest en gebroken is. Daar verwoesten ze en maken ze er een troep van. Hier wachten we, en kijken we naar vrede en goede dingen.”

Deelneemster Inbal Harari (22) komt uit Sderot en werkt daar in een café. Ze groeide op in Gush Katif, het illegale nederzettingenblok in Gaza dat in 2005 werd ontmanteld. „Als we kunnen, wil ik terug. Wij bewaarden de vrede daar.”

Over Gaza zegt ze: „Wij hebben er niet voor gekozen om een oorlog te beginnen. We verdedigen onszelf. Het is zoals je kind vertellen dat hij zich moet gedragen. Als je geen grenzen stelt, wordt het een barbaar. Je wilt niet hard zijn, maar het moet. Ik zie het als de enige oplossing.”

Uitzicht op Gaza in de buurt van de kibboets Kfar Aza.

Foto Kobi WolF