Het lijkt alsof de verontwaardiging van Wilders tegenwoordig uit zijn tenen moet komen

De wekelijkse, bijna rituele ontkrachting van het idee dat er een kloof bestaat tussen burger en politiek – het vragenuurtje in de Tweede Kamer – leek deze dinsdag een nieuwe mijlpaal te hebben bereikt in respectloze hyperbolen, of simpelweg lompe cafépraat. Geert Wilders trapte af. Hij wilde toelichting van minister Elanor Boekholt-O’Sullivan (Volkshuisvesting, D66) op het „laffe” besluit een wet in te trekken die de voorrangsregeling voor statushouders op de woningmarkt had moeten afschaffen. De minister wil ook van die voorrang af, maar pas als er alternatieve woonruimte voor statushouders is gevonden. „U moet zich kapot schamen”, aldus Wilders.

Tot zover niets nieuws. Sterker, hoeveel nadruk Wilders ook in zijn woorden probeerde te leggen, hij klonk vermoeid. Alsof de verontwaardiging die hem ooit als vanzelf leek aan te waaien, tegenwoordig uit zijn tenen moet komen. Hij gooide er nog een onjuist getal uit – „Honderdduizend asielzoekers komen jaarlijks naar Nederland.” – maar ook dat is niet nieuw. Het klonk zelfs afgezaagd. De mijlpaal kwam pas in zicht toen René Claassen van de Groep Markuszower het woord nam. Zijn vraag aan de minister: „Waarom haat u de Nederlanders?”

Waarom haat de minister haar landgenoten? Media krijgen vaak de schuld van verruwing en verplatting in de politiek. Daar is vast iets voor te zeggen, maar in de praatprogramma’s die volgden werd aanzienlijk genuanceerder en hoffelijker over beleidskwesties en politiek gesproken. Ook door politici, zo bleek bij Eva, bij Pauw & De Wit, bij RTL Tonight. In de Kamer gaat het er aanzienlijk lomper en ongevoeliger aan toe. Misschien geruststellend dat het vragenuurtje, wekelijks uitgezonden door de NOS, het qua kijkcijfers verliest van deze programma’s.

Aangenaam verrast

Origineel zijn ze daarentegen allerminst. Wie geen zin had in gesprekken over stijgende brandstofprijzen of de verkrachtingszaak tegen Ali B diende dinsdag álle boulevard- en praatprogramma’s te mijden. Zelf ontsnapte ik er niet aan, al was ik aangenaam verrast toen ik plotseling aan de hand van Marc de Beyer, directeur van het Haarlemse Teylers Museum, naar allerlei objecten uit westelijk Nieuw-Guinea bleek te kijken, geëxposeerd in Wereldmuseum Leiden als Tijd voor Papoea. De makers van Nu te zien (AvroTros) demonstreerden hoeveel artistieke rijkdom in maximaal zeven minuten past en De Beyer liet zien hoe prachtig beschilderde doeken gemaakt van boombast kunnen zijn. De surrealistische kunstenaar Joan Miró, vertelde hij, had zo’n boombast uit Papoea in bezit en hé, dat zie je direct. Ik dacht zelfs even: „Betrapt, Joan! Daar heb je het dus van.”

De Beyer suggereerde dat ook, maar met een luchtigheid die kalmeerde. Terecht natuurlijk, want er is niets mis met culturele beïnvloeding. Die leidt tot creatieve verrijking, welke kant de invloed ook op gaat, van oost naar west (als in dit geval) of van zuid naar noord en andersom. Enzovoorts. Zonder het begrip ‘culturele toe-eigening’ in de mond te nemen, leek De Beyer stelling te nemen tegen de verontwaardiging erover. Dat sloot mooi aan bij de derde, laatste aflevering van Een schat aan Shaffy (AvroTros) direct daarvoor uitgezonden op hetzelfde net, NPO2, en door dezelfde omroep. Het programma hanteerde culturele toe-eigening als vruchtbaar uitgangspunt. Met het beste bewijsstuk op het slot. Met materiaal van Shaffy als inspiratie brachten rapper Akwasi en cabaretier Claudia de Breij een duet ten gehore dat, als ik me niet vergis, een tophit wordt. Iets gejat? De Breij: „Ik denk dat hij dit wel tof zou vinden.”