Hoe slaag je erin om jezelf te vernieuwen?

Het vermogen jezelf te vernieuwen is een essentiële vaardigheid geworden. Omdat alles verandert. De wereld, de technologie, de economie, ons werk. Wat gisteren nog een fundamentele zekerheid was, is vandaag los zand. En een loopbaan bestaat allang niet meer uit veertig jaar voor dezelfde baas werken, maar uit een reeks soms heel verschillende deelcarrières.

Maar hoe voer je dat uit, zo’n persoonlijke reset? Daarover schreef de bekende managementdenker Jim Collins zijn nieuwe boek What to make of a life.

Collins’ echtgenote

Waarom schreef Collins zo’n persoonlijk werk, na wereldwijde bestsellers over bedrijfsstrategie als Built to Last en Good to Great? In een recent interview noemt hij als belangrijkste reden de grote tegenslag waarmee zijn echtgenote Joanne Ernst jaren geleden werd geconfronteerd. Ernst was begin jaren tachtig een vermaard triatleet. Ze werd in 1985 wereldkampioen tijdens de Ironman op Hawaii. Maar ruim een jaar later moest ze door een hardnekkige blessure haar topsportcarrière opgeven. Dat voelde voor haar als doodgaan, zegt Collins. Toch lukte het Ernst om vanuit haar liefde voor sport een nieuwe loopbaan op te bouwen als hardloopcoach.

Ruim twaalf jaar besteedde Collins aan zijn onderzoek voor dit nieuwe boek. Hij analyseerde en vergeleek de levensgeschiedenissen van 34 meer en minder bekende personen. Daaruit destilleerde hij een aantal rode draden. Ik noem er een paar.

‘One big thing’

Wie zijn leven goed wil besteden, moet volgens Collins zoeken naar een bezigheid waarin drie elementen bij elkaar komen: natuurlijke aanleg, een gezond verdienmodel en focus. Een beetje uitleg:

• Natuurlijke aanleg: het helpt om te kiezen voor een loopbaan waarbij je aangeboren vermogens optimaal tot hun recht komen. Bij sommige taken helpt het wanneer je ijskoud kunt blijven onder grote druk, bij andere is gevoeligheid voor de omgeving juist een voordeel.
• Gezond verdienmodel: de mensen die Collins bestudeerde hadden een opmerkelijke relatie met geld. Werk was voor hen geen manier om geld te verdienen, maar geld was een middel om mooi werk te kunnen doen.
• Focus: de levensverhalen in het boek gaan allemaal over mensen die hun energie richtten op een duidelijke taak waar ze van genoten. Ze kozen die taak niet vanwege de voordelen of extraatjes die deze opleverde, maar vanwege het plezier in het doen van het werk dat erbij kwam kijken.

Maar, waarschuwt Collins, als je je ‘one big thing‘ hebt gevonden, wil dat niet zeggen dat daarna alles op rolletjes loopt.

Illustratie Ben Tiggelaar

Kantelpunten

In Collins’ nieuwe boek speelt ‘the cliff‘ een belangrijke rol. Dat is zijn woord voor de kantelpunten die worden veroorzaakt door grote tegenslagen, zoals ziekte, ontslag of verlies. Maar ook positieve gebeurtenissen kunnen leiden tot zo’n kanteling. Denk aan het behalen van een belangrijk doel en de leegte die je daarna kunt voelen. Op dit soort momenten wordt je opnieuw geconfronteerd met de vraag: wat ga ik verder doen met mijn leven?

Voor Collins’ echtgenote was het gedwongen opgeven van de topsport zo’n kantelpunt. Voor Jimmy Page en Robert Plant, de gitarist en zanger van rockband Led Zeppelin (ja, Collins presenteert een bonte verzameling), was het kantelpunt het overlijden van hun drummer en vriend John Bonham en de daaropvolgende opheffing van de band. Hoe ga je verder na zo’n bittere ervaring?

Jaren in de mist

Na de confrontatie met een kantelpunt zijn de meeste mensen lang, soms heel lang in verwarring. ‘The fog‘ noemt Collins dat, de mist. Het is een periode waarin je niet weet wie je nu bent of wat je nu moet doen. Een voorbeeld uit het boek: op z’n 37ste maakte de acteur Michael J. Fox bekend dat hij leed aan de ziekte van Parkinson. Daarna besloot hij zich in te zetten voor mensen met dezelfde ziekte en richtte hij een stichting op die geld inzamelt voor parkinsononderzoek.

Voor het grote publiek leek het alsof Fox zijn nieuwe missie snel had gevonden. Maar Collins vertelt dat de acteur zeven jaar worstelde met de diagnose en de plannen voor de rest van zijn leven voor hij de buitenwereld inlichtte over zijn ziekte. Daarna duurde het nog twee jaar voor hij zijn stichting begon.

Collins deelt dit soort verhalen om te laten zien dat een periode van mist volstrekt normaal is. En dat de meeste mensen langzaam, zoekend, tastend en proberend de weg terugvinden naar een nieuw levenspad dat vervulling geeft.

Praktisch

De principes die Collins uitwerkt zijn geen harde psychologische wetmatigheden. Eerder nuchtere levenslessen van een schrijver die zijn huiswerk heeft gedaan. Collins vertelt daarnaast ook over zijn eigen kantelpunten, zijn mist en persoonlijke vernieuwing.

Zulke verhalen houden je een interessante spiegel voor. Dat is ook Collins’ eigen ervaring. In het interview dat ik eerder noemde zegt Collins dat hij – op zijn 68ste – meer energie heeft dan ooit tevoren. Het is niet meer het allesverzengende, agressieve, onzekere en dodelijk vermoeiende vuur uit zijn jeugd, maar een beter vuur van ongecompliceerd plezier in het dagelijkse werk.

Hoe kan dat, wilde de interviewer weten. Is het Collins’ leeftijd? Of komt het omdat hij niets meer hoeft te bewijzen? Volgens Collins komt het door het onderzoek dat hij deed voor zijn boek, door de inspiratie vanuit de levensverhalen van creatieve, eigenzinnige en tegelijk gewone mensen die – door allerlei tegenslagen heen – uiteindelijk hun weg in het leven vonden.