Iedere minuut schermtijd is een minuut waarin je peuter geen nieuwe woorden hoort

Je peuter een paar minuten achter de tablet zetten zodat je snel kunt koken: veel ouders doen het wel eens. Een paar minuten zullen toch geen kwaad kunnen zeker? Volgens een studie in vakblad JAMA Pediatrics wel, behalve op één specifieke manier.

De eerste drie levensjaren zijn de belangrijkste periode waarin een kind taalvaardigheden ontwikkelt. In dat tempo zal het later nooit meer woorden oppikken. Precies in die fase heb je dus iets nodig dat een scherm gewoon niet kan geven: echte interactie met mensen.

Wat onderzoekers zien gebeuren

Wanneer een peuter naar een scherm zit te kijken, wordt iedereen in huis stiller. Die leuke heen-en-weer-gesprekjes waarbij jij iets zegt en je kind reageert verdwijnen dan grotendeels. En laat dat soort gesprekjes nou net zijn waar kinderen het meest van leren.

Zelfs een tv die op de achtergrond aanstaat zonder dat iemand er echt naar kijkt, blijkt al een negatieve invloed te hebben. Dat komt onder meer doordat die de aandacht weghaalt en gesprekken overstemt. Daardoor pikt een kind minder woorden op, zelfs wanneer er wel gesprekken plaatsvinden.

De richtlijnen (en waarom bijna niemand ze haalt)

De aanbevelingen van de onderzoekers zijn daarom ook streng. Kinderen onder de 18 maanden zouden helemaal geen schermen moeten zien, zo zeggen zij. Tot en met de leeftijd van 5 jaar hou je het best op een maximum van een uur per dag. Hoeveel ouders houden dat echt vol? Niet zo gek veel.

Toch is er een manier om de schade te beperken. Veel mensen gebruiken een tablet of telefoon als een soort oppas. Als je als ouder echter bij je kind gaat zitten terwijl die kijkt, dan verandert alles. Je kunt bijvoorbeeld benoemen wat je ziet (“kijk, een blauwe vis!”), vragen stellen, woordjes uit filmpjes herhalen of samen tellen of spellen. Zo wordt het scherm een aanleiding om te interacteren in plaats van een vervanger voor interactie.

Leestip: Schermtijd maakt jongeren niet per se slechte slapers (maar wel latere slapers)

Door mee te kijken zie je ook meteen of wat je kind ziet eigenlijk wel oké is voor zijn of haar leeftijd. Niet elk filmpje dat het algoritme aanbiedt is immers daadwerkelijk geschikt voor een driejarige.

Er is namelijk een wereld van verschil tussen een rustig educatief programma waarin kleuren, dieren of gevoelens benoemd worden en een hyperkinetische tekenfilm met flitsende beelden en harde geluiden. Dat laatste is voor een klein kinderbrein gewoon te veel. Programma’s die je kind aanspreken en uitnodigen om te reageren, al is het maar door iets na te zeggen, werken het beste.

Telefoonvrije plekken in huis

De onderzoekers hebben ook een tip die misschien wat ouderwets klinkt, maar wel werkt. Spreek af waar in huis schermen niet gebruikt worden. De eettafel bijvoorbeeld, of de slaapkamer. Zo worden er vanzelf momenten gecreëerd waarop er gespeeld of voorgelezen wordt. En voorlezen is, hoe simpel het ook klinkt, nog steeds een van de allerbeste dingen die je voor de taalontwikkeling van je kind kunt doen.

Geen reden om je schuldig te voelen

Je moet je nu niet al te rot voelen omdat je peuter af en toe een aflevering Bumba kijkt terwijl jij je douche probeert te halen. Helemaal schermloos opvoeden is in 2026 voor de meeste ouders gewoon niet realistisch. De boodschap van de onderzoekers is eerder: wees je ervan bewust dat schermtijd nooit gratis is. En niet jij, maar je kind betaalt de rekening.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Veel schermtijd in de babytijd kan later tot meer angstklachten leiden en Meer schermtijd op jonge leeftijd hangt samen met lagere scores voor lezen en rekenen. Of lees dit artikel: Deense megastudie: kinderen met een slecht gebit krijgen later vaker last van hart- en vaatziekten.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: