Ik haat ochtendmensen. Ik haat het dat zij vinden dat zij de norm zijn

Eind vorige maand las ik dat studenten slechtere cijfers halen als ze vroeg in de ochtend tentamens moeten maken. Niet door alcohol. Niet omdat ze lui zijn. Nee, gewoon door keiharde fysiologie. Jonge mensen hebben meer slaap nodig, en kunnen gemiddeld pas later slapen. Als je ze vroeg tentamens laat maken zijn ze dus minder scherp, en nemen hun slagingskansen af.

En toch doen we het.

Toen ik het las, zat ik in één klap weer midden in een persoonlijke frustratie: vroeg moeten opstaan. En nog erger: de ochtendmensen die dat tot norm hebben verheven. Mijn hele leven word ik al geterroriseerd door ochtendmensen.

Want ja, ik ben een avondmens. Voor productiviteit hoef je bij mij voor 9 uur ’s ochtends écht niet aan te komen. Maar in Nederland is dat verdacht. Want ochtendmensen zijn dan al úren op. En dat willen ze de rest van de samenleving ook heel graag laten weten.

Bouwvakkers om 6 uur op de steiger met een radio op standje festival. Mensen om 7 uur op hun terras met de hogedrukspuit. Bladblazers. De lifestyle- of anderszins zen-achtige coaches die op LinkedIn laten weten elke ochtend om 5 uur op te staan omdat die eerste vroege uurtjes je meest productieve zijn.

Met als toppunt de ochtendmensen die de avondmensen afplassen. ‘Lig je nou nog in je bed te stinken’. ‘Kom eens uit je nest’. ‘Stelletje luie sukkels’. Alsof je een beter mens bent als je vroeg opstaat. Alsof ik minder waard ben omdat ik later begin. Ik loop toch ook niet te klagen dat ochtendmensen al om 15.00 uur zitten te knikkebollen? Dat ze al zijn uitgeblust als ik nog uren door kan?

En de hele samenleving is zo, hè? In Nederland dan. Want in Spanje en Italië staat iedereen gewoon lekker pas om 10 uur op. Maar nee. Hier in Nederland is alles, maar dan ook echt alles ingericht op ochtendmensen. Iets met calvinisme, vrees ik.

Dauwtrappen

Vroeg naar school, vroeg naar college, vroeg naar je werk, vroeg op in het ziekenhuis, vroeg naar de dokter, naar de bakker, ontbijtsessies. Dauwtrappen. Luilak. Ochtendmensen bepalen ons ritme en zijn de gesel der mensheid. We leven in een complot.

We hebben een samenleving gebouwd voor mensen die om 6 uur wakker worden. En verwachten dat de rest zich aanpast. Voor alles hebben we begrip – behalve voor mensen die na tienen ’s avonds nog helder kunnen nadenken.

Supermarkten zijn de enige die het snappen. Die zijn van 08.00 tot 22.00 uur open. Waarom kunnen bakkers dat niet. Apotheken, scholen, universiteiten, ziekenhuizen. Waarom is het inloopspreekuur bij de dokter vanaf 08.00 uur? Waarom is al het verse brood op om 8.30 uur?

Ja maar ochtendmensen zijn productiever, hoor je dan. My ass. Ochtendmensen zijn helemaal niet productiever. Ze zijn er alleen maar eerder. Om 15.00 uur zijn ze uitgepraat, maar noemen dat ‘een efficiënte werkdag’. Hun middagdip noemen ze ‘vergadering’.

Het enige lichtpuntje: als je ouder wordt, schijn je vanzelf een ochtendmens te worden. Dan heb je minder slaap nodig. Maar tot die tijd lijkt het me nuttig de pijn eens wat eerlijker te gaan verdelen.

Ik denk dan aan een model waarin de bouwvakkers en ochtendmensen van 5.30 tot 09.00 uur stilletjes de straat op gaan – en pas rond 9.30 uur mogen beginnen met boren en fluiten. Scrum Masters krijgen een tijdslot van 09.00 tot 10.00 uur. En pubers, studenten en avondmensen beginnen gewoon om 12.00 uur.

En dat de scholen, universiteiten en werkgevers daar nou ook EINDELIJK eens rekening mee gaan houden. Dat het verboden wordt om voor 9.30 uur een stand-up te houden. Een lesverbod voor 12.00 uur!

Maar je zou ook kunnen denken aan een Ochtendmensenvignet – alleen mét vignet mag je voor 8.30 uur de openbare ruimte in. Een spitsheffing voor vroeg opstaan – dat iedereen die vóór 07.30 uur zijn laptop openklapt of een post plaatst op LinkedIn, een flink bedrag betaalt.

Studiepunten voor uitslapen

Mensen die na 9.30 uur beginnen, krijgen belastingvoordeel. Studenten krijgen studiepunten voor uitslapen. En dat het verboden wordt om trots te melden dat je om 05.00 uur bent opgestaan.

De handhaving kan via de Ochtendpolitie: boa’s die controleren of iemand niet ‘onnodig vroeg functioneert’. Die ‘bootcampers’ taseren die om 6.30 uur al buiten zijn met hun boombox. Met tot slot een Ochtendmensencompensatiefonds – dat ieder avondmens compenseert voor jarenlang structureel slaaptekort.

Het resultaat? Betere prestaties, gelukkiger mensen, minder filedruk, en minder ergernis omdat avondmensen en ochtendmensen elkaar minder tegenkomen.

Wat ook kan: alle ochtendmensen eens een paar maanden tot 19.30 uur op hun werk houden. En dan kijken hoe leuk ze dát vinden.

Ik had al gezegd dat ik ochtendmensen haat, toch?