In de strijd om Groenlandse olie zoekt een Amerikaans bedrijf de mazen van de wet op: ‘Een soort arctische stunt’

Als Groenland niet verkocht kan worden aan de Verenigde Staten, dan moet het „grote, slecht gerunde stuk ijs” zoals de Amerikaanse president Donald Trump het land vorige week omschreef op zijn socialemediaplatform, maar via olieboringen worden ingenomen. Tenminste, dat is de indruk die gewekt werd toen het bedrijf Greenland Energy uit Texas zonder toestemming van de Groenlandse regering machines aan land bracht met als doel: zoeken naar olie. Getrouwen van Trump zijn verbonden aan het bedrijf, en talkshowpresentator Dr. Phil werd gestrikt om het initiatief te promoten in een zesdelige documentaireserie.  

Wat Greenland Energy wil botst echter met de plannen van de Groenlandse regering. Het plan van het Amerikaanse bedrijf was dat containerschepen met boormateriaal vanuit Canada naar Jameson Land, in het oosten van Groenland, gestuurd zouden worden opdat in oktober begonnen kon worden met proefboringen. Volgens Robert Price, topman van Greenland Energy, zijn op Groenland „’s werelds grootste onontdekte olievelden” te vinden. Jeff Landry, de Groenland-gezant die door Trump werd aangewezen om aan te sturen op inlijving van Groenland door de VS, stelde in mei al dat de olieboringen nodig waren om de energiecrisis die door de oorlog in Iran wordt veroorzaakt te verlichten. „We zouden die vaten binnen ongeveer tien maanden in productie kunnen hebben”, stelde hij toen.  

De Groenlandse regering weigert vooralsnog om toestemming te geven voor boringen. Donderdag gaf de Groenlandse regering een „sterke waarschuwing” af aan Greenland Energy:  ”Het noodzakelijke regelgevingsproces kan niet worden afgerond en de benodigde goedkeuringen kunnen daarom niet worden verkregen vóór de geplande start van de boringen.” 

Het bedrijf heeft nu alleen een exploratielicentie, maar heeft de verdere stappen nog niet doorlopen. Elk bedrijf dat in Groenland grondstoffen wil winnen of olie wil boren, moet flink wat afspraken maken voordat er toestemming komt. Zo moet een bedrijf zowel aan de gemeenschap waar de boring plaatsvindt als aan de regering verantwoording afleggen over de ecologische voetafdruk. Duidelijk moet zijn dat werknemers goed betaald worden en het project moet de lokale gemeenschap ten goede komen. 

Poolvossen en muskusossen

Groenland is door klimaatverandering steeds aantrekkelijker om te ontginnen. Niet alleen voor olie, maar het land beschikt ook over 25 van de 34 mineralen die op de Europese lijst van kritieke grondstoffen staan, waaronder zeldzame aardmetalen. Anders dan in veel Europese landen is er in Groenland veel consensus over het nut van mijnbouw, maar gemeenschappen zijn sceptisch wanneer een bedrijf niet goed kan aangeven wat de gevolgen zijn voor de leefomgeving. Het winnen van grondstoffen wordt gezien als middel voor een groene transitie, en als manier om (economisch) onafhankelijk te worden, stelde Naaja Nathanielsen, toenmalig minister van Volkshuisvesting, Infrastructuur, Mineralen en Gendergelijkheid begin 2025 in NRC. In het gebied waar Greenland Energy wil boren wonen maar 325 mensen in het dichtbij gelegen dorp  Ittoqqortoormiit. Ook leven er poolvossen en muskusossen.  

Wat olieboringen betreft ligt de zaak bovendien ingewikkelder dan bij het delven van grondstoffen. De Groenlandse regering kondigde in 2021 aan geen vergunning te verlenen voor nieuwe olieprojecten, omdat de schade aan het milieu te groot is. Greenland Energy gebruikt licenties die voor 2021 aan White Flame Energy werden verleend voordat het verbod van kracht werd. White Flame Energy is eigendom van het Britse mijnbouwbedrijf 80 Mile, een financiële partner van Greenland Energy. 

Maar een licentie is iets anders dan toestemming om te boren, zegt Lucia van Geuns, energie-expert bij het Den Haag centrum voor Strategische Studies. Zij ziet dat het bedrijf enorm opklopt hoe kansrijk het project is en onrealistische planningen verkondigt. „Het is een soort arctische stunt. Het bedrijf probeert duidelijk de mazen van de wet op te zoeken.” 

Ittoqqortoormiit en de bevroren fjorden

Foto Olivier MORIN / AFP

Het bedrijf communiceerde dat proefboringen al in het najaar zouden plaatsvinden. Volgens Groenland-gezant Landry zou binnen tien maanden de productie kunnen worden opgestart, en zouden 2 miljoen vaten per dag kunnen worden geëxporteerd. Van Geuns: „Dat is totaal onmogelijk, aandachttrekkerij.” 

Ze twijfelt sterk over de economische haalbaarheid van het project. „Dit is een high risk, high reward project waar naast de geologische risico’s ook de extreme weersomstandigheden en het gebrek aan infrastructuur een belangrijke rol spelen. Zoals weinig havens en wegen om olie te verschepen. Het is een enorme logistieke uitdaging om daar te opereren.” 

Republikeinse fans

Hoewel het project volgens het bedrijf losstaat van de wens van Trump om Groenland te annexeren, trekt het olieavontuur wel duidelijk Republikeinse fans aan. Zo kocht Wall Street-miljardair Kenneth Griffin – een belangrijke donateur van de Republikeinen – 9 procent van de aandelen. In juni trad Carol Craig toe tot de raad van bestuur. Zij is de baas van defensietechnologiebedrijf Sidus Space, dat werkte aan het Golden Dome-raketafweersysteem van Trump.  

De banden tussen Trump en Larry Swets, grootaandeelhouder en bestuursvoorzitter van het bedrijf, zijn niet helemaal scherp te krijgen. Wel achterhaalde de Britse krant The Guardian via een socialemediapost dat de vrouw van Swets een bezoek heeft gebracht aan Mar-A-Lago, het landgoed van Trump in Florida.  

Los van hoe nauw de banden precies zijn, is het standpunt van de Amerikaanse president helder. Twee dagen na de Groenlandse waarschuwing dat er geen toestemming was voor het aan land brengen van apparatuur, postte Trump op zijn Truth Social een foto waarin zijn hoofd dreigend boven een Groenlands dorp zweeft, met de tekst „Hello, Greenland!”.