Kabinet wil verbod op woningbouw op minder dan 500 meter afstand van geitenhouderij

2 uren geleden 1

Het kabinet wil de bouw van nieuwe huizen binnen 500 meter van een geitenboerderij gaan verbieden. Ook mogen er geen geitenhouderijen meer komen op minder dan 500 meter van woonwijken, kinderdagverblijven en verzorgingstehuizen. Dat schrijven minister van Volksgezondheid Sophie Hermans (VVD) en staatssecretaris van Landbouw Silvio Erkens (VVD) vrijdag in een brief aan de Tweede Kamer.

Het kabinet baseert zijn besluit op onderzoek van het RIVM, het zogeheten VGO-onderzoek. Dat wees volgens de minister en staatssecretaris uit dat het risico op longontsteking bij omwonenden met 73 procent toeneemt als zij binnen 500 meter van een geitenboerderij wonen, en met 19 procent als ze binnen 1.000 meter van zo’n boerderij wonen.

Op dit moment zijn er volgens een „impactanalyse” van het kabinet in Nederland 338 melkgeitenhouderijen, met in totaal 13.586 huizen binnen een straal van 500 meter en bijna 80.000 binnen een straal van een kilometer. Vooral dat laatste getal groeide de afgelopen jaren hard, bleek uit onderzoek van NRC. Sinds 2019 werden er ruim 10.000 woningen gebouwd op minder dan een kilometer van een geitenboerderij.

Ruimtelijk op slot

De Gezondheidsraad adviseerde op basis van het RIVM-onderzoek om binnen die kilometer geen woningbouw meer toe te staan. Zo’n maatregel heeft volgens het kabinet echter een te grote impact op de woningbouw: het zou er volgens Hermans en Erkens voor zorgen dat „veel gebieden ruimtelijk op slot worden gezet”. Uit „aanvullende vragen” die het kabinet aan de onderzoekers heeft gesteld, zou volgens Hermans en Erkens zijn gebleken dat de totale kans dat iemand ziek wordt „niet statistisch significant” hoger is wanneer diegene op meer dan 500 meter van een geitenboerderij woont.

Volgens de bewindspersonen staan er in Nederland op dit moment 1.627 woningen gepland binnen 500 meter van een geitenhouderij. Zou het kabinet de afstandsnorm op 1.000 meter zetten, dan stijgt het aantal geplande woningen dat wordt geraakt fors: in totaal zijn er plannen voor 13.778 woningen binnen 1.000 meter van een geitenhouderij. Voor 3.811 geplande woningen is al onherroepelijk een vergunning voor de bouw verleend.

Behalve een verbod op woningbouw wil het kabinet ook dat er voortaan geen nieuwe geitenhouderijen komen op minder dan 500 meter van bestaande woningen. Bestaande geitenhouderijen mogen bovendien niet meer uitbreiden. Dit verbod geldt volgens het kabinet zolang er geen „handhaafbare maatregelen” zijn die de uitstoot van bacteriën, endotoxinen en fijnstof bij geitenhouderijen bewezen kunnen terugdringen.

Tien jaar onderzoek

De minister en staatssecretaris wijzen er in hun brief op dat het RIVM meer dan tien jaar onderzoek heeft gedaan naar de relatie tussen geitenboerderijen en de gezondheid van omwonenden. Verschillende experts zetten tegenover NRC echter grote vraagtekens bij dit VGO-onderzoek.

Volgens Marc Bonten, hoogleraar moleculaire epidemiologie van infectieziekten aan het UMC Utrecht, hing het rapport dat concludeerde dat de kans op longontsteking 73 procent hoger was „aan elkaar van aannames”. Zo waren volgens de onderzoekers van het RIVM 600 tot 800 patiënten met een longontsteking nodig om een goed beeld te krijgen van het risico, maar vonden ze ook na jaren onderzoek slechts 108 patiënten. Volgens medisch statisticus Maarten van Smeden van het UMC Utrecht bevat het RIVM-onderzoek „te weinig informatie” om te oordelen dat er een statistisch verband is „tussen de nabijheid van geitenhouderijen en het risico op een longontsteking”.

De berekening dat de nabijheid van geitenhouderijen jaarlijks zou zorgen voor 100 tot 600 extra ziekenhuisopnamen, en voor 20 tot 100 extra sterfgevallen, bleek na navraag door NRC bovendien niet van het RIVM te komen, maar gedaan te zijn door ambtenaren van het ministerie van VWS. Het departement wilde zo „een meer concreet beeld geven bij de problematiek zoals geschetst in het VGO-III onderzoek”, zei een woordvoerder daarover tegen NRC.