Koolhydraatarm of vetarm dieet? Het maakt niet uit, zolang je het juist doet

Al jarenlang twisten aanhangers van koolhydraatarme en vetarme diëten over welke aanpak het beste is voor je hart. Welk kamp wint volgens de wetenschap? Allebei, zo blijkt uit een nieuwe studie van Harvard. En geen van beiden.

Het blijkt niet te gaan om hoeveel koolhydraten of vet je binnenkrijgt, maar om wat voor koolhydraten en wat voor vet. Een koolhydraatarm dieet vol groente, noten en olijfolie beschermt je hart prima. Maar een koolhydraatarm dieet gebaseerd op spek, kaas en verwerkt vlees? Die verhoogt juist je risico op hartproblemen. Dat klinkt logisch, maar wie veel tijd op sociale media doorbrengt, zou verbaasd zijn hoeveel mensen denken dat leven op steak en boter gezond is.

Hetzelfde geldt voor vetarme diëten. Een vetarm voedingspatroon met veel groenten, fruit en volkoren producten verlaagt je kans op hartziekten. Maar wie vooral witte rijst, witbrood en gesuikerde producten eet omdat die weinig vet bevatten, doet zichzelf geen plezier.

Dit is ook geen klein onderzoekje. De onderzoekers volgden bijna 200.000 mensen zo’n 30 jaar lang. In totaal gaat het om meer dan vijf miljoen persoonsjaren; dat is de som van alle jaren dat alle deelnemers in het onderzoek zaten. In die tijd kregen ruim 20.000 mensen te maken met hartproblemen.

Plantaardig wint

Wat maakt dan het verschil? De gezonde varianten van beide diëten hadden iets gemeenschappelijks: ze waren vooral plantaardig, bevatten veel volkoren producten en gebruikten onverzadigde vetten uit noten, avocado en olijfolie.

De ongezonde varianten waren zwaar op geraffineerde koolhydraten zoals witbrood en pasta uit wit meel of op vet en eiwit uit dierlijke bronnen zoals vlees en zuivel met veel verzadigd vet.

Mensen die gezond aten, of ze nu weinig koolhydraten of weinig vet binnenkregen, hadden lagere waardes van triglyceriden, meer ‘goed’ HDL-cholesterol en minder ontstekingswaarden in hun lichaam. Dat zijn allemaal signalen die wijzen op een gezonder hart en bloedvaten.

Flexibiliteit als voordeel

Dit heeft meteen een praktisch voordeel: je hoeft jezelf niet te dwingen tot een dieet dat niet bij je past. Sommige mensen vinden het makkelijker om koolhydraten te beperken, andere voelen zich beter bij minder vet. Als je maar focust op kwaliteit, kunnen beide routes naar hetzelfde doel leiden.

Dat betekent niet dat alles kan. Tijdens de studie werd gekeken naar normale variaties in voedingspatronen, niet naar extreme vormen zoals een ketogeen dieet waarbij je bijna geen koolhydraten meer eet. Of die aanpak op lange termijn goed of slecht uitpakt voor je hart? Onmogelijk om op basis van deze studie te zeggen.

Niet perfect ondanks omvang

Het onderzoek, hoewel zeer groot, heeft ook beperkingen. Mensen vulden zelf vragenlijsten in over wat ze aten en dat is notoir onbetrouwbaar. We hebben de neiging om ongezonde keuzes te vergeten en gezonde keuzes te overdrijven, vaak zonder dat we daar bewust van zijn.

Bovendien bestond de onderzoeksgroep uit verpleegkundigen, artsen en andere zorgprofessionals. Mensen met waarschijnlijk meer kennis over gezondheid dan gemiddeld dus. De onderzoekers denken dat dit hetzelfde werkt bij iedereen, maar het kan zijn dat de resultaten er in een andere groep net iets anders uitzien.

Voorbij het eindeloze debat

Toch is de boodschap helder genoeg. Het eeuwige gevecht tussen koolhydraatarm en vetarm leidt nergens toe. Belangrijker is om je te richten op verse, onbewerkte producten zoals groenten, fruit, peulvruchten, noten en volkoren granen. Of je dan kiest voor meer of minder koolhydraten, of voor meer of minder vet, doet er blijkbaar minder toe dan jarenlang werd gedacht.

Misschien is het grootste inzicht wel dat er niet één heilige graal is. Gezond eten heeft meer gradaties dan het zwart-wit denken van dieetgoeroe’s doet vermoeden. En dat is eigenlijk best een opluchting.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Door over te stappen op een veganistisch dieet kun je jaarlijks honderden euro’s besparen en We kunnen eindelijk zien hoeveel ultrabewerkte voeding mensen echt eten (en wat dat doet met hun gezondheid). Of lees dit artikel: Helpt een dieet bij depressie als medicijnen niet werken?.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: