Kunnen afslankmedicijnen een rol spelen bij de preventie van borstkanker?

Geneesmiddelen als Ozempic en Wegovy staan vooral bekend als effectieve hulpmiddelen bij diabetes en gewichtsverlies. Maar dat is niet alles. Uit een grote Amerikaanse studie blijkt dat vrouwen die zogeheten GLP-1-medicatie gebruiken zo’n 30 procent minder kans hebben op borstkanker.

Het is nog te vroeg om te spreken van een beschermend effect. Er is een correlatie gevonden, geen oorzakelijk verband. Toch zijn de resultaten interessant genoeg om een grote klinische studie op te zetten, waarin die mogelijkheid verder wordt onderzocht.

Opvallend verschil

De medische gegevens van 111.646 vrouwen tussen de 45 en 80 jaar met overgewicht zijn geanalyseerd. Alle deelnemers hebben tussen 2022 en 2025 een borstonderzoek ondergaan en zijn binnen het gezondheidssysteem van Penn Medicine gevolgd. Van de vrouwen gebruikte bijna 14 procent een GLP-1-medicijn. De overige deelnemers kregen deze middelen niet voorgeschreven.

Er valt een duidelijk verschil op als we kijken naar het aantal vrouwen die tijdens de onderzoeksperiode voor het eerst borstkanker kregen. Vrouwen die GLP-1-medicatie gebruikten, hadden 35 procent minder kans op een diagnose. Toen de onderzoekers een strengere vergelijking maakten tussen zorgvuldig gematchte groepen, bleef nog altijd een risicodaling van ruim 30 procent overeind.

Leestip: Niet alleen minder eten: Ozempic verandert ook wat we kopen

Kankerpreventie

GLP-1-medicatie bootst een natuurlijk hormoon na dat betrokken is bij de regulatie van bloedsuiker en eetlust. De middelen zijn oorspronkelijk ontwikkeld voor de behandeling van diabetes type 2, maar worden tegenwoordig vooral geassocieerd met gewichtsverlies. Dat juist deze medicijnen invloed lijken te hebben op de ontwikkeling van kanker is geen complete verrassing.

“Onze studie levert geen definitief bewijs dat GLP-1-medicatie het risico op borstkanker verlaagt, maar het is de zoveelste aanwijzing dat we deze afslankproducten moeten onderzoeken als mogelijke middelen voor kankerpreventie”, zegt onderzoeker Elizabeth McDonald van de Perelman School of Medicine.

Ontstekingen

Overgewicht geldt al jaren als een belangrijke risicofactor voor borstkanker, vooral na de menopauze. Het ligt daarom voor de hand dat gewichtsverlies een deel van het effect verklaart. Maar er lijkt meer aan de hand te zijn. Het vermoeden bestaat al langer dat chronische laaggradige ontstekingen bijdragen aan het ontstaan van verschillende vormen van kanker, waaronder borstkanker.

GLP-1-medicatie blijkt zulke ontstekingsprocessen op meerdere manieren te remmen. Daarnaast beïnvloeden de middelen verschillende stofwisselingsprocessen en zelfs de activiteit van bepaalde genen. Die gecombineerde effecten zouden de groei van tumorcellen kunnen afremmen of het ontstaan ervan kunnen voorkomen. “GLP-1-medicatie is vanuit kankeronderzoek bijzonder interessant”, vertelt McDonald. “Deze middelen zijn nooit ontworpen als kankertherapie, maar ze grijpen wel in op veel biologische processen die betrokken zijn bij de ontwikkeling van kanker.”

Nieuwe mogelijkheden voor preventie

De mogelijkheden om borstkanker actief te voorkomen zijn momenteel beperkt en dat maakt de onderzoeksconclusies extra interessant. Vrouwen met een sterk verhoogd genetisch risico kunnen kiezen voor een preventieve borstamputatie, maar dat is een ingrijpende beslissing. Ook medicijnen zoals tamoxifen verlagen het risico flink, maar het is geen pretje om die te slikken vanwege alle mogelijke bijwerkingen. Maar GLP-1-medicatie wordt inmiddels al door miljoenen mensen gebruikt. Mocht uit toekomstig onderzoek blijken dat de middelen daadwerkelijk beschermen tegen borstkanker, dan levert dat een totaal nieuwe preventiestrategie op.

Nog geen definitief antwoord

Er zijn wel een aantal belangrijke kanttekeningen. Zo werd in de analyse geen onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten GLP-1-medicatie of de duur van het gebruik. Ook genetische risicofactoren en verschillen tussen tumortypen zijn niet meegenomen in het onderzoek. Daarom start binnenkort een grote klinische studie die moet uitwijzen of er daadwerkelijk sprake is van een oorzakelijk verband. “Uiteindelijk willen we betere manieren vinden om borstkanker te voorkomen”, zegt McDonald. “De overlevingskansen zijn de afgelopen decennia sterk verbeterd. Nu hopen we dezelfde vooruitgang te boeken op het gebied van preventie.”

Wat is een chronische laaggradige ontsteking?
Een laaggradige ontsteking is een langdurige, milde ontstekingsreactie waarbij het immuunsysteem continu licht actief is. In tegenstelling tot een acute ontsteking (zoals bij een wondje), is er geen sprake van duidelijke zwelling of koorts. Het wordt ook wel een stille ontsteking genoemd. De ontstekingen ontstaan vaak door langdurige blootstelling aan een ongezonde leefstijl. Denk aan veel suiker eten, chronische stress, te weinig beweging, overgewicht of overmatig alcoholgebruik en roken.
Omdat de ontstekingsreactie mild is, merk je er vaak jarenlang niets van. Bij langdurige aanwezigheid kun je vage klachten ervaren, zoals aanhoudende, onverklaarbare vermoeidheid, gewrichts- en spierpijn, moeite met afvallen (vooral buikvet), concentratieproblemen of huidproblemen. Wanneer een laaggradige ontsteking jarenlang aanhoudt, put dit het immuunsysteem uit. Dit kan op termijn bijdragen aan het ontstaan van ernstigere chronische aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten, diabetes type 2, reuma en depressie.