Kunnen baby’s echt overleven op wolvenmelk?

Romulus en Remus, de stichters van het Oude Rome, zouden zijn grootgebracht door een wolvin. Was haar melk voor hen gezond? Waardoor kunnen katten en egels niet tegen koemelk, maar wij wel? En hoe liep het vroeger af met baby’s die geitenmelk kregen? Kortom, hoe compatibel is zoogdiermelk?

„Wat we hier eerst moeten onderscheiden is het verschil tussen baby- en volwassen zoogdieren”, vertelt Daniel Bojar van het Wallenberg Centre for Molecular and Translational Medicine in het Zweedse Gothenburg. Hij onderzoekt de biochemie van melk bij verschillende zoogdieren. „Mensen zijn een uitzondering onder de zoogdieren: wij kunnen dankzij een genetische aanpassing ook melk drinken als volwassene – hoewel hierin wel grote regionale verschillen bestaan.”

Normaal gesproken stoppen jonge dieren na de zoogtijd met de aanmaak van lactase, het enzym dat de melksuiker lactose afbreekt. Daarna reageren hun darmen niet goed meer op lactose. Dat geldt ook voor veel mensen: in Nederland is zo’n 10 tot 20 procent lactose-intolerant, wereldwijd maar liefst twee op de drie. „Maar verschillende typen melk bevatten andere hoeveelheden lactose, en zijn dus niet allemaal even ‘slecht’”, merkt Bojar op. Dat verklaart waarom sommige lactose-intolerante mensen wel geitenmelk kunnen verdragen.

Er zitten ook andere voedingsstoffen in melk, zoals eiwitten en vetten. Bojar: „De samenstelling is heel precies afgestemd op de behoeften van die soort, dus het drinken van andere melk kan op termijn wel gevolgen hebben. Vooral bij heel jonge, kleinere zoogdieren: hun darmmicrobioom is nog niet goed ontwikkeld, waardoor ze erg afhankelijk zijn van de juiste nutriënten. Ze kunnen dan diarree krijgen. Dat is bij kleine zoogdieren al snel dodelijk.”

Niet zo vergezocht

Hoe was dat dan voor Romulus en Remus? „Dat verhaal is niet zo vergezocht als je misschien denkt”, zegt Bojar. „Onze soort heeft een lange geschiedenis met het gebruik van ezel- en geitenmelk als alternatief voor borstvoeding, en dat werkte goed.” Het is natuurlijk niet optimaal, merkt hij op, dus de baby kon op den duur wel bepaalde tekorten krijgen, maar je overleefde er wel de babytijd mee.

En wolvenmelk dan? Carnivoren zijn net als wij ook ‘nestblijvende’ soorten, legt Bojar uit: ze zogen hun nakomelingen relatief lang. „Dus je kunt je voorstellen dat er veel overeenkomsten zijn.” Het grote verschil zit hem in het eiwitgehalte: „Menselijke moedermelk bevat heel weinig eiwitten, dus onze baby’s zijn daaraan aangepast. Zelfs koemelk is voor baby’s te eiwitrijk voor een optimale voeding. Wolvenmelk heeft een nóg hoger eiwitgehalte. Dat zou op termijn een belasting zijn voor de babynieren. Niet per se dodelijk, maar zeker niet zonder complicaties.”

Tegenwoordig geven we baby’s die geen moedermelk krijgen veelal kunstvoeding. Fabrikanten proberen die qua samenstelling zo veel mogelijk op mensenmelk te laten lijken. Maar levende immuuncellen zitten er niet in, en evenmin antistoffen. „Immuunfactoren zijn voor mensenbaby’s minder een probleem”, zegt Bojar. „Wij hebben bij de geboorte al antistoffen van de moeder in het bloed, dankzij een speciaal gestructureerde placenta die alleen voorkomt bij primaten en knaagdieren.”

Romulus en Remus overleefden dus prima op wolvenmelk, maar of ze er heel oud mee geworden zouden zijn, zullen we nooit weten. Remus werd als jongeling gedood door zijn broer, die zelf verdween op circa 54-jarige leeftijd. Volgens National Geographic is het hele wolvenverhaal overigens metaforisch bedoeld: de jongens zouden zijn grootgebracht door een prostituee. Lupa, in het Latijn – hetzelfde woord als voor ‘wolvin’.