Landleven bestaat pas kort, daarvoor leefde alles in het water

Het leven op land voelt vanzelfsprekend, maar dat is het totaal niet. Voor ongeveer 90 procent van de tijd dat de aarde bestaat was landleven onmogelijk. In deze video legt Diederik uit hoe dat zit:

De reden dat er nu leven mogelijk is op land zit hoog boven ons: de ozonlaag. Die laag beschermt leven tegen schadelijke straling, maar kon pas ontstaan toen er genoeg zuurstof in de atmosfeer zat. En zuurstof kwam er niet zomaar. Het duurde zo’n twee miljard jaar voordat zuurstof echt een rol begon te spelen op aarde. Zelfs daarna verdween het steeds weer, omdat zuurstof makkelijk reageert met andere stoffen, zoals ijzer in gesteente.

Kijktip: Wat was er eerder: Het vuur of de plant?

Pas toen organismen zoals cyanobacteriën voortdurend zuurstof gingen maken, kon de hoeveelheid zuurstof langzaam stijgen. Daardoor ontstond ook meer ozon. Maar zelfs dat ging traag. Recent onderzoek suggereert dat jodium uit de vroege oceanen de ozonlaag lang heeft afgebroken, vergelijkbaar met hoe cfk’s dat later deden.

Pas zo’n 500 tot 600 miljoen jaar geleden werd de ozonlaag sterk genoeg voor leven op land. Daarna konden organismen evolueren richting lucht ademen, gewicht dragen en uitdroging voorkomen. Fossielen zoals Tiktaalik laten zien hoe die overgang eruit kan hebben gezien: half vis, half landpionier.

Het landleven is dus geen beginpunt, maar een laat hoofdstuk in het verhaal van de aarde.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Afbeelding bovenaan dit artikel: Zina Deretsky, National Science Foundation - National Science Foundation Multimedia Galleryhttp://nsf.gov/news/mmg/mmg_disp.cfm?med_id=58310http://nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=106807https://flickr.com/photos/nsf_beta/3705198718, Publiek domein, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2542188