Lastpak of bosbeschermer? Wilde varkens blijken soms verrassend nuttig te zijn

Wilde varkens staan vaak bekend als lastpakken. In Noord-Amerikaanse bossen lijken ze echter vooral te helpen.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Wilde varkens hebben een slechte reputatie: ze woelen bodems om, richten schade aan in landbouwgebieden en worden vaak gezien als een van de lastigste invasieve zoogdieren ter wereld. Toch laat een grote nieuwe studie van Aarhus Universitet zien dat hun rol in bossen ingewikkelder is dan gedacht. In het oosten van de Verenigde Staten vonden onderzoekers namelijk minder invasieve planten op plekken waar meer wilde varkens voorkwamen.

Het gaat om geïntroduceerde wilde varkens: verwilderde varkens, wilde zwijnen en kruisingen daarvan. De dieren werden vergeleken witstaartherten, een inheemse soort in Noord-Amerika. Dat leverde een opvallend verschil op: waar veel herten voorkwamen vonden de onderzoekers vaker minder jonge boompjes van inheemse soorten. Ook zagen ze daar juist meer invasieve planten. Bij wilde varkens was het beeld anders: hun aanwezigheid hing samen met minder invasieve planten en minder soorten invasieve planten. De studie verscheen in Proceedings of the Royal Society B.

Eetgedrag

De onderzoekers gebruikten voor hun studie een enorme hoeveelheid gegevens. Ze analyseerden meer dan 68.000 plekken waar herten leefden en 32.000 plekken waar wilde varkens voorkwamen. Die gegevens combineerden ze met beelden van de Snapshot USA 2021, een groot Amerikaans netwerk van cameravallen. Daarmee konden de onderzoekers inschatten waar veel herten en wilde varkens rondliepen. Daarna keken ze hoe de ondergroei in de bossen eruitzag. Ze namen ook klimaat, hoogte, helling, menselijke invloed en de bosstructuur mee in hun modellen.

De verklaring zit waarschijnlijk in het verschil in eetgedrag. Herten zijn kieskeurige eters. Ze eten graag bladeren en de jonge scheuten van bepaalde planten. Daardoor kunnen jonge inheemse boompjes het moeilijk krijgen. Invasieve planten blijven dan soms over, zeker als herten die minder lekker vinden of als die planten snel herstellen na vraat. Wilde varkens pakken het anders aan. Ze zijn alleseters en wroeten met hun snuit door de bodem op zoek naar wortels, planten en ander voedsel. Dat gewroet kan sommige invasieve planten mogelijk benadelen. De onderzoekers benadrukken echter wel dat dit mechanisme nog verder onderzocht moet worden.

Leestip: Mensen nemen al duizenden jaren lang varkens mee van eiland naar eiland

Volgens hoofdonderzoeker Ming Ni moeten we in ieder geval nauwkeuriger kijken naar de rol van dieren in natuurgebieden. “We moeten af van het idee dat dieren en bossen automatisch slecht bij elkaar passen op het moment dat ze niet dezelfde oorsprong hebben,” zegt hij. “Onze resultaten laten zien dat je de ecologische impact  van een diersoort niet alleen kunt voorspellen op basis van herkomst. Het eetgedrag en de eigenschappen van een soort zijn ook heel belangrijk.”

Dat betekent niet dat wilde varkens voortaan als helden gezien moeten worden. De dieren kunnen nog steeds veel schade veroorzaken. Het onderzoek laat vooral zien dat er dus mogelijk bepaalde verbanden bestaan. Dat is iets anders dan met absolute zekerheid bewijzen dat wilde varkens er direct voor zorgen dat invasieve planten teruggedrongen worden. Het kan namelijk ook zo zijn dat invasieve planten en varkens elkaar op meerdere manieren beïnvloeden.

Vorm van het landschap

Zo blijkt namelijk ook de vorm van het landschap veel uit te maken. Daarbij lijken vooral het klimaat en de hellingen in een gebied doorslaggevend te zijn. Zo hadden jonge boompjes niet overal evenveel last van herten. Uit het onderzoek blijkt ook dat bossen die gelegen zijn in warmere en nattere gebieden vaak beter kunnen herstellen. Daarnaast blijkt ook dat gebieden met meer steile hellingen vaak minder last hadden van dieren, vermoedelijk omdat zulke plekken vaak moeilijker te bereiken zijn.

De studie raakt aan een groter debat. In de Verenigde Staten worden verwilderde varkens vaak gezien als een groot probleem voor de inheemse natuur. Teamlid Jens-Christian Svenning laat echter weten: “Dit onderzoek laat zien dat het debat rondom biodiversiteit en natuurbeheer een nuancering moet ondergaan. De invloed van een soort hangt niet vooral af van de vraag of die soort inheems is of niet, maar van wat die soort daadwerkelijk doet in de natuur.”

Voor natuurbeheerders is dat een belangrijke boodschap. Zij moeten dus niet alleen kijken naar de afkomst van een dier, maar ook naar wat het dier doet in een omgeving: hoe het eet, leeft en geeft.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Voor het eerst ooit is een varkenslever succesvol getransplanteerd naar een levende patiënt en Een kruidenmix van oregano en rozemarijn blijkt varkens sneller te laten groeien . Of lees dit artikel: Invasieve exoten rukken op – maar op het land van inheemse volken krijgen ze maar moeilijk voet aan de grond .

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: