Meer tieners dan je denkt gebruiken AI om naaktbeelden te maken

Meer dan de helft van ondervraagde Amerikaanse tieners zegt weleens software te hebben gebruikt die een gewone foto omtovert tot een naaktfoto. Nog onthutsender is dat meer dan een derde zegt dat zo’n beeld zonder toestemming van hen is gemaakt.

Apps en websites die met kunstmatige intelligentie kleding van foto’s ‘verwijderen’ zijn op zich niet nieuw. Maar hoe vaak tieners ze gebruiken was tot nu toe niet op grote schaal onderzocht. Deze studie, gepubliceerd in vakblad PLOS One, is de eerste die dat cijfermatig probeert te meten. Het gaat om zowel gebruik met wederzijdse instemming als misbruik.

Van de 557 ondervraagde tieners gaf 55 procent aan minstens één keer een naaktbeeld te hebben gemaakt met AI-tools. Bijna evenveel (54 procent) had zo’n beeld van iemand anders ontvangen. Daarnaast zei 44 procent weleens een door AI gegenereerd naaktbeeld van zichzelf te hebben gedeeld.

Maar het gaat niet alleen om vrijwillig gebruik. Zo’n 36 procent van de jongeren meldde dat er zonder hun toestemming een naaktbeeld van hen was gegenereerd. Bij een derde was zo’n beeld bovendien zonder toestemming verder verspreid.

Geen verschil tussen 13- en 17-jarigen

Denk je dat dit vooral oudere tieners zijn? Dan heb je het mis. Er was geen statistisch verschil tussen leeftijdsgroepen. De jongste deelnemers (13 jaar) rapporteerden vergelijkbaar gebruik als de oudste (17 jaar).

“Dat wijst erop dat er meer onderzoek nodig is bij nog jongere doelgroepen. Minstens vanaf 12 jaar, maar mogelijk nog eerder. Als deze studie over vijf jaar opnieuw wordt uitgevoerd, zou je statistisch gezien een natuurlijke toename verwachten in het aantal mensen dat ooit zo’n tool heeft gebruikt naarmate ze ouder worden. Maar omdat deze tools relatief nieuw zijn, hadden 17-jarigen er vier jaar geleden nog geen toegang toe”, vertelt onderzoeker Chad Steel, auteur van het onderzoek, aan Scientias.nl.

Jongens maken en verspreiden vaker

Het gebruik was breed gespreid over demografische groepen. Etniciteit, regio en seksuele oriëntatie leverden nauwelijks verschillen op. Het enige duidelijke patroon zat in gender. Jongens scoorden hoger op het regelmatig maken en verspreiden van AI-naaktbeelden. Dat geldt zowel bij beelden die met als zonder toestemming zijn gemaakt. Maar ook meisjes gebruikten de tools op grote schaal.

“Meisjes vertoonden ook een hoog gebruik, maar historisch gezien hebben jongens vaker interactie met geseksualiseerd beeldmateriaal en problematische seksuele interacties. Dat de kloof kleiner wordt, komt ook in dit onderzoek naar voren”, aldus Steel.

Niet hetzelfde als sexting (en soms erger)

Het is verleidelijk om dit fenomeen af te doen als de AI-variant van sexting. Maar die vergelijking gaat maar deels op, stelt Steel.
“Het is eerder een zijwaartse evolutie dan een directe voortzetting. Bij consensueel delen zijn de beelden minder gevaarlijk dan volledig echte foto’s als ze worden verspreid. Wat AI-beelden echter mogelijk maken en sexting niet, is dat individuen ze zonder toestemming kunnen genereren op basis van Instagramprofielen of andere onschuldige foto’s.”

Dat is precies wat dit fenomeen zo gevaarlijk maakt: je hoeft niet mee te werken om slachtoffer te worden. Een klasgenoot met een Instagramfoto en een gratis app is genoeg.

Leestip: Stress over cijfers, toetsen en examens doet meer met tieners dan we misschien denken

Wat kun je als ouder doen?

Steel richt zich in het interview ook direct tot ouders: “Ouders doen er goed aan hun kinderen vroeg, op een leeftijdsgeschikte manier, te informeren over de risico’s van het gebruik van deze tools of het delen van eigen beelden, en over hoe ze hun sociale media kunnen beschermen tegen misbruik, bijvoorbeeld door accounts af te schermen voor een kleine, vertrouwde groep. Interesse in deze tools moet niet gestigmatiseerd worden, maar in goede banen worden geleid.”

Ouders hebben er volgens de onderzoeker ook baat bij om zichzelf te verdiepen in AI-tools en -technologieën. Tegenwoordig gaat het immers veel verder dan ChatGPT. Wie niet weet wat er bestaat, kan er ook moeilijk een gesprek over voeren.

Kanttekeningen

Steel noemt het onderzoek zelf expliciet een pilotstudie. De steekproef van 557 tieners is representatief opgezet, maar voor sommige subgroepen is die te klein om harde conclusies te trekken. “Zoals bij alle wetenschap, is replicatie nodig voordat het als definitief kan worden beschouwd”, dixit de onderzoeker.

Dit was ook maar een momentopname die dateert van begin 2025. In de AI-wereld is dat een eeuwigheid geleden. De enquête is ten slotte online afgenomen via een panel waarbij ouders vooraf toestemming gaven. Dat kan een selectie-effect introduceren, bijvoorbeeld als ouders met sterke opvattingen over het onderwerp hun kinderen juist niet lieten deelnemen.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!