Met gratis metrokaartjes op campagne: SP, De Vonk en BIJ1 pleiten voor kosteloos ov in Amsterdam

„Dag mevrouw, mag ik u een metrokaartje aanbieden?” Angelo Delsen – leren jas, stevige bergschoenen – steekt een ticket omhoog. „We voeren actie voor de gemeenteraadsverkiezingen en willen u laten ervaren hoe het is om gratis te reizen,” legt de SP-lijsttrekker uit.

„Serieus?” De vrouw zet haar volle boodschappentas neer en pakt het kaartje aan.

„En deze krijgt u erbij.” Delsen overhandigt haar twee flyers: een rode met zijn foto en een blauwe waarop staat: „Pak de stad terug: stem 18 maart voor gratis ov.” De boodschap: Amsterdam is te duur geworden. De afzenders: de SP, De Vonk en BIJ1.

De drie partijen voeren dinsdagmiddag samen campagne bij metrostation Kraaiennest, in Amsterdam-Zuidoost. Juist hier, zegt Delsen, omdat aan de randen van de stad veel mensen door hoge ov-kosten worden geraakt. „Hier vind je de arbeidersklasse waar de SP nog altijd voor opkomt. De mensen die in de verpleging of op Schiphol werken.”

Volgens De Vonk-lijsttrekker Chris de Ploeg heeft het geen zin gratis openbaar vervoer alleen aan specifieke doelgroepen aan te bieden, omdat de gemeente niet goed weet wie het echt nodig heeft. „Neem de ongedocumenteerden: naar schatting tien-, twintigduizend mensen. Zelfs áls ze geld hebben, komen ze zonder pinpas niet door de poortjes. Dit is gewoon totaal niet toegankelijk.”

De Amsterdamse partijen vonden elkaar in het café, een tijdje geleden. Na een protest tegen het schrappen van metrolijn 53 gingen ze samen iets drinken. „Op dat moment ontstond bij mij eigenlijk een warm gevoel,” zegt Delsen. „Oké, dit zijn mensen met wie we deze stad kunnen veranderen. De enige manier waarop radicaal-links echt een verschil kan maken, is als we samenwerken.”

De tafel begeeft het bijna

Hun plan is inderdaad radicaal te noemen: de toeristenbelasting verviervoudigen naar 50 procent om de jaarlijkse kosten van 350 miljoen euro voor gratis ov te dekken. Door toeristen de rekening te laten betalen, leggen Delsen en De Ploeg uit, zou er zelfs geld overblijven voor extra investeringen in het netwerk. Tegelijkertijd moet het helpen om het aantal overnachtingen in de stad terug te brengen tot onder de gewenste twintig miljoen.

Er stroomt weer een metro leeg. Een klas schoolkinderen duikt op de koekjes, stickers en aanstekers van het campagneteam van De Vonk. „Ho, ho!” roept een vrijwilliger als de tafel het bijna begeeft.

Op de vraag of je tijdens een verkiezingscampagne zomaar een ov-kaartje ter waarde van 3,40 euro mag weggeven, laat een woordvoerder van de Kiesraad weten: „De Kieswet verbiedt dergelijke activiteiten niet.” Wel is het strafbaar om kiezers om te kopen. „Daarvan is sprake als je kiezers laat beloven op een bepaalde partij te stemmen.”

Delsen benadrukt dat daarvan geen sprake is: „We doen dit om aandacht voor het idee te vragen. Ik zeg niet: je krijgt ’m alleen als je voor ons gaat.”

Na een uur zijn de honderd ov-kaartjes bijna op. „Morgen zijn de verkiezingen! Dus als je ook wil dat het ov gratis wordt… We gaan gewoon een beetje meer toeristenbelasting vragen”, roept een flyeraar van De Vonk nog een laatste keer. Een voorbijganger steekt bij wijze van groet zijn hand op. „Bedankt, maar ik heb een e-bike!”

Liveblog Gemeenteraadsverkiezingen 2026

Hogere opkomst Rotterdam? Dan gaat Carola Schouten abseilen van de Euromast