Met tweemaal goud op de massastart zijn dit de succesvolste Spelen ooit. ‘Ik weet ook niet wat me allemaal gebeurd’

En jij krijgt een kushandje, en jij krijgt een kushandje, en jij!

Iedereen in het Milano Speed Skating Stadium krijgt kushandjes van Jorrit Bergsma, die niet meer op kan houden met juichen. Hij is ermee begonnen ruim honderd meter voor de finish en hij is voorlopig niet van plan te stoppen.

De veertigjarige veteraan heeft zojuist een voltallig peloton profschaatsers een poets gebakken van olympisch formaat. Met nog meer dan dertien van de zestien ronden te gaan, gaat hij ervandoor; alleen de Deen Viktor Thorup duikt mee in zijn kielzog. De rest laat ze gaan: dat houden ze toch niet vol, is de gedachte.

Maar de Nederlander en de Deen blijven stug kop over kop doorrijden. Achter hen probeert Stijn van de Bunt, die andere Nederlander in de finale, zoveel mogelijk te storen. De andere favorieten, onder wie Jordan Stolz uit de VS en Bart Swings uit België, zijn vooral met elkaar bezig. Van de Bunt schaatst naar de kop, en komt dan simpelweg overeind. Zo loopt het gat op tot meer dan een halve ronde.

Bergsma en Thorup zien ze niet meer terug. Een demarrage van Stolz, de tweevoudig olympisch kampioen, komt te laat. Bergsma demarreert op drie ronden van het eind weg bij de Deen, en kan dan al ruim voor de finishlijn beginnen met zijn feestje. Hij is de nieuwe olympisch kampioen massastart.

„Mijn Spelen waren al geslaagd na afgelopen vrijdag”, zegt Bergsma na afloop, doelend op de bronzen medaille die hij toen haalde op de 10.000 meter. „Het is nog steeds een beetje moeilijk te bevatten dat dit nu ook is gelukt. Dit is echt onwerkelijk.”

Bergsma noemt zijn beslissende aanval „eigenlijk maar een halve aanval”. In de halve finales werd al zo hard gereden, zegt hij, dat hij hetzelfde verwachtte voor de finale. „Maar de andere mannen wilden het niet voor elkaar doen, ze reageerden niet, en dat was perfect voor mij.”

Een euforische Jorrit Bergsma.

Foto Sam van der Wal/ ANP

Geplaatst op vijf disciplines

Terwijl Bergsma zijn schaatsen uittrekt, vliegt Marijke Groenewoud hem in de armen. Nu is zij aan de beurt. „Ik zag hem winnen en toen werd ik heel erg hyper”, zegt Groenewoud na haar race. „En toen dacht ik bij mezelf: ik moet dit omzetten in positiviteit.”

Bergsma en Groenewoud rijden allebei voor de commerciële ploeg van Jillert Anema, maar ze kennen een heel ander verloop van deze Winterspelen in Milaan. Omdat Bergsma zonder al te veel verwachtingen richting Italië was afgereisd, leidde zijn verrassende bronzen medaille op de 10.000 meter vorige week tot een groot feest, compleet met matjespruiken die bijna iedereen in het stadion droeg.

Groenewoud was juist oppermachtig op het olympisch kwalificatietoernooi (OKT) in december: ze had de beoogde koningin van de Spelen – Joy Beune – drie keer verslagen en zich op vijf onderdelen geplaatst. Maar in Milaan stelde Groenewoud op opeenvolgend de 3.000 meter, 5.000 meter en 1.500 meter stevig teleur; ze kwam niet in de buurt van het podium. Alleen met de zilveren medaille op de ploegenachtervolging voldeed ze enigszins aan de verwachtingen, al hadden de Nederlandse vrouwen van tevoren ingezet op goud.

„Ik kwam niet voor een zevende, achtste en een tiende plaats. Maar ik wilde het wel heel graag goed afsluiten”, zegt Groenewoud na haar finale.

Gouden medaille en zilveren ring

Die voltrekt zich volgens een vaker voorkomend scenario op de massastart: er zijn wat vroege demarrages, onder anderen van de Nederlandse Bente Kerkhoff, maar niemand komt weg. Groenewoud houdt zich vooral schuil in het peloton en verspilt zo weinig mogelijk energie.

Dit gaat aankomen op een sprint, zoveel is een paar ronden voor het einde wel duidelijk. De favorieten rijden achter elkaar: Groenewoud, Ivanie Blondin uit Canada, Mia Manganello uit de VS. Het is wachten tot er eentje aanzet, en Groenewoud begint er een ronde voor het eind aan.

Marijke Groenewoud viert haar gouden medaille.

Foto ROBIN VAN LONKHUIJSEN/ ANP

Meteen slaat ze een gat. Ze zet haar bochten ruim op, duikt er met veel vaart in, tot ze bijna op de kussens aan de rand van het middenterrein zit. Ze rijdt zo ver weg bij de rest dat ook zij al voor de streep kan juichen. „Ik had geen flauw idee eigenlijk hoe groot mijn voorsprong was. Ik ging gewoon vol gas tot de finish en dan zag ik wel of er nog iemand voorbij kwam”, zegt Groenewoud even later met de gouden medaille in haar handen.

Groenewoud noemt de twee gouden schaatsmedailles van Nederland op de slotdag van het schaatstoernooi „superspeciaal”. Door de zeges van Bergsma en Groenewoud heeft Nederland een recordaantal gouden medailles behaald deze Winterspelen: tien, terwijl het vorige record acht olympische titels was.

Maakte dit dan alles goed? „Niet alles, maar wel veel”, zegt Groenewoud met een glimlach. Even verderop vertelt haar coach Anema hoezeer hij baalt van het feit dat het succes op de individuele nummers van zijn pupil uitbleef. „Ik schiet tekort, zo simpel zie ik het. Dat ik haar niet kan helpen om het op het juiste moment naar boven te krijgen. Er zijn wel bepaalde dingen waarvan ik denk: shit. Want je wil dat ze rijden wat ze kunnen.”

Toch is hij wel heel blij met de twee gouden medailles, zegt Anema. Van Bergsma had hij het niet verwacht. „Van Stijn wel.” Volgens Anema was het plan dat Van de Bunt zou gaan, maar dat gebeurde niet. „En Jorrit zag dat en dacht: verdomme, ik moet gaan.”

Groenewoud is nog aan het bekomen van haar overwinning als ze te horen krijgt dat er familie op haar staat te wachten. Ze is daar nog niet gearriveerd of haar vriend gaat op zijn knieën en vraagt haar ten huwelijk. „Ik zag het helemaal niet aankomen. Ik weet ook niet wat me allemaal gebeurd.” Ze houdt haar hand met een zilveren ring om haar vinger omhoog. „Ik kwam hier vandaag voor olympisch goud en ik ga met goud en zilver naar huis.”