Musk wil naar de maan en naar Mars, maar eerst gaat zijn SpaceX naar de beurs

De AI-race is een wedloop naar het grote geld: welk techbedrijf gaat als eerste naar de beurs voor een Initial Public Offering? Deze IPO-race wordt een fotofinish, met Elon Musk op voorsprong. Enkele uren voordat zijn bedrijf SpaceX het prospectus publiceerde en dus de beursgang in juni officieel in gang zette, lekte woensdag uit dat twee zakenbanken de beursgang van OpenAI voorbereiden, gepland in september.  

Later op de dag lekte Anthropic naar The Wall Street Journal dat het lopende kwartaal het eerste is waarin het bedrijf een winst zal boeken op een omzet die verdubbelt naar 10,9 miljard dollar (9,5 miljard euro). Dat is dan weer een steek onder water van de maker van AI-model Claude, dat ook dit jaar naar de beurs wil gaan. SpaceX geeft in het prospectus aan dat het in het eerste kwartaal van dit jaar een nettoverlies van 4,3 miljard dollar boekte op een totale omzet van 4,7 miljard dollar.

Beleggers kunnen kiezen op welke van de AI-giganten ze gokken en in juni, als de SpaceX-aandelen vrijkomen, zal blijken of de belangstelling daadwerkelijk zo groot is als wordt verwacht. Nu Musk zijn rechtstreekse bemoeienis met Washington heeft laten varen, hebben investeerders meer vertrouwen in de bedrijven van de rijkste man op aarde.

SpaceX mikt hoog, torenhoog. Hoewel het prospectus er zelf niets over zegt, gaat overal in de markt rond dat het bedrijf mikt op een waardering van 1.700 miljard dollar. Dat is meer dan wat Tesla nu waard is op de beurs (1.300 miljard dollar).

Maar de enige SpaceX-pijler die goed draait is satellietnetwerk Starlink, dat tien miljoen gebruikers telt en afgelopen jaar 4,4 miljard dollar winst opleverde. De andere SpaceX-onderdelen kosten geld. Dat hoort bij het grote plan: „Starlink betaalt de rekening om de mensheid naar Mars te brengen”, schrijft Musk in het prospectus.

Terwijl supermachten VS en China soebatten over de multipolaire wereld, mikt Musk op een multiplanetaire wereld, met mensen op de maan, en uiteindelijk ook op Mars. Maar eerst maar eens naar de beurs.

1Haalt Musk daadwerkelijk 1.700 miljard dollar of meer op bij beleggers?

Nee, dat niet. Slechts een klein gedeelte van de aandelen van SpaceX komt op de markt bij de gang naar Nasdaq, de technologiebeurs in New York. Hoeveel aandelen daar precies in omloop worden gebracht vertelt het propectus niet, maar er zal voor ongeveer 50 tot 70 miljard dollar worden opgehaald met de aandelen die op de beurs komen. Dat is ver boven het record van 25,8 miljard dollar dat oliemaatschappij Saudi Aramco in 2019 vestigde.

Het overgrote deel van de aandelen blijft in handen van Musk, die daarmee ook de totale controle over het bedrijf houdt. Hij gebruikt SpaceX als een nieuwe hefboom om geld los te weken voor ambitieuze projecten op het gebied van robotisering, kunstmatige intelligentie en ruimtetransport. Tesla schiet op dat punt tekort.

2Maakt SpaceX winst?

Nee. Vorig jaar boekte SpaceX een omzet van 18,7 miljard dollar, een stijging ten opzichte van de 14,7 miljard van het jaar daarvoor. Maar ondanks die omzetstijging sloeg een winst van 791 miljoen dollar in 2024 om naar een verlies van 4,9 miljard dollar vorig jaar.

Twee derde van de omzet komt voort uit de Starlink-internetdiensten die SpaceX via zijn satellieten aanbiedt. Die activiteit is al jaren winstgevend, met een winst van 4,4 miljard in 2025 en 2 miljard het jaar daarvoor.

Het onderdeel dat raketten lanceert en voor klanten, waaronder ruimtevaartagentschap Nasa en het Pentagon, satellieten in een baan om de aarde brengt, is nog steeds verlieslatend. Vorig jaar haalde dit onderdeel een omzet van 4 miljard met daarop een verlies van 657 miljoen dollar. In het eerste kwartaal van dit jaar was de omzet 619 miljoen dollar en daarop werd een verlies geleden van 662 miljoen.

In februari voegde Musk zijn AI-activiteiten van xAI onder SpaceX. Daar gaan bijna alleen nog maar miljardeninvesteringen heen, zonder dat er tot dusverre genoeg opbrengsten tegenover staan. De verliezen van xAI bedroegen 6,3 miljard dollar in het afgelopen jaar.

3Waarom is beursgang SpaceX belangrijk voor xAI?

AI is de drijvende kracht van robotisering en zelfrijdende auto’s, twee markten die Musk wil bedienen. Nadat hij was opgestapt bij OpenAI richtte Musk zijn eigen bedrijf in kunstmatige intelligentie op: xAI. Dit bedrijf, dat eerder X/Twitter al had opgeslokt, valt sinds kort onder de SpaceX-tak en lijdt vooral verlies. Vorig jaar gaf xAI 13 miljard dollar uit aan datacenters en chips, terwijl de inkomsten nog gering waren.

Colossus, de supercomputer die xAI in Tennessee uit de grond stampte, staat gedeeltelijk duimen te draaien en dat is zonde van het geld. Het aantal gebruikers van xAI’s eigen model, Grok, valt namelijk tegen (117 miljoen per maand). Vandaar dat xAI de loze rekenkracht verhuurt aan concurrent Anthropic, die juist veel klanten heeft en te weinig computers. Dat levert per maand 1,25 miljard dollar op.

Grok is echter niet uitgeteld; xAI wil een nog veel groter AI-model bouwen en dat vergt ook veel meer investeringen in infrastructuur. Om dat geld los te weken is een beursgang onder de betere boerende SpaceX-paraplu een slimme zet. Zo krijgt hij makkelijker toegang tot kapitaal voor zijn AI-ambities.

4Gaat Musk eigen chips bouwen?

Er zijn niet genoeg chips en chipfabrieken in de wereld om aan de ambities van xAI – laat staan die van de rest van de AI-industrie – te voldoen. Het speciale computergeheugen voor AI-chips is niet aan te slepen. TSMC, de grootste producent van geavanceerde processors, kan de vraag ook al niet aan. Dat levert capaciteitsproblemen op voor Nvidia en Apple, maar ook voor alle grote AI-bedrijven die hun eigen chips bij TSMC laten maken.

Vandaar dat Musk zelf chips wil produceren in een nieuwe fabriek die hij de Terafab noemt. De planning daarvan is nog onduidelijk, hoewel de eerste chipmachines zijn besteld en een clubje chipspecialisten van SpaceX deze week te signaleren was op ITF World, een hightech-congres in Antwerpen.

Maar chipproductie is extreem complex, vandaar dat Musk de hulp heeft ingeroepen van Intel. Dat bedrijf wil graag concurreren met TSMC. Als de Terafab serieus gaat draaien, geeft dat Musk meer controle over de toeleveringsketen. Het sluit aan bij zijn verstrekkende ambitie, om AI-datacenters in een baan om de aarde te brengen. Het idee: op aarde is niet genoeg energie voorhanden om alle benodigde computerkracht voor AI te genereren. In de ruimte is zonnestroom 24 uur per dag/nacht voorhanden.

5Waarom zouden beleggers erin stappen?

Dus niet omdat het bedrijf nu geweldige resultaten boekt en ook niet omdat het al een grote omvang heeft. Wel als ze geloven dat al zijn investeringen ooit geld gaan opleveren. En als zij grote verwachtingen hebben dat Musk zijn utopische profetieën werkelijkheid maakt.

In het prospectus spreekt SpaceX verwachtingen uit dat het met datacentra in de ruimte een nieuwe markt van 28.500 miljard dollar kan creëren. Een andere doelstelling is dat het bedrijf een nederzetting op Mars zal stichten die minimaal 1 miljoen inwoners zal tellen.

Musk zelf gelooft in zijn profetieën, bewijst hij nog maar eens. Als hij doelen als deze bereikt, krijgt Musk zelf nog eens 1 miljard aandelen extra als bonus. Een van die doelen is ook dat SpaceX een beurswaarde boven de 7.500 miljard dollar krijgt, wat nog geen enkel bedrijf ooit heeft bereikt.

Particuliere beleggers mogen meedromen. Zeker dertig procent van de aandelen komt voor hen ter beschikking, onder andere via beleggingsplatforms als Robinhood.

6Wat betekent deze beursgang voor Elon Musk?

Als de verwachte opbrengst wordt binnengehaald bij de beursgang, wordt de 54-jarige Musk de eerste biljardair van de wereld. Als de beursgang van SpaceX daar zelf nog net niet voor zorgt omdat de opbrengst daar net niet voldoende voor is, dan zorgen zijn bezittingen in Tesla en andere bedrijven daarbij opgeteld alsnog voor.

Musk heeft volgens het prospectus ongeveer de helft van de aandelen van SpaceX in bezit. Maar hij heeft 85 procent van de stemrechten in het bedrijf, omdat aan zijn aandelen (klasse B) tien keer zoveel stemrechten zijn verbonden als aan de meeste aandelen (klasse A). Een dergelijke constructie is omstreden. Maar zo houdt hij, ondanks de beursgang, de absolute controle over SpaceX en de zekerheid dat hij er als ceo niet uitgegooid kan worden.

7Historisch of hysterisch?

De tientallen tot honderden miljarden zullen de komende maanden over de beurs vliegen, met de beursgangen van niet alleen SpaceX, maar ook OpenAI en Anthropic in het verschiet. Zij spelen daarmee in op de grote verwachtingen rond de ontwikkeling van AI, die financiële markten in hun greep houden. Met ongekende uitkomsten.

Maar grote beursklappers, zoals in deze IPO-race, kunnen ook de voorbode zijn van het klappen van de zeepbel: hoe hoger de bedragen zijn die gevraagd worden, hoe groter de kans dat het einde van een hype nabij is. Dat bleek bijvoorbeeld tijdens de dotcomcrisis van 2000. Die zijn veel beleggers echter allang vergeten.