Na desastreuze lokale verkiezingen blijft Starmer aan, met de belofte van verandering

1 uur geleden 1

Het was een alles-of-niets-toespraak voor hem. Zijn reset-toespraak, zijn laatste redmiddel-toespraak. De Britse media kwamen superlatieven te kort voor het belang van de speech die de Britse premier Keir Starmer maandag zou houden.

Na desastreuze uitslagen voor Labour bij de verkiezingen van vorige week zou deze toespraak het moment zijn waarop Starmer de Labourfractie kon overtuigen hem als leider en premier te laten zitten. Dat lukte hem matig. Maar er komt niet meteen een leiderschapsstrijd, terwijl het daar afgelopen weekend wel op leek. Keir Starmer krijgt waarschijnlijk nog tot september de tijd.

Catherine West, een backbencher, een lid van de Labour-fractie zonder ministersfunctie, had in het weekend aangekondigd dat ze een leiderschapsstrijd wilde afdwingen. Na Starmers toespraak trok ze dat dreigement in. In plaats daarvan gaat ze steun onder Lagerhuisleden van Labour zoeken om in september een nieuwe leider te kiezen.

Staalfabriek wordt genationaliseerd

Starmer ging ervoor. Hij sprak zonder jasje en met opgestroopte mouwen, klassieke beeldtaal voor politici om hun strijdbaarheid te laten zien. De premier had het over zijn familie, over zijn broer voor wie de Britse samenleving te hard was geweest om in mee te komen. „De status quo werkte niet voor hem. Net zoals de status quo voor miljoenen anderen niet werkt. Ik ben hun premier, dit is hun regering.” Hij erkende dat die regering fouten maakte en dat hij daar verantwoordelijk voor is. Dat moet anders, zei hij, en die „verandering kan niet snel genoeg komen”.

Vervolgens kwam hij met weinig om dat voornemen waar te maken. De premier bracht één nieuwtje. Labour gaat British Steel, een staalfabriek in Scunthorpe, nationaliseren. Vorig jaar had de regering het management al overgenomen van het Chinese bedrijf Jingye, om te voorkomen dat de hoogovens zouden sluiten. Het was niet gelukt om de fabriek te verkopen, dus is nationalisering „in het publieke belang”, zei Starmer. De vakbonden waren er blij mee.

Twee andere onderwerpen die Starmer noemde werkte hij minder concreet uit. Hij herhaalde dat Labour meer toenadering tot de Europese Unie wil en suggereerde dat na deze regeerperiode (die loopt tot in 2029) Labour misschien weer lid van de interne markt van de Europese Unie zou willen worden. Concrete nieuwe toezeggingen deed hij niet. Als derde belangrijke pijler noemde hij onderwijs en het creëren van kansen voor jongeren, maar ook hier ontbraken details.

„Too little, too late”, constateerde Catherine West in haar verklaring na de toespraak. „Een ordelijke overgang is nu het beste, voor de partij en het land.” Met wie binnen de partij West allemaal had gesproken, bleef vaag. Maar het moet haar duidelijk zijn gemaakt dat Starmers belangrijkste concurrenten een leiderschapscampagne nu niet opportuun vinden. Zelf heeft West overigens geen ambities Starmer op te volgen. Het was vooral haar bedoeling om een einde te maken aan de ongemakkelijke positie van Keir Starmer en de gelegenheid te geven aan concurrenten zich te melden, zonder zelf een eerste stap te hoeven zetten.

Tijd kopen voor Andy Burnham

De tijd die Starmer hiermee gegeven is, lijkt minder voor hem bedoeld en meer om ervoor te zorgen dat Andy Burnham kan proberen om terug in het Lagerhuis te komen. De burgemeester van Manchester heeft ambities om Starmer op te volgen en is de enige Labour-politicus van wie een flink deel van de Britten denkt dat hij een betere premier zou zijn dan Starmer. In Manchester is hij populair omdat hij het openbaar vervoer verbeterde en maatregelen nam om meer Britten aan het werk te helpen.

Begin dit jaar probeerde Burnham zich te kandideren voor een tussentijdse verkiezing voor een Lagerhuiszetel. Maar het partijbestuur blokkeerde zijn kandidatuur. Grote vraag zou zijn of hij dit keer wel door die selectie zou komen, want in dat bestuur zitten vooral medestanders van Starmer en de premier zelf. In elk geval heeft Burnham meer publieke medestanders dan in januari. Partijprominent Angela Rayner heeft gezegd dat ze vindt dat hij een kans moet krijgen, en maandag zei ook de Londense burgemeester Sadiq Khan dat hij vindt dat Burnham terug zou moeten kunnen komen.

Probleem is dat Burnham bij zo’n tussentijdse verkiezing ook gekozen moet worden. Niet door Labour-partijleden, maar door gewone Britten in een gewoon kiesdistrict. Vorige week verliepen de verkiezingen zo slecht voor Labour – ook in Manchester – dat zoiets geen vanzelfsprekendheid is.

Maandag bleven publieke verklaringen van Lagerhuisleden over Starmers positie na de toespraak binnendruppelen. Ze zijn gefrustreerd, teleurgesteld of boos. Emma Lewell, een Lagerhuislid uit Newcastle upon Tyne, schreef in haar verklaring dat de partij in haar district alle lokale zetels verloor: „Maar niemand uit de top heeft contact met me opgenomen hoe dat kan. Het publiek vertrouwt de premier en de overheid niet.”

De BBC en nieuwszender Sky News turven intussen hoeveel Labour-fractieleden hun steun aan Starmer hebben opgezegd. Ze kwamen maandag ergens tussen de veertig en vijftig uit, ongeveer een tiende van de in totaal 410 fractieleden. Het directe gevaar mag voor Starmer voorlopig zijn geweken, zijn gezag heeft hij er niet mee terug. Zoals een anoniem fractielid tegen de BBC zei: „Door die toespraak kreeg ik medelijden met de premier. Hij zag er paniekerig en onthutst uit.”

Lees het hele artikel