Nog meer slecht nieuws voor de Franse staatsschuld: de rentes op de obligatiemarkten lopen op

De rente op langlopende staatsleningen van rijke landen is de voorbije dagen scherp opgelopen en heeft dinsdag het hoogste niveau bereikt in jaren. Dat heeft een reeks oorzaken, waaronder toenemende zorgen onder beleggers over aanhoudende inflatie en de houdbaarbeid van staatsschulden. In Europa springt met name de rente van schuldenland Frankrijk in het oog, waar de regering grote moeite heeft de begroting onder controle te houden.

De Amerikaanse rente op dertigjarige staatsleningen stond dinsdagmiddag op 5,3 procent, het hoogste niveau sinds 2007. De Japanse rente in dezelfde categorie staatspapier lag met ruim 4,1 procent bijna op recordhoogte. De Franse ‘dertigjaars’-rente bedroeg 4,9 procent, het hoogste peil sinds 2008, die van Duitsland 3,7 procent, het hoogste niveau sinds 2011.

Ook voor staatsleningen met een looptijd van tien jaar vragen beleggers een almaar hogere rentevergoeding: de marktrente op tienjarige obligaties van de Franse staat bedraagt nu bijvoorbeeld ruim 4,1 procent. Dat is het niveau van oktober 2008, toen net de wereldwijde financiële crisis was losgebarsten.

Bij de huidige stijging van de rentes op staatsschuld speelt een bijzonder effect op de financiële markten mee, schrijven onder meer de zakenkranten The Wall Street Journal en de Financial Times. Grote techbedrijven geven steeds massaler obligaties uit om de bouw van datacenters en de aankoop van chips te financieren. Daardoor hebben obligatiebeleggers meer keuze en kunnen ze per obligatie een hogere risicovergoeding (rente) eisen. De obligaties die deze techbedrijven uitgeven, vormen voor beleggers een „hip alternatief voor die stoffige oude Amerikaanse staatsleningen en hun buitenlandse neefjes”, zoals The Wall Street Journal schrijft.

Beleggers eisen ook een hogere risicovergoeding vanwege het inflatiegevaar. De aanhoudende spanningen in het Midden-Oosten kunnen de olieprijs weer opjagen, waardoor het algemene prijspeil ook weer omhooggaat.

Belastingkorting wegens brand

Maar onderliggend speelt op de markten vooral de zorg over de houdbaarheid van overheidsfinanciën een rol, met name in de Verenigde Staten en Frankrijk. Beide landen hebben hoge begrotingstekorten en oplopende staatsschulden. Het Amerikaanse begrotingstekort komt dit jaar naar verwachting uit op 7,5 procent, verwacht het Internationaal Monetair Fonds. De Amerikaanse staatsschuld van nu zo’n 125 procent van het bbp blijft aanzwellen.

Frankrijk heeft een topzware staatsschuld (118 procent van het bbp, bijna tweemaal het EU-maximum van 60 procent) en wil het begrotingstekort dit jaar houden op 5 procent – het EU-maximum is 3 procent. Dat gaat waarschijnlijk niet lukken, schreef Le Monde laatst, door de hitte, droogte en branden van deze zomer, die het land miljarden kosten. Premier Sébastien Lecornu kondigde maandag belastingkorting aan voor bedrijven die door de branden zijn getroffen.

In een rapport in opdracht van het Franse ministerie van Financiën stelden economen vorige maand dat de Franse staatsschuld zonder extra bezuinigingen snel zal oplopen, tot 130 procent van het bbp in 2030.

Er ontstaat nu een „sneeuwbaleffect”, schrijft Le Monde : beleggers eisen een hogere rente op staatsobligaties en dat betekent hogere rentelasten voor de Franse staat, waardoor de begroting verder onder druk komt. In de eerste helft van dit jaar was de regering 34,5 miljard euro kwijt aan rentekosten, 19 procent meer dan een jaar eerder. „Dat Frankrijk wordt verstikt door schuld is niet een risico – het is de realiteit van onze overheidsfinanciën”, zo citeert Le Monde Carine Camby van de Franse Rekenkamer, die altijd erg kritisch is over het gebrek aan begrotingsdiscipline in Parijs.

Intussen komen de Franse presidentsverkiezingen van april 2027 dichterbij. De radicaal-rechtse Marine Le Pen ligt voor in de peilingen. Hoewel Le Pen niet uit de EU of uit de euro wil treden, wordt gevreesd voor politieke instabiliteit en voor verdere verslechtering van de Franse staatsfinanciën: Le Pen belooft belastingverlagingen en wil de verhoging van de pensioenleeftijd van huidig president Emmanuel Macron terugdraaien.