Ondanks ‘duivels dilemma’ sloot Amsterdam de zaken van De Pizzabakkers na reeks aanslagen. Eigenaren voelen zich in de kou gezet

Gespannen zaten Siang-Lan Go en Margreet Leguijt op vrijdagavond 12 september 2025 met hun personeel te wachten in het filiaal van De Pizzabakkers aan de Haarlemmerdijk. Hun baby, zo voelt het: de pijpenla in hartje Amsterdam waar het in 2009 allemaal begon.

„We wisten dat het ging gebeuren, en om 23.00 uur kwamen ze”, vertellen de twee. Een politieauto met daarin twee agenten en een bouwopzichter van de gemeente stopte voor het restaurant. De opzichter verving de sloten, verzegelde de deur en plakte een poster op het raam. ‘Pand gesloten in opdracht van de burgemeester’, in koeienletters. ‘In of rondom dit pand zijn activiteiten geconstateerd of voorwerpen gevonden die de openbare orde in gevaar brengen.’

Die avond sloot de Amsterdamse locoburgemeester niet alleen hun filiaal aan de Haarlemmerdijk, maar ook twee andere vestigingen in de stad én hun kantoorpand. Anderhalve week later zitten Go en Leguijt op de redactie van NRC om te vertellen over de impact van dat besluit. „We begonnen die vrijdagavond allemaal te huilen. Ook het personeel”, zegt Leguijt. „Vooral die posters vonden we verschrikkelijk, alsof het om een drugspand ging”, vult Go aan.

Ze begrijpen dat de gemeente na een reeks aanslagen bij hun restaurants moest optreden, maar voelen zich ook „in de kou” staan. Als ondernemers zitten zij nu met de gevolgen: geen inkomsten, werkloos personeel, en dat van de ene op de andere dag. „Het is ook dat gevoel van… jezus”, verzucht Leguijt. „Zeventien jaar geleden zijn we De Pizzabakkers begonnen vanuit liefde voor lekker eten. We hebben er keihard voor gewerkt en echt iets opgebouwd. Is dit nou hoe het moet eindigen? Serieus?”

Geen vergissing

Een gaslek, dachten Go en Leguijt bij de eerste explosie eind augustus. Rond half drie ’s nachts belde de alarmcentrale: er was brand uitgebroken bij hun restaurant aan de Plantage Kerklaan. Daar aangekomen, zagen ze een enorme ravage: de begane grond van het pand uit 1861 was volledig verwoest. De vlammen waren volgens omwonenden wel vier meter hoog.

Vier van de vijf eigenaren van De Pizzabakkers, met van links naar rechts: Martijn Mooij, Margreet Leguijt, Siang-Lan Go en Dmitri Schokker.

BRAM PETRAEUS

De politie wist meteen: dit was geen gasexplosie maar een aanslag. Aanslagen met explosieven, vaak zwaar illegaal vuurwerk zoals cobra’s, zijn sinds enkele jaren aan de orde van de dag. Vorig jaar registreerde de politie 1.525 (pogingen tot) aanslagen in Nederland. Naast woningen zijn ook bedrijfspanden honderden keren per jaar doelwit.

Vroeger was er vrijwel altijd een link met het criminele milieu. Tegenwoordig spelen volgens de politie relationele en zakelijke conflicten naar schatting even vaak een rol. Geregeld gaat het mis en laten de vaak zeer jonge uitvoerders bij het verkeerde adres een explosief afgaan.

„Onze eerste reactie was: dit is een misverstand, dit hoort niet bij ons”, vertelt Leguijt. „Verderop in de straat zitten nog een paar pizzeria’s.” Maar twee nachten later volgde een nieuwe aanslag – dit keer bij hun kantoor en de afhaallocatie een paar deuren verder aan de Plantage Kerklaan. „Toen wisten we: dit is geen vergissing.”

Wie doet zoiets? En met welk doel? Terwijl de ondernemers daarvan wakker lagen, klonk begin september opnieuw een knal aan de statige Plantage Kerklaan, dit keer gevolgd door brand bij een Italiaanse delicatessenzaak van een collega-ondernemer enkele deuren verderop. De nacht daarop was het wéér raak. Via recent door de gemeente geplaatste camera’s was te zien hoe iemand een tas aan de deur hing bij nummer 12, de afhaallocatie van De Pizzabakkers. De politie betrapte een veertienjarige jongen met een explosief dat nog niet was afgegaan.

Toen ruim een week later ook bij hun vestiging aan de Overtoom een vuurwerkbom afging, was voor de locoburgemeester de maat vol. De politie had geen idee van dader of motief, maar achtte de kans op herhaling „voorstelbaar”. En dus deed zij wat burgemeesters in heel Nederland na een explosie vaak doen: ze sloot de vier panden van De Pizzabakkers voor een half jaar. 

Wat gebeurt er als je slachtoffer wordt van zo’n aanslag? Met die vraag in het achterhoofd volgde NRC De Pizzabakkers vijf maanden. Voor de gemeente stond in die periode één belang voorop: de veiligheid van omwonenden. De restaurants bleven maanden dicht; dat bracht de ondernemers aan de rand van de afgrond. Uit hun ervaringen rijst een ongemakkelijke vraag: beloont het optreden na aanslagen onbedoeld de dader?

Lees ook

Het is wachten op een ramp: ‘Als zo’n voertuig of opslag met Cobra’s ontploft, is een halve woonwijk weg’

‘Niet lichtzinnig’

„Van harte welkom”, zegt de voorzitter. „U krijgt drie minuten de tijd.” In een halve cirkel tegenover Margreet Leguijt zitten de leden van de commissie Algemene Zaken van de Amsterdamse gemeenteraad, met in het midden burgemeester Femke Halsema. Leguijt komt begin oktober inspreken bij hun vergadering. Ze wil duidelijk maken dat zij en haar mede-ondernemers nu dubbel worden getroffen – eerst door de aanslagen, daarna door de sluitingen. Dat ze machteloos staan.

Vanwege een gebrek aan goede houtovenpizza in Amsterdam werd De Pizzabakkers in 2009 opgericht door twee bevriende stellen. Het bleek een succes. De Pizzabakkers telt inmiddels 32 vestigingen in 15 steden. „Drie restaurants en een afhaallocatie in Amsterdam zijn nog in handen van ons, de oprichters”, vertelt Leguijt de raadsleden. „De rest wordt gerund door franchisenemers.”

Dit levert inderdaad duivelse dilemma’s op. Maar uiteindelijk is de veiligheid in de buurt altijd doorslaggevend

Sinds drie weken, zegt ze, zitten twee gezinnen zonder inkomen en 65 medewerkers zonder werk. De omzet is volledig weggevallen terwijl de vaste lasten doorlopen. Die posters en de tekst van het sluitingsbevel, met hun impliciete link naar criminele netwerken, tasten het imago van hun bedrijf aan. „Tot onze verbazing biedt de gemeente ons geen hulp.” Ze richt zich tot de aandachtig luisterende zaal: kan het niet anders? Is er compensatie mogelijk? Zijn er maatregelen denkbaar die een aanslag níet belonen?

„Dit levert inderdaad duivelse dilemma’s op”, reageert Halsema. „Maar uiteindelijk is de veiligheid in de buurt altijd doorslaggevend.” De gemeente gaat volgens haar nooit zomaar over tot sluiting. Na de inzet van cameratoezicht, extra politiepatrouilles en inhuur van een beveiligingsbedrijf door De Pizzabakkers stopten de aanslagen niet. „Hoe onrechtvaardig ook, we hadden geen andere keuze.” De burgemeester wijst op de aanslag op een bruidsmodezaak in Den Haag eind 2024, waarbij zes doden vielen. „Na wat daar is gebeurd, weten we dat we hier niet lichtzinnig mee om kunnen gaan.” Een tegemoetkoming voor getroffen ondernemers, zegt ze, is geen zaak voor de gemeente. Dat moet „op landelijk niveau” worden geregeld.

Leguijt kent Halsema’s argumenten, die kregen zij en de andere eigenaren de afgelopen weken in gesprekken met ambtenaren van de afdeling Openbare Orde en Veiligheid ook te horen. Bij het volgende agendapunt verlaat ze stilletjes de zaal. Ze hoopt dat haar woorden iets teweeg brengen, voordat hun bedrijf failliet is. De tijd dringt. Ze heeft het uitgerekend: als er niets gebeurt, is het over enkele weken einde verhaal.

Verzekering dekt verliezen niet

Het is rumoerig voor de deur van zittingszaal B2 van de Amsterdamse rechtbank, half oktober. Ondanks een vriendelijk telefoontje van burgemeester Halsema, twee uur voor de raadsvergadering, is er niets veranderd: alle vier de vestigingen van De Pizzabakkers zijn nog dicht.

De recherche weet nog steeds niet wie achter de aanslagen zit. In een poging mogelijke motieven of opdrachtgevers in beeld te krijgen, heeft de recherche Go, Leguijt en hun partners uitvoerig bevraagd over hun bedrijf en zakelijke contacten. Ze stelden een korte lijst op met personen met wie in het verleden een zakelijk verschil van inzicht bestond, bijvoorbeeld na het niet verlengen van een contract. Onderling spraken de eigenaren veel met elkaar over de vraag of in de privésfeer of misschien rond hun kinderen iets speelde dat de aanslagen kon verklaren, maar ze vonden daar geen aanwijzingen voor.

Schade bij het filiaal aan de Plantage Kerklaan.

Foto SIMON LENSKENS/ ANP

Voor de eigenaren is de gang naar de bestuursrechter de enige optie om (snel) weer open te kunnen. De belangstelling in de rechtszaal blijkt groot. Op de voorste rijen zitten journalisten van lokale media, een klas scholieren vult de publieke tribune. De gemeente wordt vertegenwoordigd door twee juristen. Maar de rechter, een man met een rond brilletje, richt zich eerst tot Go en Leguijt. „Voor u moet dit buitengewoon stressvol zijn”, zegt hij. „Kunt u nog een beetje slapen?” Leguijt forceert een glimlach. „Het gaat wel.”

De advocaat van De Pizzabakkers beschrijft hoe de ondernemers klemzitten. De verzekering dekt de financiële verliezen door een bestuursrechtelijke sluiting niet. De gemiste omzet, de personeelskosten, de doorlopende huur: die rekening komt volledig bij zijn cliënten te liggen. En zolang de panden gesloten blijven, worden ook de herstelwerkzaamheden niet vergoed.

Het advies van de gemeente om voor de personeelskosten steun bij het ministerie van Sociale Zaken aan te vragen, hielp hen geen stap verder – „binnen no-time afgewezen”. Het levenswerk van zijn cliënten, zegt de advocaat, staat op omvallen: „Als dit zo doorgaat, halen ze het einde van de maand niet. Dan lijkt het erop dat de aanslagplegers precies hun zin krijgen.”

Dit is buitengewoon. Ik heb nog nooit zo veel explosies in korte tijd bij één ondernemer gezien

De rechter knikt. „Een gebrek aan maatwerk”, constateert hij. Wat hen het meest zou helpen, zegt Siang-Lan Go, is het heropenen van het verwoeste restaurant aan de Plantage Kerklaan. Dan kan de verzekeraar de schade opnemen en kunnen ze beginnen met herstel. De advocaat vult haar aan: „ieder pand” dat open kan is financieel zeer welkom.

Aan de andere kant van de zaal fronst de gemeentelijke jurist haar wenkbrauwen. Ze zegt „een beetje verbaasd” te zijn. De gemeente weegt het belang van de openbare orde en veiligheid af tegen dat van de ondernemers. Het gevaar voor de openbare orde is volgens haar nog altijd aanwezig, en dat telt zwaarder. Ze wijst erop dat niet lang geleden nog een klein explosief – een rotje, blijkt later – bij het huisadres van een van de eigenaren is afgegaan. „Dit is buitengewoon. Ik heb nog nooit zo veel explosies in korte tijd bij één ondernemer gezien.”

Dat de gemeente niets zou doen voor De Pizzabakkers, spreekt ze met klem tegen. Het heropeningsverzoek is binnen twee weken behandeld: „veel sneller dan de gebruikelijke acht”. En er is voortdurend contact geweest.

De rechter kijkt naar de klok. „Ik ga nadenken, kijken welke pleisters er geplakt moeten worden.”

‘Eindelijk beweging’

Het ruikt naar verse tijm op de Haarlemmerdijk 128. In de keuken zijn twee koks bezig, een medewerker loopt met een schoonmaakdoekje door de zaak. Het is half november. Siang-Lan Go vouwt haar handen om een kop thee. Ze heeft een hectische week achter de rug, zegt ze. „Veel bellen met de verzekering. Nu de sluiting eraf is, is er eindelijk beweging.”

De uitspraak van de voorzieningenrechter was een kleine overwinning. Eind oktober hief hij de sluiting van twee van de vier panden op. Voor het restaurant aan de Haarlemmerdijk woog het belang van de ondernemers zwaarder, oordeelde hij, omdat daar nooit een aanslag plaatsvond. En het filiaal aan de Plantage Kerklaan was door de explosie en brand toch al onbruikbaar, een formele sluiting voegde daar niets toe.

Drie dagen na het vonnis ging het restaurant op de Haarlemmerdijk weer open. Een flinke klus, vertelt Leguijt die ook is aangeschoven, want de zes weken lange sluiting had het pand geen goed gedaan. „De deuren waren beschadigd door verzegeling en omdat de elektriciteit was afgesloten, was er apparatuur kapot. Gelukkig kregen we veel lieve reacties uit de buurt.”

Terwijl de eerste gasten binnendruppelen, vertellen Go en Leguijt over de „wirwar aan juridische procedures” waarin ze zijn beland. Hun eerste heropeningsverzoek werd afgewezen, waarna ze bezwaar maakten en bij de bezwaarschriftencommissie terechtkwamen. Omdat dat te lang duurde, stapten ze tegelijk naar de rechter. Daar suggereerde de gemeente dat ze een tweede heropeningsverzoek konden indienen, maar ook dat werd afgewezen – mede vanwege graffiti met de tekst ‘bomb steady’ op een filiaal. Ook bij het ministerie van Sociale Zaken gingen ze in bezwaar na de afwijzing van de werktijdverkorting voor het personeel. „Alles loopt dwars door elkaar”, zegt Go. Leguijt: „Je zou bijna vergeten waar we ooit mee bezig waren: gewoon pizza maken.”

Lees ook

Aanslagen met explosieven nemen toe: ‘Door het vele illegale vuurwerk is het makkelijker om zo’n aanslag uit te voeren’

De weg omhoog

Van buiten lijkt er weinig veranderd aan het restaurant van De Pizzabakkers in Amsterdam-Oost. De brief van 1 september – ‘we willen graag de overburen bedanken voor het blussen, dat heeft zeker erger voorkomen’ – hangt nog altijd aan de zwartgeblakerde gevel. De ramen zijn met houten platen dichtgetimmerd. Een bord van de aannemer en geluiden binnen verraden echter dat er wordt gewerkt aan het herstel.

Op het kantoor van De Pizzabakkers, dertig meter verderop, bevestigen Go en Leguijt dat half januari. De vestiging wordt verbouwd volgens een nieuw ontwerp: ‘De Pizzabakkers 2.0’. Minder grijs en blauw, zeggen ze, een warmere uitstraling.

Afgelopen december stemde de gemeente in met hun heropeningsverzoek. „Naarmate de tijd verstrijkt en incidenten uitblijven, gaat het belang van de ondernemer zwaarder wegen”, meldt een gemeentewoordvoerder. Sindsdien vinden de ondernemers langzaam hun oude ritme terug. De stress en adrenaline die Leguijt maandenlang voelde zodra ze ’s ochtends wakker werd, is weg. Go knikt. „Het voelt nog alsof we aan het puinruimen zijn, maar de weg omhoog is ingezet.”

Ik voel nog steeds boosheid naar degene die dit heeft gedaan, maar realiseer me ook dat het me niet verder helpt

Binnenkort heropent het filiaal aan de Overtoom. Dat duurde langer dan gehoopt. Na de sluiting en de afwijzing door het ministerie van Sociale Zaken moesten ze het personeel vragen vrijwillig ontslag te nemen om faillissement te voorkomen. Het werven van een nieuwe ploeg van twaalf medewerkers kostte tijd.

Volgens de ondernemers hebben de aanslagen en de daaropvolgende sluitingen „vele tonnen” aan schade veroorzaakt. Het grootste deel bestaat uit gederfde omzet en doorlopende bedrijfskosten. Hun groeiplannen staan voorlopig in de ijskast.

Het kost de twee ondernemers moeite de aanslagen een plek te geven. „Ik voel nog steeds boosheid naar degene die dit heeft gedaan, maar realiseer me ook dat het me niet verder helpt”, vertelt Leguijt. Bij Go is het vooral de strijd met de gemeente die steekt. „Ik denk niet dat ze ons wilden tegenwerken. Maar in mijn ervaring stonden we echt tegenover elkaar.”

De politie arresteerde uiteindelijk vier verdachten vanwege de aanslagen. De veertienjarige bommenlegger staat in maart voor de rechter. De opdrachtgever is echter nooit gepakt en dat doet pijn. „Ik vind het emotioneel vervelend omdat het ontzettend onrechtvaardig voel”, zegt Leguijt. „Er blijft toch een soort schaduw over ons hangen omdat nooit helemaal duidelijk is geworden hoe het zat.”