Op het grote podium van Paradiso klinkt een grimmige boodschap: als Oekraïne verliest, is Europa aan de beurt

2 uren geleden 1

Iets voor negen uur ’s avonds klinkt er een luchtalarm in de grote zaal van poppodium Paradiso in Amsterdam. Een monotoon gejank, dat door merg en been gaat: het einde van de pauze.

Maar, zo houdt RTL-correspondent Olaf Koens de zaal voor, voor de bewoners van Oekraïne betekent het geluid dat er Russische raketten onderweg zijn. Nacht na nacht houdt de sirene hen uit de slaap, al 1.461 nachten lang. Vier jaar zonder nachtrust. Kunnen we ons daar iets bij voorstellen?

Dat lijkt ook meteen het doel vanavond, op deze vierde verjaardag van de grootscheepse Russische invasie van Oekraïne. Om ons, inwoners van het veilige Nederland, even te laten voelen hoe het is om doelwit te zijn van een Russische agressie-oorlog. Om nog maar eens te waarschuwen: als Oekraïne deze oorlog verliest, dan zal Rusland zijn raketten daarna op de rest van Europa richten. En om ons in te prenten dat het daarom ook voor Nederland van levensbelang is om achter Oekraïne te blijven staan.

Dit is het moment om in actie te komen, zegt schrijver Jaap Scholten tegen de zaal. Zijn stichting Protect Ukraine is organisator van het evenement; de hele avond is op het scherm achter het podium een QR-code om te doneren zichtbaar. Van het geld koopt Protect Ukraine onder meer helmen, scherfvesten, EHBO-kits, ambulances, pickuptrucks en verkenningsdrones. In konvooien rijden vrijwilligers met het materiaal van Nederland naar Oekraïne, waar ze het doneren aan de Oekraïense krijgsmacht. Het liefst zo direct mogelijk, zodat het materiaal goed terecht komt en niet ten prooi valt aan corruptie.

Ge-crowdfunde oorlog

De militairen aan het front kunnen het materiaal goed gebruiken, vertelt Scholten. „Het belangrijkste is om te beseffen dat dit een gecrowdfunde oorlog is. Die soldaten zijn grotendeels afhankelijk van wat ze krijgen van familieleden, vrienden en NGO’s. Ze hebben onze spullen echt nodig om te overleven.”

Scholten richtte Protect Ukraine op in mei 2022, kort na de Russische invasie. Hij was aan de grens van Hongarije met Oekraïne om gevluchte aangetrouwde familie op te halen. Daar zag hij hoe een jonge vrouw bij een grenspost dekens uitdeelde aan vluchtende Oekraïeners. Het maakte dat hij zelf ook besloot met helmen en scherfvesten naar Oekraïne te gaan rijden.

Inmiddels is Protect Ukraine een speler van formaat. In de eerste drie jaar haalde de stichting voor 7,1 miljoen euro aan donaties op; inmiddels staat de teller al op 15 miljoen, zegt Scholten tegen NRC. Onlangs leverde Protect Ukraine voor het eerst een oud propellervliegtuig, dat de Oekraïeners nu gebruiken om Shahed-drones uit de lucht te schieten. Met de Oekraïense generale staf ontwikkelde de stichting een robotvoertuig, dat gewonde militairen vanaf het front in veiligheid kan brengen.

Ook richtte Scholten ‘Schrijvers voor Oekraïne’ op, waarmee hij samen met collega-schrijvers en journalisten langs theaterzaaltjes in Nederland trekt om de oorlog invoelbaar te maken. Scholten: „Ik was in de zomer van 2022 in Kyiv, en vroeg iemand daar wat ik als schrijver kon doen om te helpen. Hij zei: vastleggen, vastleggen, vastleggen. Daarom heb ik in juni 2023 allemaal schrijvers (naast RTL-journalist Koens onder meer programmamaker Jelle Brandt Corstius en schrijver Tommy Wieringa, red.) meegevraagd bij het konvooi. Dat werkte goed, want zij namen al die verhalen mee terug.”

Premier Rob Jetten (D66) sprak in een videoboodschap zijn dank uit aan Protect Ukraine.

Inspiratiebron

Het genereerde aardig wat aandacht voor de stichting. Onder meer van D66-lijsttrekker Rob Jetten, die vorig jaar met Protect Ukraine meereisde naar Oekraïne en Wieringa’s boek Konvooi tegenover NRC noemde als inspiratiebron. Ook vanavond in Paradiso laat Jetten zich zien, met een videoboodschap waarin hij Protect Ukraine bedankt en vanuit zijn regering „onvoorwaardelijke steun” voor Oekraïne uitspreekt. „Niet alleen zolang de oorlog duurt, maar ook daarna, bij de opbouw, en op hun weg naar de Europese familie.”

Ook na vier jaar oorlog merkt hij dat Nederlanders bijzonder betrokken blijven bij Oekraïne, zegt Scholten. „We krijgen op die avonden van alle kanten kachels en generatoren aangeboden. Laatst kwam een man 600 kilo slaapzakken brengen. Volgens mij beginnen mensen langzaam maar zeker te zien dat we goed werk leveren.”

En hoe kijkt hij aan tegen de angst dat militaire steun aan Oekraïne er juist voor zorgt dat Nederland en de Europese NAVO-landen in een oorlog met Rusland belanden? „Ik heb drie kinderen, ik hoop ook dat die niet tegen de Russen hoeven te vechten. Maar dat Rusland agressief is, is een feit. Het is nu net als in 1938: als we Oekraïne laten verliezen, krijgen we onherroepelijk een grote oorlog in Europa. Je kunt daarvoor je kop in het zand steken, maar ik denk dat dat ons niet verder helpt.”