Opkomst hoger dan vier jaar geleden: ‘Mogelijk zijn meer jongeren gaan stemmen vanwege de woningnood’

Het scheelt twee letters, maar voor de opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen maakt het een wereld van verschil. In het Gelderse Rozendaal is 76,4 procent van de kiesgerechtigden gaan stemmen, waarmee de gemeente tekent voor de hoogste opkomst na Staphorst (80,6 procent). In het Brabantse Roosendaal heeft 42 procent van de burgers die mochten stemmen een gang naar het stembureau gemaakt. Het is de laagste opkomst in Nederland, na Almere (40,8 procent) en hekkensluiter Rotterdam (40,6 procent).

Dit blijkt uit de voorlopige verkiezingsuitslag, waarbij 339 van de 340 gemeenten zijn geteld – alleen Amsterdam ontbreekt nog. In Rotterdam lag de opkomst een fractie hoger dan vier jaar geleden (40,6 tegen 38,9 procent). Landelijk steeg de opkomst nog iets meer, van 50,7 naar een krappe 54 procent.

„Traditioneel is de opkomst lager onder praktisch geschoolden, mensen met een migratieachtergrond en jongeren”, zegt Katerina Manevska, politiek-socioloog en hoofddocent politicologie aan de Radboud Universiteit. „Ik ben daarom benieuwd uit welke van deze groepen mensen meer zijn gaan stemmen.”

Haar vermoeden is dat het gaat om jongeren: „Voor jongeren is wonen een heel belangrijk thema. Veel partijen hebben wonen tot speerpunt gemaakt van hun campagne. Mogelijk heeft dit jonge kiezers aangemoedigd om naar de stembus te gaan.”

De opkomst ging het sterkst omhoog in de Noord-Hollandse gemeenten Dijk en Waard (van 36 naar 52,2 procent) en Purmerend (van 32 naar 46,4 procent).

De sterkste daling van de opkomst had plaats in Tubbergen (van 72,6 procent naar 61,8 procent). De lokale CDA-partij, waarvan de aanhang doorgaans de moeite neemt naar de stembus te gaan, heeft mogelijk geprofiteerd van de lage opkomst in Tubbergen. De partij versterkte hier zijn positie als grootste partij en behaalde ruim 42 procent van de stemmen, ten opzichte van zo’n 29 procent in 2022.

Liveblog Gemeenteraadsverkiezingen 2026

GroenLinks-PvdA verliest kiezers, maar is grootste landelijke partij | Lokale partijen scoren opnieuw goed