Pride-boot op de traditionele Havendagen: het is wennen, in Zierikzee

Het regent op zaterdagochtend in Zierikzee. Het is de laatste van drie Havendagen, het jaarlijkse feest ter ere van de mossel. De twee voorgaande dagen vol activiteiten waren slechts een opmaat: vandaag wordt eindelijk de nieuwe mosselprinses bekendgemaakt. Tijdens de traditionele mosselkottertocht zal zij Neptunus ophalen van een zandplaat in de Oosterschelde, waarna hij haar de ‘eerste’ mossel van het seizoen zal aanbieden. Zo gaat het al sinds 1988.

Dit jaar zou tijdens de mosselkottertocht een Pride-boot meevaren, een initiatief van de Zierikzeese Helene de Vries in het kader van ‘Pride in mijn dorp’ van radiozender 3FM en omroep Human. Binnen de Stichting Promotie Havendagen ontstond onenigheid, een aantal schippers van mosselkotters was het er niet mee eens. Er werd besloten dat de boot tóch niet mocht meevaren. In een verklaring op 17 juli schreef de stichting dat „de mogelijke deelname van een Pride-boot gevolgen zou kunnen hebben voor essentiële onderdelen en tradities van de Havendagen.” Dat zou niets te maken hebben met de Pride zelf, zo verklaarde Havendagvoorzitter Jaap Schot tegenover Omroep Zeeland. „Ons feestje is ons feestje, puur voor de mosselvisserij en de mosselen.” De stichting wilde niet reageren op vragen van NRC.

Al snel vonden tegenstanders van het initiatief het toetsenbord. „Op de bodem van de Noordzee… daar is plek voor jullie,” plaatste ene Rob Eradus op Facebook. „Hossende mannen in minimale slipjes die elkaar aflikken. Leuk als je kinderen daar moeten kijken,” voegde Theo Post aan de ‘discussie’ toe.

Zaterdagochtend, de laatste Havendag is nog niet begonnen, wapperen regenboogvlaggetjes aan de mast van de Vrijbuiter, een 23 meter lange tjalk. Een half uur later stappen de eersten van de 35 deelnemers op de boot. Uiteindelijk werd er een compromis gesloten: de Pride-boot zal varen, maar buiten het officiële programma om. Een handjevol mensen zwaait het gezelschap vanaf de kade uit. Binnen enkele minuten zijn ze uit zicht.

Gewoon hetero

Terwijl de Vrijbuiter op de Oosterschelde vaart, komen de Havendagen tot leven. Over de ophef praten doet of wil verder niemand in de haven. Dat is anders in café Kort Dag, waar vanmiddag het Pride-feest zal plaatsvinden. Eigenaar Jaap Idzerda is „gewoon hetero”, maar treedt ook als drag queen op, onder de naam Miss Lola Short Day. Volgens hem is er op het gebied van acceptatie in Zeeland nog wel wat te winnen. „Mijn uitsmijter hier in het café is weggelopen omdat we een regenboogvlag ophingen,” vertelt Idzerda. „En gisteren kwamen hier tien jongeren binnen, ze riepen ‘kankerhomo’s’. Best intimiderend.”

De nieuwe mosselprinses is Jodie Roggeband-Parkes. Naast burgemeester Jack van der Hoek (D66) en in roze glitterjurk wordt ze door de haven gereden. Uiteindelijk stopt de auto bij een mosselkotter. Twee leden van het lokale dweilorkest ‘Liever Ier as Tuus’, een man met een trom en een vrouw met een klarinet, hebben de ophef wel op de voet gevolgd. Ze willen niet met hun naam in de krant uit angst in een discussie te worden betrokken waar ze buiten willen blijven (namen bij de redactie bekend). „Iedereen mag gewoon meevaren,” zegt de vrouw, „maar door alle publiciteit ontstond de angst dat ze het hele feest gingen overnemen.” De man met de trom vult aan: „Ze mogen mee, maar waarom zo de aandacht trekken?”

De nieuwe mosselprinses, Jodie Roggeband-Parkes, naast burgemeester Jack van der Hoek in een oldtimer.

Foto Walter Herfst/NRC

Burgemeester Van der Hoek wil, voordat hij op de boot stapt, wel reageren. „Ik begrijp eigenlijk niet zo goed waar iedereen zich druk over maakt, want we gaan nu Neptunus ophalen, een man met een baard in een jurk, en die gaan we vervolgens op een boot de haven in varen. Je zou kunnen zeggen: we deden al niet anders,” zegt hij. Van der Hoek betreurt de ophef en „de bagger die mensen over zich heen hebben gekregen”, maar dat de Havendagen en de stichting vrij zijn in hun keuze. „Daar staat de gemeente verder buiten.” Later vandaag zal hij ook een bezoek brengen aan het Pride-feest.

Zingen en dansen

Bij terugkeer van de Vrijbuiter staat de wal wel vol. „Nou, dat valt tegen,” zegt Marianne de Keijzer (62) als ze het kleine groepje mensen op de boot ziet, „het zijn er niet echt veel. Haar man Creno de Keijzer (62) vergelijkt het met vluchtelingenboten: „Die zitten in ieder geval wel altijd goed vol.” Het echtpaar komt uit Yerseke en heeft ook meegekregen dat er „gedoe” was. „Van mij mogen ze gewoon meedoen,” zegt Marianne, „wij vinden dat wel leuk, dat zingen en dansen.” „Sommige mensen maken zich te druk,” zegt Creno, „maar ik denk ook: als je zo verwijfd bent moet je het ook niet gek vinden dat je erop wordt aangesproken.”

Vanaf de boot naar het café, zaterdagmiddag in Zierikzee

Foto Walter Herfst/NRC

In een kleine optocht loopt het gezelschap naar café Kort Dag. Daar zit Sho Maric (19) bij te komen van de boottocht. Hen komt uit Zierikzee en draagt een pruik en opvallende make-up. „Ik ben non-binair en biseksueel en heb dit hier nooit durven dragen.” Er was op de boot „zoveel acceptatie”, zegt Sho Maric. „Ik stond echt te huilen.”

Initiatiefnemer Helene de Vries staat even bij te komen met een sigaretje. De afgelopen weken zijn haar niet in de koude kleren gaan zitten. Als Zierikzeese had ze aanvankelijk ook haar twijfels over de timing, ze weet hoeveel de Havendagen betekenen voor Zierikzee. „Maar omroep Human had al contact gehad en dat was aanvankelijk heel positief.” Ze is trots dat ze toch heeft doorgezet. „Ik denk dat we het op een heel elegante manier hebben gedaan. We hebben met iedereen rekening gehouden en laten zien dat Pride niets te maken heeft met alle ranzige teksten die online voorbij kwamen.” Het liep anders dan gehoopt en ze waren niet zo zichtbaar, maar ze waren er wél. Op naar volgend jaar. „Maar tijdens de Havendagen moeten we misschien maar niet meer doen.”