Project 2029 is opgericht, er wordt gepraat over een nieuwe rechtse beweging, maar wat wil Mona Keijzer precies?

1 uur geleden 1

Mona Keijzer, onafhankelijk Tweede Kamerlid, heeft de afgelopen maanden op de achtergrond gewerkt aan de oprichting van een nieuwe politieke beweging. Wat voor beweging of partij dat is, maakt ze mogelijk al snel, aan het einde van het zomerreces, bekend. Ze trekt volgens bronnen op met onder anderen Nicki Pouw-Verweij (ex-FVD, ex-JA21 en tot begin dit jaar staatssecretaris namens BBB), oud-minister Gouke Moes (BBB) en Rob Roos, voormalig Europarlementariër van FVD, later JA21.

De politieke toekomst van Mona Keijzer is al maanden onderwerp van gesprek aan de rechterflank van de Tweede Kamer. Er zijn ter rechterzijde van de VVD veel zetels te behalen, maar er bestaan al veel partijen die elkaar beconcurreren. Oud-minister en vicepremier Mona Keijzer geldt daar als een stemmentrekker. Bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen haalde ze als nummer twee van BBB 111.839 stemmen, net iets minder dan lijsttrekker Caroline van der Plas zelf.

Keijzer brak kort hierna met BBB. Ze zei dat haar het leiderschap was beloofd, maar ze kreeg het niet. De oud-CDA’er ging daarna verder als onafhankelijk Tweede Kamerlid en zou zich beraden, zei ze, over haar politieke toekomst. Ze heeft, zo blijkt nu, sindsdien breed gesprekken gevoerd over een nieuwe rechtse beweging.

Versplintering op rechts

Zo sprak Keijzer volgens bronnen met Gidi Markuszower, de ex-PVV’er die nu Groep Markuszower leidt (zeven Kamerzetels). Ook heeft ze gesprekken gevoerd met Wybren van Haga van BVNL en met het hoofd van het partijbureau van BVNL, Vala van den Boomen. „Eind mei spraken Keijzer en Pouw-Verweij in een gesprek over de nieuwe beweging op rechts die ze wilden opzetten”, zegt Van den Boomen desgevraagd. „Ze wilden weten of we bij elkaar zouden passen, of wij sociaal-conservatief genoeg zijn. Het was heel informeel.” Van verdere samenwerking is het niet gekomen. „Wij steunen alle initiatieven om een einde aan de versplintering op rechts te maken. Het bevreemdt mij dat ik niks meer heb gehoord.”

Op 14 juli is Project 2029 opgericht, een vereniging die zich volgens de oprichtingsakte inzet voor „sociaal-conservatieve politiek”. In 2029 zijn er, als het kabinet-Jetten niet eerder valt, Tweede Kamerverkiezingen én Europese verkiezingen. Onduidelijk is wat de status van de naam is, maar die doet denken aan Project 2025, een plan van de uiterst rechtse Amerikaanse denktank The Heritage Foundation. Dat laat zich lezen als een handleiding voor de tweede verkiezingsoverwinning van Donald Trump in 2024.

Een van de twee oprichters van project 2029 is Jan Zwaan, de voormalig politiek assistent van Nicki Pouw-Verweij. De andere oprichter is directeur Quinten Pluymaekers van de sociaal-conservatieve De Nieuwe Denktank, waar Pouw-Verweij in de raad van toezicht zit.

Mona Keijzer wil niet bevestigen dat Project 2029 de nieuwe beweging of partij is waaraan ze werkt. Via de app laat ze weten: „Zo ver ben ik nog niet. Na de zomer, had ik gezegd. En dat is nog steeds zo.” Het zomerreces eindigt op maandag 31 augustus, en op rechts gaat het verhaal dat Keijzer die dag iets van plan is.

Op een zijspoor gezet

Het bestaan van Project 2029 is uit onvrede naar buiten gebracht door voorzitter Robert van Gemeren van de kleine partij Oprecht. Zijn partij deed mee aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 (5.449 stemmen) maar leidt nu een slapend bestaan. Van Gemeren is boos op Keijzer, Roos en Pouw-Verweij en zegt dat hij slecht behandeld is. Hij had Keijzer geadviseerd een rechtse variant van het CDA op te richten en schreef daar een uitgebreid plan over. Hij bood Keijzer gratis zijn eigen partij aan om over te nemen, om de partij zo stapsgewijs te laten groeien. „Maar ik ben in april, na een tweede ontmoeting, op een zijspoor gezet. Hun idee was om een grote rechtse volkspartij te bouwen die dertig zetels kan halen, met Markuszower en Van Haga. Dat vond ik hallucinant, dat gaat nooit lukken.”

Samenwerking met beide partijleiders is er niet gekomen, en Keijzer trekt nu vooral op met mensen met een sociaal-conservatief profiel. Nicki Pouw-Verweij, bekeerd tot het katholicisme, is bijvoorbeeld zeer kritisch op het recht op abortus. Van Gemeren vindt dat „prima”, maar, zegt hij, Keijzer en Roos wilden niet meer met hém samenwerken. Hij voelt zich nu opnieuw gepasseerd. Hij ontdekte afgelopen weekend Project 2029 in het handelsregister van de Kamer van Koophandel en benaderde journalisten.

‘Rechtsdenkend Nederland’

Rob Roos tracht al langere tijd de banden op rechts sterker te maken. Hij heeft een stichting voor ‘rechtsdenkend Nederland’ opgericht: Samen Leven in Vrijheid. In december nodigde hij de Argentijnse minister Federico Sturzenegger uit in Den Haag, die zich profileert als de ‘kettingzaag’ van de rechts-libertaire regering van president Javier Milei. Op een lunch met Sturzenegger waren Keijzer, Pouw-Verweij en Van Haga aanwezig, maar ook de VVD’ers Dilan Yesilgöz en Silvio Erkens én FVD-fractievoorzitter Lidewij de Vos. Roos had gezegd: „Probeer elkaar hier te vinden, van libertair tot conservatief.”

Maar een brede (radicaal-)rechtse beweging zit er nu zeker niet in, ook niet met Mona Keijzer als boegbeeld. Er heerst onder Kamerfracties veel onmin, door de hevige concurrentie én omdat veel Kamerleden en medewerkers meerdere keren van partij zijn veranderd. Keijzer bewaart afstand tot de PVV en, met name, FVD. In een Kamerdebat in mei was ze uitgevallen tegen Lidewij de Vos, toen die zei dat Nederland voor de Nederlanders is. Mona Keijzer zei tegen De Vos: „U zakt hiermee door een óndergrens!” Keijzer houdt niet alleen afstand tot FVD, maar volgens inmiddels ex-FVD’ers ook tot hén.