Stadsdieren worden brutaler: wereldwijd onderzoek laat zien hoe de stad dieren verandert

Van brutale duiven op stationspleinen tot ratten die zonder schroom door winkelcentra struinen. Wie in de stad woont, merkt het misschien al langer: stadsdieren lijken steeds minder verlegen.

Nieuw internationaal onderzoek bevestigt dit nu ook: dieren die in stedelijke gebieden leven, gedragen zich anders dan hun soortgenoten op het platteland. Ze zijn moediger, agressiever, nieuwsgieriger en actiever. De studie brengt voor het eerst wereldwijd in kaart hoe verstedelijking diergedrag beïnvloedt. En de conclusie is opvallend consistent: overal ter wereld lijkt de stad dieren te veranderen.

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

Meer lef in de stad

Onderzoekers analyseerden de gegevens van tachtig eerdere studies verspreid over 28 landen. In totaal bekeken ze gedragspatronen van 133 diersoorten, variërend van vogels en zoogdieren tot reptielen, amfibieën en insecten. Wat bleek? Stadsdieren zijn ondernemender dan dieren buiten de stad. Ze tonen meer lef, zijn sneller geneigd om onbekende situaties te verkennen en laten vaker agressief gedrag zien.

“Waar je ook bent in de wereld, verstedelijking verandert gedrag op voorspelbare manieren”, zegt onderzoeker Tracy Burkhard. “Het sterkste resultaat was dat dieren meer risico lijken te nemen. Ze zijn moediger.” Dat klinkt misschien onschuldig of zelfs schattig, maar volgens onderzoekers kan die ontwikkeling ook schaduwzijden hebben.

Mogelijke risico’s

Een dier dat minder bang is voor mensen, komt vanzelf vaker in onze leefomgeving terecht. En dat kan potentieel slecht uitpakken voor zowel mensen als dieren. Denk aan agressieve meeuwen die voedsel afpakken, ratten die menselijke woongebieden binnendringen of wilde dieren die verkeerssituaties onderschatten. Bovendien waarschuwen de onderzoekers voor een verhoogd risico op zogenoemde zoönosen: ziektes die van dieren op mensen kunnen worden overgedragen.

Leestip: Niet alleen vleermuizen op markten zorgen voor zoönoses: ook je trouwe Fifi kan een nieuwe infectieziekte veroorzaken

Niet alleen ratten en duiven

Bij stadsdieren denken we vaak aan bekende stadsoverlevers zoals ratten, duiven of meeuwen. Maar opvallend genoeg beperkt die gedragsverandering zich niet tot deze gebruikelijke stadsbewoners. Ook soorten die traditioneel juist met landelijke gebieden worden geassocieerd, lijken zich aan te passen aan de stad.

Zo noemen de onderzoekers onder andere de grasmus, geelgors en barmsijs: vogels die historisch vooral buiten stedelijke gebieden voorkwamen, maar steeds vaker stedelijk gedrag vertonen. Kortom, de stad verandert niet alleen waar de dieren leven, maar ook wie ze worden.

Vogels domineren het onderzoek

Toch plaatsen de onderzoekers een belangrijke kanttekening. Meer dan zeventig procent van de beschikbare gegevens kwam van studies naar vogels. Insecten, reptielen en amfibieën vertegenwoordigden samen slechts ongeveer tien procent van de dataset.

Volgens onderzoeker Anne Charmantier betekent dit dat ze nog lang niet het volledige plaatje hebben. “Onze analyse laat zien dat de onderzoeksinspanning sterk scheef verdeeld is”, zegt ze. “Vogels worden veel vaker onderzocht dan bijvoorbeeld amfibieën, reptielen of insecten.”

Wat betekent dit voor de stad van de toekomst?

De resultaten benadrukken volgens de onderzoekers dat stadsplanning niet alleen rekening moet houden met mensen, maar ook met dieren. Naarmate steden verder uitbreiden, wordt het belangrijker om leefgebieden slim in te richten. Een mogelijke oplossing is de aanleg van meer verbonden groene zones, zodat dierpopulaties niet geïsoleerd raken en genetische uitwisseling mogelijk blijft.

Want als de stad dieren daadwerkelijk brutaler maakt, dan is de vraag niet langer of urbanisatie invloed heeft op wilde dieren, maar hoe wij onze steden zo kunnen ontwerpen dat mens en dier naast elkaar kunnen blijven leven.

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: