Steeds meer vergiftigingen door injecteerbare afslankmiddelen, vaak gekocht via sociale media. ‘Spuiten voor schoonheid wordt genormaliseerd’

2 uren geleden 2

Afgelopen december troffen ambulancemedewerkers een man van in de twintig met een verminderd bewustzijn aan in zijn slaapkamer. Hij had een hevige epileptische aanval meegemaakt, veroorzaakt door peptiden die hij via Telegram had gekocht en bij zichzelf geïnjecteerd. In de vroege ochtend werd hij op de spoedeisende hulp van een ziekenhuis in Gelderland behandeld.

Ondanks het dringende advies van het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) om te stoppen met de peptiden, kon de jongeman zich niet voorstellen dat de peptiden zijn gezondheid hadden geschaad, zei hij tegen zijn behandelend arts. Hierna volgden meer meldingen bij het NVIC over jongeren die peptiden hadden geïnjecteerd.

Peptiden zijn een heel diverse groep stoffen, waar ook de zogenoemde GLP-1 afslankmedicijnen onder vallen. In 2025 kreeg het NVIC voor het eerst meldingen binnen van vergiftigingen door experimentele peptiden die nog niet officieel geregistreerd staan als geneesmiddel of die überhaupt nog niet zijn onderzocht voor gebruik in mensen. Dat blijkt uit een maandag gepubliceerd jaaroverzicht van het NVIC, onderdeel van het UMC Utrecht.

Het overgrote deel van de patiënten waren jongens en mannen tussen de 16 en 36 jaar oud

Vorig jaar kwamen zes meldingen binnen over retratutide, ook wel ‘Triple-G’ genoemd. Door op drie hormoonreceptoren tegelijk in te werken, is retatrutide effectiever dan afslankmedicijn Ozempic. Het is alleen nog niet veilig bevonden voor menselijk gebruik. Ook het aantal meldingen van afslankmedicatie die wél goedgekeurd is, zoals semaglutide (onder meer Ozempic) en tirzapetide, is tussen 2024 en 2025 verdubbeld, van 76 per jaar naar 149. In bijna de helft van de gevallen was bij het gebruik van de medicijnen geen arts betrokken.

Voor spieropbouw en huidverbetering

Peptiden zijn stukjes van eiwitten, opgebouwd uit aminozuren. Het menselijk lichaam maakt zelf peptiden aan, zoals insuline, en ze komen voor in voeding. Peptiden kunnen ook gesynthetiseerd worden tot medicijnen, zoals afslankmiddel Ozempic.

Het NVIC werd geraadpleegd over vier soorten injecteerbare, experimentele peptiden: BPC-157, selank, GHK-Cu en melanotan. Op sociale media worden deze middelen gepromoot vanwege vermeende positieve effecten als spieropbouw, huidverbetering en een verbeterde (mentale) gezondheid. Maar deze middelen zijn onvoldoende wetenschappelijk onderzocht om veilig te kunnen gebruiken bij mensen, zeggen Dylan de Lange, intensivist-toxicoloog en hoofd van het NVIC en Peter de Keizer, verouderingsbioloog. De Keizer ontwikkelt in het UMC Utrecht zelf peptiden tegen meerdere ziekten.

De meldingen van vergiftiging door ongeregistreerde peptiden werden door artsen gedaan. Voor de meeste artsen was het hun eerste ervaring met een patiënt die ongeregistreerde peptiden had gebruikt. Het overgrote deel van de patiënten waren jongens en mannen tussen de 16 en 36 jaar oud. „Het is aannemelijk dat deze personen peptiden gebruikten om mooier, sterker, bruiner en gespierder te worden”, zegt toxicoloog De Lange.

Gezondheidsrisico’s

Via sociale media en bij naar schatting tientallen Nederlandse webshops worden injecteerbare peptiden verkocht die mogelijk gevaarlijk zijn. Op Telegram zegt de ene verkoper dat peptiden bijdragen aan een langer leven, en ondertussen adverteert de webwinkel van de concurrent met de huidverjongende eigenschappen van de middelen. Een overgroot deel van de verkopers beweert op hun sociale media-profiel of website dat ze de peptiden laten testen op zuiverheid.

Veel van de online aangeboden peptiden hebben een andere concentratie dan op het etiket staat of is vervuild

De gezondheidsrisico’s van ongeregistreerde peptiden op korte en lange termijn zijn nog onbekend. „Veel van de online aangeboden peptiden hebben een andere concentratie dan op het etiket staat of zijn vervuild. In bijna alle gevallen zijn de peptiden niet getest op zuiverheid die nodig is voor gebruik in mensen”, zegt verouderingsbioloog De Keizer.

Het NVIC kreeg in de afgelopen maanden meer opvallende belletjes. Een arts belde over een twintiger die met een injectiespuit in zijn been was aangetroffen. Hij kreeg na het toedienen van de peptide type BPC-157, voor vermeende spieropbouw, hoofdpijn en was flauwgevallen.

Sommige mensen gebruiken één soort peptide, anderen allerlei peptiden door elkaar. Een paar maanden geleden belde een tiener naar het NVIC. Ze had zichzelf een mengelmoes aan peptiden toegediend: BPC-157 voor spieropbouw en GHK-Cu voor huidverbetering. „Plus een peptidesoort waarvan ik niet eerder had gehoord”, zegt De Lange.

De vrouw vertelde aan de telefoon dat ze misselijk en duizelig was en bleek zag. Ze voelde zich suf, moe en had het benauwd. De Lange: „De onbekende cocktail aan substanties maakt het voor ons moeilijk om bepaalde bijwerkingen te koppelen aan een specifiek spuitje met peptiden.” Tijdens het bellen knapte de vrouw langzaam op.

YouTube-tutorials

Mensen nemen pas contact op met een arts of het NVIC als iets ernstig mis is gegaan. De meldingen zijn volgens De Lange dan ook het topje van de ijsberg. „Via TikTok en Instagram zijn jongeren druk bezig met peptiden”, zegt hij. Spuiten voor schoonheid wordt genormaliseerd, stelt hij.

Als ik wel zou reageren, dan kom ik in gesprek met de influencers waardoor het ironisch genoeg lijkt alsof we dit goedkeuren

Mogelijk wordt de drempel om middelen te injecteren verlaagd door toenemend gebruik van injecteerbare geneesmiddelen. „Mensen leren via YouTube peptiden injecteren”, zegt verouderingsbioloog De Keizer. Iedere paar maanden ziet hij op YouTube nieuwe doe-het-zelf-handleidingen over peptiden die hij heeft ontwikkeld.

De YouTubers komen geloofwaardig over omdat ze het gebruik en de effectiviteit van peptiden lijken te onderbouwen met wetenschappelijke onderzoeken. Influencers, bodybuilders of biohackers verwijzen in hun filmpjes naar onderzoeken van De Keizer. De resultaten van de peptiden die De Keizer ontwikkelt worden in wetenschappelijke tijdschriften gepubliceerd.

De Keizer mag geen reacties met waarschuwingen voor (potentiële) gebruikers schrijven onder de filmpjes. Hij is niet bevoegd om medisch advies te geven. Toch vindt hij het laf om niet te reageren. „Maar als ik wel zou reageren, dan kom ik in gesprek met de influencers waardoor het ironisch genoeg lijkt alsof we dit goedkeuren.”

Artsen moeten in hun standaardvragenprocedure naar medicijn- en drugsgebruik ook naar peptiden doorvragen, vinden De Lange en De Keizer. Per gebruiker verschilt het of ze de peptiden als drugs, voedingssupplementen of medicatie beschouwen. De Keizer: „Deskundigen kunnen eventueel met elkaar nadenken of er op termijn een peptiden-testplek kan komen, net zoals op festival waar mensen drugs testen.”