Wat als Limburg nu weer overstroomt?

Terwijl we net bijkomen van de code oranje vanwege zware onweersbuien, herdenken we over twee weken een gebeurtenis die liet zien wat heftig weer aan grote schade kan veroorzaken. Medio juli 2021 werd Limburg door hevige regenval getroffen door flinke overstromingen. Over de grens in Duitsland en België vielen zelfs tweehonderd doden. In Limburg was er ‘gelukkig’ door het overstromen van de Geul en Maas alleen materiële schade. Zevenhonderd woningen waren tijdelijk onbewoonbaar, honderden winkels, horeca en andere ondernemingen en instellingen leden ernstige waterschade.

Voor de bewoners en ondernemers was al snel de vraag: wie betaalt dit? Het antwoord was grotendeels: de overheid. De regering riep al heel snel de Wet Tegemoetkoming Schade in. Die werd in 1998 opgetuigd na de grote overstromingen in de jaren negentig. Het idee ervan: mensen moeten zich zoveel mogelijk zelf verzekeren tegen rampen, maar als dat niet voldoende is, dan is de WTS een vangnet.

Niet in de steek

Maar uit de afhandeling van Valkenburg bleek al snel, dat de WTS niet goed werkt. Veel inwoners met schade voelden zich uiteindelijk in de kou staan. De overheid had wel ruimhartigheid uitgestraald: demissionair premier Mark Rutte zei tijdens zijn bezoek daags na de overstroming „we zullen Limburg niet in de steek laten”.

Maar vanuit de WTS werd niet alle schade vergoed – dat was nooit het idee:

• De WTS is een achtervang. Vooral in het zwaarst getroffen gebied, dat schade ondervond door uittreding van kleinere beken en geulen, was verzekering wel mogelijk geweest. Daar was de WTS dus helemaal niet geldig.
• Wie wel verzekerd was, kreeg vaak te weinig uitgekeerd om een compleet nieuw interieur te kunnen kopen. Maar voor extra aankloppen bij de WTS, was dan niet mogelijk.
• Wie wel WTS kreeg maar dubbele woonlasten had, omdat het huis tijdelijk onbewoonbaar was, kreeg die extra financiële lasten niet vergoed.

Om alle gaten te dichten, werden er allemaal extra regelingen in het leven geroepen. Daarmee werd het WTS als achtervangsysteem effectief ondergraven. Want waarom zou je je nog verzekeren als er toch wel extra regelingen komen?

Samen staan we sterk

Waar staan we vijf jaar later, terwijl klimaatverandering steeds heftigere buien veroorzaakt? Wat als er nu weer een ‘Limburg’ ergens zou plaatsvinden? Het antwoord is dat we dan waarschijnlijk nog steeds een complexe, trage en onvolledige schadeafhandeling zouden hebben. Er is wel flink geëvalueerd en gelobbyd, maar onder de streep is nog weinig veranderd. De enige achtervang voor een dergelijke ramp, zeker als het gaat om overstroming van een grote rivier als de Maas, is nog altijd een onveranderde WTS.

Waarom springen de verzekeraars er niet op in, kan je je afvragen. Nou, die hebben het wel geprobeerd. Ik heb dat verschillende kopstukken uit de verzekeringswereld horen zeggen afgelopen jaren. Maar die zeggen ook: alleen kunnen we het niet af. Een grote waterramp in Deltaland Nederland zouden verzekeraars financieel niet trekken.

Verzekeraars zouden daarom dolgraag samen met de overheid, in een publiek-private samenwerking, tot een veel bredere waterschadeverzekering komen. Met garantstelling van de overheid als het schadebedrag te groot wordt, zoals ook bestaat voor terroristische aanslagen. Die verzekering zou dan niet alleen voor beken, maar ook voor grote rivieren en zelfs de zee moeten gelden. En verplicht onderdeel moeten worden van alle verzekeringen die huishoudens sowieso al hebben voor hun huis en inboedel.

Nee. En ja, maar nog niet

Op die lobby was het antwoord twee jaar geleden echter een duidelijke nee. De overheid wil vasthouden aan de WTS. En die alleen wat beter inrichten. Daar willen de verzekeraars ook best bij helpen. Zij willen graag dat vooraf duidelijk wordt wat onder de WTS valt en wat niet, zodat duidelijk is hoe je je aanvullend kan verzekeren. En ze willen graag één loket voor gedupeerden, zodat die niet voor de ene schade bij de overheid en voor de andere bij hun verzekeraar moeten zijn.

Daar had het rijk twee jaar geleden wel oren naar. Maar medio 2026 zijn we daar nog steeds niet. De optie van één loket wordt nog altijd ‘verkend’, liet het Verbond van Verzekeraars me vrijdag weten. Laten we hopen dat er niet snel weer een beek uit de oevers treed – of erger.

Zijn er onder onze lezers gedupeerden van de ramp in Limburg die zouden willen vertellen over de schade-afhandeling destijds? Ik hoor het graag op eva.smal@nrc.nl.