Stress! Is het altijd slecht? En kun je ook te weinig stress hebben?

11 uren geleden 3

Stress voelt vaak als iets wat je moet vermijden, maar het is ook een nuttig alarmsysteem. Sterker nog, te weinig stress of te weinig prikkels kan je lichaam óók in een stressreactie zetten. Psycholoog Mirela Habibovic van Tilburg University legt uit wat er in je brein en lichaam gebeurt wanneer je ‘aan’ staat, waarom verveling stresshormonen kan aanjagen en hoe je jouw optimale stressniveau vindt om energiek en creatief te blijven. (tekst gaat verder onder de video).

Scientias: Wat viel op aan de opmerkingen onder de video?

Mirela Habibovic: “Veel mensen, vaak wel iets ouder, hebben het idee dat de jongere generatie minder weerbaar is en dat ze alles stressvol vinden. ‘Vroeger raakten we niet zo snel gestrest, we konden veel meer hebben’’ zeggen ze dan. Een belangrijke vraag is dus: zeurt de jongere generatie? Ik denk van niet, want als je kijkt naar wat er nu gevraagd wordt in vergeleken met vroeger is dat heel wat. Denk maar aan zelf een huis kopen, dat wordt als normaal gezien en dat is nu heel veel moeilijker dan vroeger. Daarnaast is het hebben van een carrière belangrijk (juiste beroep kiezen!), werken aan je eigen ontwikkeling, goede sociale relaties hebben etc. etc.. Er zijn heel veel sociaal-maatschappelijke eisen die er vroeger niet waren of minder van belang waren. Je ging trouwen met iemand uit de buurt en je begon aan een leven dat redelijk duidelijk was welke richting het op moest gaan. Tegenwoordig is de keuze zo groot dat het echt heel veel meer stress oplevert. Ik weet niet of ik in de schoenen van de huidige jongeren wil staan.”

Was er nog iets wat je nog verder wilde uitdiepen?

“Ik weet niet of het duidelijk overkwam dat als het gaat om stress die van invloed is op je gezondheid dat het dan echt gaat om chronische stress. Dat is stress die langer dan een paar maanden of een half jaar aanhoudt. Dan neemt de kans op bepaalde ziektes ook toe, zoals het krijgen van hart- en vaatziekten. De gewone acute stress is wel goed te managen voor ons lichaam.”

En hoe kan het dan er toch veel mensen bezwijken bij het kijken naar bijvoorbeeld voetbalwedstrijd? Dat lijkt toch ook acute stress voor sommigen?

“Als je kijkt naar het krijgen van een hartstilstand door hoge mate aan stress, dan zul je zien dat dit voorkomt bij mensen die al een beschadigd hart- en vaatstelsel hebben. Naarmate we ouder worden krijgen we allemaal te maken met schade. Bij de spanning van bijvoorbeeld een voetbalwedstrijd kan het dan zijn dat je een cardial event te verduren krijgt, zoals dat dan heet.”

Iemand vroeg zich ook af of stress anders is bij neurodiverse mensen?

“Mensen willen altijd graag weten of er uitzonderingen zijn bij stress. Ik denk het per individu verschilt. Iedereen reageert anders op stress. Mensen zoeken graag een generieke oplossing, maar dat werkt niet altijd. Je moet goed weten hoe het bij jou werkt. Hoe herken jij stress? Hoe ervaar jij stress? En hoe kun je er iets aan doen. Als je snel prikkelbaar bent, zorg dan voor een omgeving met minder prikkels. Ben je iemand die heel goed op verschillende manieren stress kan omgaan, dan ben je waarschijnlijk flexibeler. Zelfkennis is heel belangrijk om goed met stress om te gaan.

En dat is makkelijker gezegd en gedaan. Doe even dit, doe even dat. Dat klinkt heel simpel, maar dat kost juist veel tijd en moeite om dit onder de knie te krijgen. Het is belangrijk om verschillende dingen te proberen om te leren wat bij jou werkt. Wees flexibel in je omgang met stress. Dat kost tijd, energie en inzet. Het is de moeite waard om verschillende dingen uit te proberen en te zien wat wanneer werkt.”

Veel mensen zien stressbestendigheid als een goede eigenschap.

“Als je stressbestendig bent omdat je goed weet hoe ermee om te gaan met stress, is dat heel goed en vooral ook heel fijn. Maar je wil wel af en toe stress ervaren.

Er zijn echter ook mensen die stressvolle situaties negeren of uit onderdrukken door expliciet naar het positieve en het stabiele te kijken. Deze mensen komen ook over als stress bestendig. Wanneer je ze vraagt of ze stress ervaren zullen ze vaak met ‘nee’ antwoorden. Echter, wanneer je fysiologische reactiviteit meet (bloeddruk bijvoorbeeld) dan zien we dat deze mensen ook stress ervaren (o.a. hogere bloeddruk). Dus mensen die emoties onderdrukken kunnen intern nog steeds een verhoogde stressreactiviteit hebben die schadelijk is.”

Is er nog iets belangrijks om te onthouden voor als je er mee wil leren omgaan?

“Weet wat de bron van de stressor is. Sociaal is het geaccepteerd als je zegt dat je stress hebt door bijvoorbeeld je werk, maar als het in privésfeer ligt, dan hebben we het er liever niet over. Als je effectief iets aan je stress wil doen, kijk waar het echt vandaan komt. Kijk dan of stress management wel van jou af moet komen (dus dat jij iets aan jouw manier van doen moet gaan veranderen) of vraagt de situatie zelf mogelijk om verandering (iets in de omgeving moet veranderen). Daarna kun je aan de slag!. ”

Wil je beter leren sturen op je eigen stressniveau? Bekijk ook onze artikelen over chronische stress, burn-out en bore-out en test welke aanpak bij jou past.