Tijdens winterse verkiezingen bezorgt Japanse kiezer de regerende LDP een verpletterende zege

7 uren geleden 2

In Aomori moesten kiezers ’s ochtends eerst hun stoep sneeuwvrij maken, en in Tokio lag een dunne laag sneeuw voor de stembureaus. Het was koud, onhandig en, gezien de uitzonderlijk lage opkomst, voor velen reden om thuis te blijven. De parlementsverkiezingen werden gehouden tijdens een ongebruikelijk strenge winter, na een campagne van slechts zestien dagen, de kortste sinds de Tweede Wereldoorlog.

Maar de uitslag is overweldigend. De regerende Liberaal-Democratische Partij (LDP), onder leiding van premier Sanae Takaichi lijkt ruimschoots te winnen. Volgens de eerste exitpolls, van publieke omroep NHK, wint de LDP met een ruime meerderheid – met nog niet alle stemmen geteld zit de partij al op meer dan twee derde van de in totaal 465 zetels. Daarmee herovert de partij op eigen houtje de macht in het Lagerhuis, na twee verkiezingen waarin de liberaal-democraten waren afgestraft.

Persoonlijkheid gaat vóór politiek

Dit jaar draaiden de verkiezingen niet om partijen of beleid, maar om één persoon: de immens populaire premier Takaichi, die de vervroegde verkiezingen vorige maand zelf had uitgeschreven. Ze was overal: op pleinen, posters en sociale media. Talloze korte video’s waarin ze met heldere oneliners duizenden toeschouwers opzweepte, verspreidden zich razendsnel over de socials.

Premier Sanae Takaichi is razend populair.

Takaichi, die nog geen vier maanden geleden aantrad als de eerste vrouwelijke premier van het land, doet niet aan ingewikkelde boodschappen en genuanceerde stellingen, zoals haar voorgangers. Ze is een leider die zegt dat ze gaat „werken, werken, werken voor het volk”. En die boodschap herhaalt ze vaak. Voor haar kiezers, onder wie veel jongeren, is dat doorslaggevend.

Haar uitgesproken houding tegenover China en haar uitspraken over Taiwan, leidden tot diplomatieke spanningen, maar leverden haar in eigen land flink wat steun op. Al won ze niet op geopolitiek alleen. De gesprekken aan de keukentafel bij Japanners thuis, gingen vooral over koopkracht, en daar speelt de LDP behendig op in.

In haar laatste campagnetoespraak zei Takaichi dat buitenlanders ‘de regels moeten volgen, belasting moeten betalen en verantwoordelijkheid dragen voor hun dagelijks leven’

Takaichi belooft economische groei en verlichting van de druk op huishoudens, met beloftes om de btw op voedsel tijdelijk op te schorten en huishoudens met lage inkomens te steunen. Economen zijn sceptisch, omdat het dure maatregelen zijn die het begrotingstekort en de staatsschuld verder vergroten. Maar kiezers zijn overtuigd.

Op migratie kiest Takaichi ook voor een scherpere toon. In haar laatste campagnetoespraak zei ze dat buitenlanders „de regels moeten volgen, belasting moeten betalen en verantwoordelijkheid dragen voor hun dagelijks leven”. Taal die bewust dicht tegen de retoriek van radicaal-rechtse partijen aanschurkt.

Ook dat lijkt te werken: conservatieve kiezers, die eerder dreigden af te haken, keren terug. Takaichi geeft hen het gevoel dat hun zorgen serieus worden genomen, nu door iemand die daadwerkelijk politieke oplossingen biedt.

Doodsteek voor de oppositie

Aan de andere kant van het politieke spectrum blijft het opvallend stil. De Centristische Alliantie voor Hervorming (CRA), haastig gevormd als tegenwicht tegen Takaichi, wist geen aansprekend verhaal te ontwikkelen en lijkt volgens de eerste exitpolls te zijn gehalveerd. Daarmee zijn de ambities om het politieke midden te heroveren gestrand.

En zo schuift het Japanse parlement verder op naar rechts. Het aantal zetels voor partijen links van het centrum is gedaald tot een historisch dieptepunt, naar schatting minder dan 15 procent. Waarschuwingen van experts over machtsconcentratie bereikten wel de krantenkolommen, maar nauwelijks de stembus.

Een kiezer op weg naar het stembureau in Uonuma.

Stembureauleden tellen de stemmen in Tokio.

Stemmen worden geteld in het district Minato in Tokio.

Japan heeft hiermee een duidelijke keuze gemaakt. Niet voor politieke nuance, maar voor een leider die verlichting van de koopkracht en een strenger migratiebeleid belooft, en die Japan zelfstandiger wil maken in een onzekere regio. Takaichi krijgt nu de ruimte om haar agenda door te zetten. Economisch betekent dat meer staatsinvesteringen, politiek ligt een steviger veiligheidsbeleid in het verschiet, en strenger gereguleerde immigratie.

Ook internationaal wordt de uitslag scherp gevolgd. In Beijing is het een voorbode van blijvend gespannen verhoudingen, terwijl Washington hoopt op een versnelling van defensiehervormingen. Voor Seoul biedt Takaichi kansen voor hechtere samenwerking. Elders in Azië is de verkiezing een verdere bevestiging van Japans ambitie om uit te groeien tot een autonomere regionale macht, die minder afhankelijk is van China.