Toch naar de zon vanaf Lelystad Airport? Omwonenden zijn de onzekerheid zat

Als biologisch akkerbouwer Vincent Nijsten (36) op zijn akker werkt of in de tuin zit, moet hij bij overvliegende sportvliegtuigjes of helikopters zijn gesprek staken. „Zoveel kabaal maken die al. Laat staan als dat straks straaljagers of vakantievluchten zijn.”

De velden waar Nijsten zijn aardappels, uien en bieten teelt, liggen vijf kilometer ter noordoosten van Lelystad Airport. Het vliegveld waar Nederland al meer dan tien jaar over discussieert, ligt te midden van hectares landbouwgrond in de polder. Van zijn erf ziet Nijsten ’s avonds de lampjes van de landingsbaan knipperen.

„Mijn opa is dit bedrijf begonnen. Ik ben de derde generatie en de vierde zit naast me”, zegt Nijsten met een knikje naar de hoek van de tafel, waar zijn drie jonge kinderen druk bezig zijn met een berg lego. „Maar de laatste jaren vraag ik me af of dit een goede plek is om te blijven wonen met mijn gezin. Niet weten waar je aan toe bent, geeft veel onzekerheid.”

In het onlangs gepresenteerde coalitieakkoord hakt de nieuwe regering een knoop door over de toekomst van Lelystad Airport: de luchthaven moet niet alleen een uitvalsbasis zijn voor de F-35-straaljagers van defensie, maar ook opengaan voor „tienduizend vliegbewegingen” per jaar. Wat volgens Lelystad Airport neerkomt op dertien tot veertien vakantievluchten per dag van en naar zonnige oorden.

Voor Nijsten – en veel andere boeren rond het vliegveld – blijft vooral veel onduidelijk: hoe hard gaan de straaljagers doordreunen in hun woningen? Hoeveel uitstoot van vliegtuigen slaat straks neer op hun akkers? En wanneer gaat dit allemaal precies gebeuren?

Vliegscholen

Ooit werd Lelystad Airport gepresenteerd als de oplossing om de druk op Schiphol te verlichten, maar het vliegveld in de polder groeide uit tot een politiek hoofdpijndossier. De beslissing over openstelling van de desolate passagiersterminal werd telkens uitgesteld. Lelystad Airport wordt nu voornamelijk gebruikt door vliegscholen, onderhoudsbedrijven en helikopterverhuurders.

De reacties op het coalitieakkoord zijn gemengd. De burgemeester van Lelystad schrijft in een verklaring „ontzettend blij” te zijn dat de luchthaven „eindelijk” open kan. Op de Facebook-post van de luchthaven reageren mensen enthousiast: „Yes, eindelijk op de fiets naar Venetië”, schrijft iemand. „Is die enorme investering toch niet voor niks geweest”, reageert een ander. Natuurorganisaties en actiegroepen zeggen „diep teleurgesteld” en „verbijsterd” te zijn.

Echt verrast was hij niet door het coalitieakkoord, zegt Johan van den Bergh (55) die zaterdagochtend ook aan de keukentafel zit en wiens akkerbouwbedrijf op twee kilometer van de landingsbaan ligt. Hij ziet het eerder als het zoveelste hoofdstuk in een langdurige politieke saga. „Op den duur word je er immuun voor.”

Vincent Nijsten (links en Johan van de Bergh.

Foto: Olivier Middendorp

Tien jaar geleden was Van den Bergh betrokken bij de oprichting van De Lelystadse Boer, een stichting die de belangen van 115 boeren rond Lelystad Airport vertegenwoordigt. „Dit is niet echt het feestelijke jubileumjaar dat we voor ogen hadden”, grapt Nijsten, de huidige voorzitter. „Het uitgangspunt was om samen te werken met Lelystad Airport en als goede buren door een deur te kunnen. Maar inmiddels is de rek er wel uit.”

We zullen opstaan en naar bed gaan met vakantievluchten. En dan krijgen we ’s middags de straaljagers

Eind 2025 besloot het demissionaire kabinet dat defensie een derde vliegbasis voor F35’s kreeg, op Lelystad Airport. De gemeente Lelystad en de provincie Flevoland waren niet tegen de straaljagers mits de luchthaven ook open zou gaan voor toeristen. Het zou meer werkgelegenheid naar de regio te brengen – al lopen de schattingen van hoeveel banen het precies zou opleveren flink uiteen.

Dat was voor Nijsten een omslagpunt. „Met én defensie én vakantievluchten wordt de overlast hier gigantisch”, zegt hij. „We zullen opstaan en naar bed gaan met vakantievluchten die vooral vroeg of laat vertrekken. En dan krijgen we ’s middags de straaljagers.”

Ook op andere plekken in het land klinkt protest: de provincies Gelderland en Overijssel uitten eerder bezwaren tegen vakantievluchten, en acht burgemeesters in het gebied Noord-Veluwe hebben herhaaldelijk hun zorgen geuit over de impact van de laagvliegroutes op de natuur in hun regio.

Natuurvergunning

Of de luchthaven nu echt opengaat, is nog niet zeker. De vluchten naar zonnige vakantiebestemmingen mogen alleen als de luchthaven „aan alle wettelijke vereisten voldoet”, staat in het coalitieakkoord, „waaronder het beschikken over een natuurvergunning”. Sinds 2020 loopt bij het ministerie van Landbouw al een aanvraag hiervoor van Lelystad Airport, maar die is tot op heden nog niet ingewilligd.

Lees ook

En wéér staat de toekomst van Lelystad Airport ter discussie. Hoe nu verder?

Voor Leon Adegeest, voorzitter van De Samenwerkende Actiegroepen Tegen Laagvliegen (SATL), was het coalitieakkoord een „klap in het gezicht”, zegt hij telefonisch. Vooral de ommezwaai van D66 noemt hij een teleurstellende verrassing: in haar verkiezingsprogramma beloofde de partij dat de luchthaven niet open zou gaan voor commercieel vliegverkeer. „Dit was hét moment om het dossier te sluiten. Dan is het een flinke tegenslag als dat niet gebeurt. Maar tegelijkertijd is er ook niks veranderd aan onze bezwaren: het stikstofprobleem is niet opgelost en de natuurvergunning ontbreekt.”

Adegeest verwacht dat defensie op een vergunning kan rekenen, omdat een vliegbasis voor F35’ers „in het landsbelang” is. „Maar vakantievluchten? Als Lelystad Airport een natuurvergunning krijgt of het besluit volgt dat de luchthaven open mag voor commerciële vluchten, dan zullen wij juridische stappen nemen. Wij zijn daar al jarenlang op voorbereid.”

De twee boeren Nijsten en Van den Bergh voelen zich na het jarenlange getouwtrek over de lucht boven hun hoofd „gelaten”. Kijken ze ergens niet uit naar een vakantie die ze op de fiets kunnen beginnen? Beiden schieten in de lach. „Dat lijkt me een verwaarloosbaar voordeel”, zegt Nijsten. „Ik ga nog liever op de fiets naar Schiphol.”