Tot aan de finishlijn is er geruzie over Trumps handelsdeal in Brussel

In Brussel kan het Europees Parlement op weinig liefde rekenen. Bij de ambtenaren van de Europese Commissie en de diplomaten die de EU-landen vertegenwoordigen geldt het parlement als een traag instituut, dat wetsvoorstellen vol hangt met eigen voorwaarden.

Die zwakte bleek bij de afhandeling van de Europese handelsdeal met de Verenigde Staten ineens een kracht. Donderdag schaarde een meerderheid van de parlementariërs zich achter de handelsdeal die de EU vorige zomer sloot met de Amerikaanse president Donald Trump op zijn Schotse golfresort. Maar dat deden ze niet voordat ze een aantal garanties hadden geëist.

„Deze ‘deal’ is geen verdrag. Een verdrag heeft verplichtingen en waarborgen en geschillenprocedures. Dat zit allemaal niet in de deal uit Schotland”, zei Bernd Lange, de Duitse sociaaldemocraat die de handelscommissie in het parlement voorzit. „Daarom was er meer werk nodig.”

Lees ook

Trump is weer vriendjes met de EU-landen, vindt hijzelf

De Amerikanen klagen dat de EU zijn heffingen nog altijd niet verlaagd heeft, maar creëerden ook nieuwe onduidelijkheid over de handelsafspraken. Trump kondigde extra heffingen aan terwijl hij zinspeelde op een inname van Groenland. Hij dreigde Spanje met een handelsembargo. Nadat het Amerikaanse Hooggerechtshof een streep zette door veel van zijn heffingen, kwam hij vorige maand met een nieuwe basisheffing. Voor eerder uitgezonderde goederen gelden nu ineens weer heffingen.

Plotseling kwam het wel goed uit dat het Europees Parlement de tijd had genomen voor de behandeling. De stemming werd dit jaar twee keer uitgesteld. En in het uiteindelijk aangenomen voorstel staan harde voorwaarden om de VS aan de afspraken te houden.

Zonsopkomst tot zonsondergang

Die voorwaarden zijn daarmee nog geen feit. De Commissie en de nationale regeringen zullen het nu met het parlement eens moeten worden over de definitieve tekst. En al was de kritische houding van het parlement volgens sommige ambtenaren en diplomaten een nuttig drukmiddel, zij geven zelf de voorkeur aan een snelle afronding. De extra eisen kunnen dat bemoeilijken.

De belangrijkste eis draait om de timing. Het parlement eist niet alleen een zogenaamde sunset clause (de deal loopt over twee jaar af, tenzij deze verlengd wordt), maar ook een sunrise clause: de deal gaat pas in op het moment dat de VS hun verplichtingen onder de deal nakomen en zich houden aan het afgesproken heffingenplafond van 15 procent.

Zorgen zijn er met name over de staal- en aluminiumsector. De Europeanen slikten in de zomer al met tegenzin dat Europees staal en aluminium niet in de handelsdeal belandde. De VS hielden vast aan de hoge heffing van 50 procent die Trump kort daarvoor had ingevoerd.

De frustratie groeide toen bleek dat de VS honderden producttypes die deels staal en aluminium bevatten, zoals meubels, net zo hoog belasten. Het parlement wil afdwingen dat in elk geval die producten alsnog vallen onder het plafond van 15 procent. Ook moeten alle uitzonderingen uit Schotland intact blijven. En anders: geen deal.

Lees ook

Amerikaanse heffingen zijn een administratieve nachtmerrie. ‘De douane lijkt op dit moment niet echt ter zake kundig’

Concessies en dreigementen

Vorige week kreeg Lange vanuit Washington al te horen dat de VS bereid zijn deze wel erg ruime toepassing van de tarieven te herzien. Dat was een belangrijke reden voor de sociaaldemocraten – de op een na grootste fractie in het Europees Parlement – om met het voorstel in te stemmen.

De grootste fractie, de christendemocratische Europese Volkspartij, pleit al langer voor een snelle invoering. Radicaal-rechts stemde verdeeld. Zo stemde het Franse Rassemblement National tegen de deal, de PVV juist voor. „Tegenstemmen klinkt stoer, maar leidt tot escalatie”, zei PVV’er Sebastian Kruis.

Uiteindelijk stemde een groot deel van het Europees Parlement in met de deal: 417 voor, 154 tegen, 71 onthoudingen.

Foto Yves Herman/REUTERS

Uiteindelijk stemde zo een groot deel van het Europees Parlement in met de deal (417 voor, 154 tegen, 71 onthoudingen). Lange zal het parlement nu vertegenwoordigen in de gesprekken met de nationale regeringen en de Europese Commissie.

Dan moet blijken of de eisen overeind blijven. Deze week pookte de Amerikaanse ambassadeur in Brussel, Andrew Puzder, het vuurtje alvast op. Als de EU de deal niet snel en ongewijzigd invoert, suggereerde hij, hoeven de Europeanen in deze energiecrisis niet op een gunstige behandeling bij de inkoop van Amerikaans vloeibaar gas te rekenen.