Trekkergroepen maken zich in appgroepen weer op voor nieuwe demonstraties

4 uren geleden 1

De boeren die enkele jaren geleden met trekkers massaal actie voerden zijn opnieuw bezig zich te organiseren. Appgroepen van lokale trekkergroepen zijn weer volop actief geworden. Daarin roepen boeren in het hele land elkaar op om weer de straat op te gaan. Een eerste reeks acties begint maandag, onder andere op een groot parkeerterein in de buurt van Gorinchem.

Dat wordt bevestigd door verschillende betrokkenen, onder wie voorzitter Erik Luiten van Agractie, één van de leidende organisaties achter de protesten die tot drie jaar geleden het land overspoelden.

Tussen 2019 en 2023 waren er vele boerenprotesten die soms tot gevaarlijke en intimiderende situaties leidden. Wegen werden geblokkeerd, het Malieveld stond vol trekkers en de toenmalige minister van Natuur en Stikstof, Christianne van der Wal (VVD), werd thuis bezocht door boeren met brandende fakkels.

Deze maandag beginnen de boeren met verschillende lokale ‘zichtbaarheidsacties’ die ‘publieksvriendelijk’ moeten verlopen. Denk daarbij aan trekkers die met spandoeken op viaducten zullen staan. Het is nu niet de planning om bijvoorbeeld snelwegen te blokkeren. De protesten zijn gericht tegen de stikstofplannen die het kabinet eind juni presenteerde. Daarin wordt van onder meer boeren een forse reductie van stikstof- en ammoniakuitstoot geëist, om de natuur te herstellen.

Wilde acties

Hoe groot de protesten vanaf maandag worden is moeilijk in te schatten, al wordt in een interne app gesproken over „de start van de boerenprotesten” en „het begin van een hete zomer”. De protesten worden georganiseerd door lokale trekkergroepen en gesteund door actiegroepen zoals Agractie en Farmers Defence Force. Bij eerdere boerenprotesten speelden die trekkergroepen ook een hoofdrol. Luiten: „We zijn zuinig op de infrastructuur die toen is opgebouwd. De appgroepen zijn altijd actief gebleven. Dat zorgt er nu voor dat we in heel korte tijd veel mensen op de been kunnen brengen.” Volgens Luiten gaat het om zo’n honderd appgroepen met steeds grofweg honderd tot ruim tweehonderd leden, die door het hele land zijn verspreid.

Tijdens verschillende bijeenkomsten, zoals die van lokale ‘leiders’ vorige week in Hardenberg, is opgeroepen de appgroepen weer te benutten om elkaar de straat op te krijgen. Bestuurslid Sieta van Keimpema van Farmers Defence Force: „De trekkerleiders houden nu allerlei spontane ‘wilde acties’. FDF is niet als organisator betrokken, maar we steunen en stimuleren de actiebereidheid wel.” Farmers Defence Force heeft ook een verklaring gedeeld met de lokale groepen die ze tijdens hun acties kunnen gebruiken, zegt Van Keimpema. Wat daar precies in staat is niet bekend.

Het kabinet-Jetten heeft in juni een uitgebreid plan gepresenteerd om uit de stikstofcrisis te komen. Sinds een uitspraak van de Raad van State uit 2019 is Nederland verplicht om de natuur te herstellen voordat nieuwe vergunningen worden afgegeven om stikstof uit te stoten. Door die uitspraak is het veel moeilijker om huizen te bouwen, het elektriciteitsnetwerk uit te breiden, bedrijven te verduurzamen of boerenondernemingen te vernieuwen.

Het kabinet wil dat boeren hun uitstoot met bijna de helft reduceren, want de landbouw zorgt voor de grootste stikstofbelasting van het land. Bij kwetsbare natuurgebieden loopt de beoogde reductie op tot 66 procent. Er komt onder meer ook een strengere norm voor het aantal koeien dat per hectare gehouden mag worden en er is geld voor nieuwe regelingen voor het beëindigen van landbouwbedrijven. De industrie en de verkeer- en vervoersector moeten ook inkrimpen, maar voor boeren zijn de maatregelen ontwrichtender, alleen al omdat ze vaak met hun gezinnen op het bedrijf wonen. Als de maatregelen mislukken en ze hun bedrijf moeten sluiten, kan dit betekenen dat ze ook hun woning kwijt zijn.

Actiebereidheid aangewakkerd

De deadline voor het behalen van de stikstofdoelen is 2035. Boeren krijgen geld en tijd om in regionale en lokale overleggen tot een reductieplan te komen, maar desondanks vrezen velen dat hun bedrijf geen toekomst heeft. Een actuele kwestie in Noord-Brabant heeft de onrust en de actiebereidheid verder aangewakkerd. Daar wil het provinciebestuur de vergunningen innemen van vijf legaal werkende kippenboeren, om de neerslag van stikstof op natuurgebieden snel te beperken.

Erik Luiten: „Het besef is de laatste weken bij veel boeren gegroeid dat hun toekomst in gevaar is. Het hangt als een zwaard van Damocles boven hen en daardoor is de actiebereidheid in een paar weken enorm gegroeid.”

Er waren al enkele eerste acties na de presentatie van de kabinetsplannen. Zo werden eerder deze maand enkele distributiecentra geblokkeerd – ook daarbij waren lokale trekkergroepen leidend. In Den Haag was er een protestactie tijdens een debat in de Tweede Kamer over de plannen. Dat werd georganiseerd door de trekkergroep van melkveehouder Floor de Jong uit Bergambacht. Hij werd zelf nog kortstondig gearresteerd toen volgens het stadsbestuur meer dan de toegestane twintig trekkers Den Haag wilden binnenrijden. De Jong zegt dat zijn groep, samen met enkele andere groepen, vanaf deze maandag weer acties gaat organiseren. „De contacten zijn allemaal levend gehouden en nu kunnen we weer in actie komen. Als we nu allemaal thuisblijven is het afgelopen met veel boeren.”

Het kabinet heeft er de afgelopen tijd veel aan gedaan om banden met boeren aan te halen en grote demonstraties te voorkomen. Met de komende demonstraties in zicht is het de vraag of dat gewerkt heeft.

LTO Nederland, de grootste belangenbehartiger van boeren, laat via voorzitter Ger Koopmans weten dat de aangekondigde protesten „laten zien hoe groot de onrust is”. Koopmans: „Iedereen staat vrij om zorgen te uiten en actie te voeren binnen de grenzen van de wet en op de manier die bij hen past.”