Twee derde van werknemers boven de 50 heeft slaapproblemen: dit is de oorzaak

Ze denken vaak dat ze gewoon af en toe te weinig slapen, maar in werkelijkheid kampt bijna 70 procent van de werknemers boven de 50 met aanhoudende, ernstige slaapproblemen. En dit zonder dat ze ooit eerder in hun leven met een slaapstoornis te maken hadden. Nieuw onderzoek van de Universiteit van Edinburgh legt een verborgen crisis bloot en wijst een duidelijke boosdoener aan: werkstress.

Ruim 9 op de 10 deelnemers voldeden tijdens het onderzoek minstens één keer aan de drempelwaarde voor een slaapstoornis. En dat komt dus in veel gevallen door stress op het werk. Proefpersonen die een betere werk-privébalans en meer werkplezier rapporteerden, voelden zich over het algemeen ook beter. Somberheid en prikkelbaarheid op het werk gingen juist gepaard met een slechter algeheel welzijn.

Experts luiden de noodklok. Werkgevers, beleidsmakers en zorgverleners moeten meer aandacht besteden aan slaapkwaliteit en werkplezier, zodat werknemers boven de 50 langer gezond en economisch actief kunnen blijven.

Ruim vijfduizend nachten in kaart gebracht

Een jaar lang zijn 45 werknemers tussen de 50 en 66 jaar gevolgd, afkomstig uit uiteenlopende sectoren. Het team verzamelde meer dan 1.900 zelfgerapporteerde welzijns- en werkbeoordelingen en analyseerde deze gegevens samen met meer dan 5.200 nachten aan data van draagbare sensoren. Slaapproblemen, zoals een slechte slaapkwaliteit en vaak wakker worden, kwamen bij vrijwel alle deelnemers voor.

We weten nu pas dat slaapproblemen op zulke grote schaal voorkomen bij werkende 50-plussers, omdat er in het verleden met name slaaponderzoek is gedaan bij mensen met bestaande aandoeningen. Eerdere studies keken vooral naar de duur van de slaap of maakten gebruik van minder gedetailleerde meetmethoden, waardoor verstoringen in de slaap gemakkelijk over het hoofd worden gezien.

Leestip: Zelfs een beetje te weinig slaap kan je doen aankomen

Niet te weinig slaap, maar verstoorde slaap

Gevraagd naar de redenen van hun vermoeidheid, noemen de deelnemers vaak een gebrek aan slaap, maar de data van de polshorloges vertellen een heel ander verhaal. Daaruit blijkt namelijk dat 90 procent van de deelnemers gedurende het onderzoek last had van slaapverstoringen, maar dat de meesten gemiddeld wel tussen de 6,5 en 8 uur per nacht sliepen. Het lijkt dus niet zo zeer om een gebrek aan slaap te gaan, maar om een verstoorde slaap waarom zoveel mensen zich niet uitgerust voelen.

Met behulp van kunstmatige intelligentie bracht het team in kaart welke factoren een rol spelen. Ervaringen op de werkvloer kwamen daarbij telkens naar voren als belangrijkste boosdoener. Bovendien bleek welzijn sterk samen te hangen met de werk-privébalans en werktevredenheid. Deelnemers die zich somber, geïrriteerd of gespannen voelden op het werk, rapporteerden consequent een lager welzijn, iets dat bij mannen en vrouwen even sterk speelde en voor alle sectoren gold.

Vergrijzende beroepsbevolking

De bevindingen komen op een moment dat de beroepsbevolking in de westerse wereld snel vergrijst. Ongeveer 32 procent van de Nederlandse werknemers is ouder dan 50 en het aantal 65-plussers zal naar verwachting oplopen tot 4,8 miljoen in 2050. Omdat gezondheidsklachten een van de belangrijkste redenen zijn waarom mensen vervroegd stoppen met werken, is het cruciaal om de gezondheid en het welzijn van oudere werknemers beter te ondersteunen.

Nieuwe routekaart

Onderzoeksleider Athanasios Tsanas kon zijn ogen bijna niet geloven: “Ik heb jarenlang data geanalyseerd van patiënten met slaap- en mentale gezondheidsstoornissen en ik was met stomheid geslagen door de enorme omvang van de slaapproblemen die we aantroffen in deze verder ongediagnosticeerde groep. Onze analyse laat duidelijk zien dat veel van deze slaapproblemen werkgerelateerd zijn en dat het algehele welzijn sterk afhangt van de werk-privébalans.

Dankzij de smartwatch-data hebben we subtiele patronen blootgelegd die nooit eerder waren onderzocht. Met deze nieuwe kennis is het mogelijk om concrete nieuwe interventiestrategieën op te zetten: een routekaart om mensen te helpen een gezonder en prettiger leven op te bouwen naarmate ze dichter bij hun pensioen komen.”

Oprecht verrast

“We wisten uit eerder onderzoek al dat slaap invloed heeft op werk en werk op slaap”, vertelt onderzoeker Belinda Steffan. “Maar we waren oprecht verrast door de mate waarin onze onderzoeksgroep worstelde met hun slaap. Er zijn zeker enkele leeftijdsgebonden verstoorders, zoals de overgang en het lichamelijke verouderingsproces, maar er spelen ook veel bredere factoren mee, zoals zorgstress, financiële stress en werkstress. Ons onderzoek laat zien dat slaap een gezondheids- en welzijnskwestie op de werkvloer is. Organisaties en werkgevers mogen niet wegkijken. Ze moeten stilstaan bij de impact van werkgerelateerde slaapproblemen op hun personeel. De context van onze studie is gericht op werknemers boven de 50, maar deze conclusies zijn relevant voor alle leeftijdsgroepen.”

Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: