Waarom augustus zo’n moeilijke maand is voor honingbijen

Nieuw onderzoek laat zien dat honingbijen juist in de nazomer het minst efficiënt nectar verzamelen.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Wie bijen wil helpen doet er mogelijk goed aan om in augustus wat minder fanatiek te maaien en te wieden. Onderzoekers van de University of Sussex ontdekten dat honingbijen juist in de nazomer moeite hebben om genoeg nectar te verzamelen. Vooral in de tweede helft van juli en in augustus is de verhouding tussen de energie die bijen binnenkrijgen en de energie die ze verbruiken ongunstig. De studie verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Functional Ecology.

Moeilijke maand

De onderzoekers wilden weten hoe lastig het voor honingbijen is om gedurende het jaar voedsel te vinden. Eerdere studies wezen er al op dat de nazomer een moeilijke periode kan zijn. Maar vaak werd dat indirect onderzocht. Wetenschappers keken bijvoorbeeld naar de afstand die bijen moesten vliegen of naar de hoeveelheid bloemen in een gebied. In het nieuwe onderzoek werd de energiebalans van zoekende bijen veel directer berekend.

Daarvoor volgden de onderzoekers honingbijen op verschillende groene plekken in en rond Brighton en Edinburgh. De twee Britse steden liggen ongeveer 600 kilometer uit elkaar. Tussen april en oktober verzamelden de wetenschappers gegevens tijdens 122 metingen. Daarbij observeerden ze in totaal 1.217 honingbijen en namen ze nectar af van 1.426 bloemen of bloemdelen. In totaal werden 19 verschillende plantensoorten onderzocht.

Elke bij werd zestig seconden gevolgd. De onderzoekers telden hoeveel bloemen het dier in die tijd bezocht. Ook noteerden ze hoeveel tijd de bij vliegend en lopend doorbracht. Daarna keken ze naar de bloemen zelf. Ze maten hoeveel nectar daarin zat en hoeveel suiker die nectar bevatte. Met al die gegevens konden ze schatten hoeveel energie een bij tijdens het voedsel zoeken binnenkreeg en hoeveel energie ze daarvoor moest gebruiken.

Schaarste

Daar kwam een duidelijk patroon uit naar voren: in het voorjaar was nectar verzamelen relatief gunstig, maar daarna werd het lastiger. In de nazomer bereikte de efficiëntie een dieptepunt. Gemiddeld was de gemeten efficiëntie in augustus veel lager dan in bijvoorbeeld het voorjaar en september.

Dat lijkt vooral door de hoeveelheid beschikbaar voedsel te komen. In het voorjaar staan veel bomen in bloei. Denk aan wilgen en kersenbomen. Later in het jaar zijn er minder van zulke grote voedselbronnen. Tegelijkertijd neemt de vraag naar nectar in de zomer juist toe. Veel bestuivers zijn dan actief: honingbijen, hommels en andere insecten zoeken daardoor tegelijkertijd naar voedsel. Er zijn dus minder nectarbronnen, terwijl meer insecten ervan willen eten.

Leestip: Wat we kunnen leren van het bijenbrein

“Onze bevindingen sluiten aan bij een groeiende hoeveelheid onderzoek waaruit blijkt dat de nazomer een bijzonder moeilijke periode is voor bestuivers”, zegt onderzoeker Nicholas Balfour. Volgens hem is dat extra belangrijk omdat juist in deze periode veel bestuivers actief zijn en voedsel nodig hebben voor hun nakomelingen.

De resultaten geven ook een praktische aanwijzing voor mensen die bijen willen helpen. Dat kan volgens de onderzoekers op verschillende manieren: mensen kunnen laatbloeiende bloemen planten, gazons op andere momenten maaien of wilde planten wat langer laten staan. Veel van die planten worden gezien als onkruid. Volgens de onderzoekers enigszins onterecht: vaak kunnen ze in de nazomer voedsel leveren aan insecten.

Ook voor andere bestuivers kunnen de resultaten belangrijk zijn. Honingbijen bezoeken veel verschillende soorten bloemen. Daardoor kunnen ze volgens de onderzoekers iets zeggen over de algemene beschikbaarheid van nectar in een landschap.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook De slimme truc van een simpel kevertje: zo weet hij wilde bijen keer op keer te verleiden en Blijven of vertrekken? Groefbijen laten zich (ver)leiden door geur. Of lees dit artikel: Honingbijen zijn beter bestand tegen hittestress als ze samen zijn .

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: