Wat José Mourinho kan opsteken van Vincent Kompany’s betoog over het racisme-incident rond Real Madrid-speler Vinicius Jr

7 uren geleden 1

Bayern München-coach Vincent Kompany schoof vrijdag aan voor een reguliere persconferentie in aanloop naar een competitiewedstrijd. Tegen het einde werd Kompany (39) – geboren in Ukkel, onder Brussel, als zoon van een Congolese vader en Belgische moeder – gevraagd naar een racistisch incident rond Real Madrid-speler Vinicius Jr. Wat volgde was een betoog dat zeldzaam is in het moderne topvoetbal.

Kalm en bedachtzaam analyseerde hij wat eerder die week was misgegaan in Lissabon bij het Champions League-duel tussen Benfica en Real Madrid. Kompany verbond de gebeurtenissen in Portugal met de zwarte geschiedenis en eigen ervaringen met racisme. Hij was kritisch zonder grote woorden te gebruiken, zonder op de man te spelen. Bijna twaalf minuten was Kompany onafgebroken aan het woord. „Bedankt”, zei hij op het einde.

Kompany had het duel dinsdag live op tv gezien. En zag dus hoe Vinicius Jr met een fraai doelpunt Real op voorsprong zette, maar niet veel later naar de scheidsrechter liep om duidelijk te maken dat hij racistisch bejegend was. Vinicius Jr wees naar de Argentijnse Benfica-speler Gianluca Prestianni. Te zien was dat die iets tegen Vinicius Jr zei, net toen hij zijn shirt over zijn mond had getrokken. Real-ploeggenoot Kylian Mbappé, die dichtbij Vinicius Jr stond, vertelde na de wedstrijd dat hij Prestianni „vijf keer” had horen zeggen dat Vinicius een „aap” is.

Prestianni stelde op social media dat hij „op geen enkel moment racistische beledigingen” heeft geuit richting Vinicius Jr, die volgens hem „helaas verkeerd begreep wat hij dacht te horen”. Benfica steunt hem. Benfica-trainer José Mourinho, een van de succesvolste coaches van dit tijdperk, vond dat Vinicius Jr de Benfica-spelers en het thuispubliek ophitste door zijn manier van juichen.

De Europese voetbalbond UEFA doet onderzoek en heeft Prestianni voorlopig voor een wedstrijd geschorst, werd maandag bekend. Daardoor ontbreekt hij woensdagavond bij de return in Madrid – het eerste duel won Real met 1-0.

Wat gebeurde er in Lissabon? Wat zei Kompany precies? En kan Mourinho iets van hem leren? De belangrijkste passages uitgelicht.

Bayern München-coach Vincent Kompany onlangs tijdens een persconferentie.

‘Een enorme fout’

Kompany: „Als je naar de reactie van Vinicius Jr kijkt, kan hij die niet veinzen. Je kunt het zien – het is een emotionele reactie. Ik zie geen enkel voordeel voor hem om naar de scheidsrechter te gaan en al die ellende op zijn schouders te nemen. Er is absoluut geen reden voor Vinicius Jr om dit te doen. Hij doet het omdat hij vindt dat dit het juiste is om te doen.

„Naast hem staat Kylian Mbappé, die normaal gesproken altijd vrij diplomatiek blijft. Mbappé is heel duidelijk over wat hij heeft gehoord en gezien, en hij is nog duidelijker na de wedstrijd als hij erover spreekt.

„Dan is er natuurlijk nog een speler die onder zijn shirt verbergt wat hij zegt. Dus je hebt een speler die klaagt, je hebt een speler die zegt dat hij het niet heeft gedaan. Tenzij de speler [Prestianni] zelf naar voren komt [om het toe te geven], is het een moeilijke zaak.

„Op de achtergrond zie je mensen die apen uitbeelden [Benfica doet onderzoek naar twee fans die werden gefilmd]. Het gebeurt, je kunt het zien in een video. Dus je hebt aan de ene kant de woordenwisseling tussen de spelers en aan de andere kant wat er in het stadion gebeurt. En wat voor mij nog erger is, en ik ben duidelijk in wat ik zeg, is wat er na de wedstrijd gebeurt.

Real Madrid-aanvaller Vinicius Junior viert zijn doelpunt (de 0-1) tegen Benfica dansend bij de hoekvlag.

Vinicius Jr krijgt vervolgens een gele kaart.

„Na de wedstrijd heb je de leider van een organisatie, José Mourinho, die in feite het karakter van Vinicius Jr aanvalt door de wijze waarop hij de goal viert ter sprake te brengen. En zo Vinicius in diskrediet brengt. Voor mij is dat, op gebied van leiderschap, een enorme fout. En het is iets dat we niet mogen accepteren.”

The Athletic, de sporttak van The New York Times, schreef dat toen Mourinho na het duel de vraag kreeg of Vinicius Jr het thuispubliek en de Benfica-spelers had opgehitst hij antwoordde: „Ja, dat denk ik wel.”

Vinicius Jr danste na zijn doelpunt bij een hoekvlag. Op beelden is te zien dat fans en spelers van Benfica hier geïrriteerd over raakten, onder wie de Argentijnse aanvoerder Nicolás Otamendi en Prestianni. Er volgde wat geduw tussen spelers, de scheidsrechter gaf Vinicius Jr een gele kaart, waarop de Braziliaan verbaasd reageerde. Vervolgens zei Prestianni bij de middenlijn iets tegen Vinicius Jr, waarop die dit meldde bij de arbiter en het duel werd stilgelegd.

„Ik heb hem [Vinicius Jr] gezegd dat als je zo’n doelpunt maakt, je gewoon moet juichen en teruglopen”, zei Mourinho. „In elk stadion waar Vinicius speelt, gebeurt er iets. Altijd.” Sinds oktober 2021 zijn er volgens competitieorganisatie La Liga in Spanje 26 incidenten geweest van (vermeend) racisme tegen Vinicius Jr.

Op de uitlatingen van Mourinho kwam direct veel kritiek. „Hij heeft een grote fout gemaakt door racisme te rechtvaardigen”, zei voormalig topspeler Clarence Seedorf, die avond in Lissabon analist bij Amazon Prime. „Hij zegt eigenlijk dat als Vinicius je uitdaagt, het oké is om racistisch te zijn.”

Benfica-coach José Mourinho in discussie met Vinicius Jr nadat het duel is stilgelegd vanwege vermeend racisme richting de aanvaller van Real Madrid.

‘Verkeerd om Eusébio te noemen’

Kompany: „Bovenop dat noemt Mourinho de naam van Eusébio [de legendarische zwarte topspeler die van 1961 tot en met 1975 voor Benfica speelde] om te stellen dat Benfica niet racistisch kan zijn, omdat de beste speler in de geschiedenis van de club Eusébio is.

„Weet je wat zwarte spelers in de jaren zestig moesten doorstaan? Was Mourinho erbij om met Eusébio mee te reizen naar elke uitwedstrijd?

„Mijn vader is ook een zwarte man uit de jaren zestig die zijn weg heeft gevonden [vader Pierre Kompany werd in 2018 de eerste zwarte burgemeester van België]. De enige optie die ze toen waarschijnlijk hadden was stil zijn. En niets te zeggen. En erboven te staan. En tien keer beter te zijn, om een beetje erkenning te krijgen en mensen te laten zeggen: ‘eigenlijk is hij wel goed’.

„Dat was het leven van Eusébio, waarschijnlijk. En [het is verkeerd] nu zijn naam te gebruiken om een punt te maken over Vinicius Jr, die eindelijk in een situatie verkeert waarin hij er iets over kan zeggen.

„Er zijn nog steeds veel spelers in competities in Europa die geen stem hebben. Spelers in Hongarije, Bulgarije en Servië, als er iets met hen gebeurt en ze zijn zwart, hebben zij geen enkele kans op enige vorm van steun. Vinicius Jr bevindt zich in ieder geval in een situatie waarin hij van dit moment gebruik kan maken om te protesteren, iets wat veel mensen vóór hem mogelijk hebben gemaakt.”

De exacte woorden van Mourinho over Eusébio waren: „Toen hij [Vinicius Jr] zei dat het om racisme ging, heb ik tegen hem gezegd dat de grootste persoon in de geschiedenis van deze club zwart is. Deze club is allesbehalve racistisch.”

Hierop kwam al snel kritiek. „Dit komt neer op twijfel zaaien of racisme bestaat”, zei presentator Ayo Akinwolere van de gezaghebbende The Athletic FC Podcast de volgende dag in een aflevering over het incident. „Het is net als: ‘ik heb een zwarte vriend, racisme bestaat niet’. Door Eusébio te noemen zet je de standaard dat er onmogelijk over racisme gesproken kan worden. Dat is fout.”

Vinicius Jr krijgt vanuit het publiek een flesje naar zich toegegooid als hij klaarstaat om een hoekschop te nemen.

‘Op zijn knieën op Old Trafford’

Kompany noemt belangrijke momenten uit de carrière van Mourinho die de Portugese trainer zelf uitbundig vierde. Hij brengt het extatische juichen in 2004 in herinnering als coach van Porto, na een beslissende goal in de laatste minuut in de achtste finale van de Champions League bij Manchester United. „Hij gleed op zijn knieën op Old Trafford.” Kompany benoemt dit „omdat hij het juichen van Vinicius Jr aanviel”. Daarmee onderstreept Kompany de dubbele moraal van Mourinho – al gebruikt de Bayern-coach die term niet.

Hij wijst ook op de halve finale van de Champions League tegen FC Barcelona in 2010. Toenmalig Inter Milan-coach Mourinho vierde plaatsing voor de finale uitdagend voor Barcelona-fans. En Kompany noemt de Europa League-finale van 2023, waarin AS Roma-coach Mourinho discussieerde met de scheidsrechter en hem na verlies tegen Sevilla uitschold in de parkeergarage van het stadion. AS Roma-fans vielen op het vliegveld de arbiter en zijn familie lastig, onder bescherming van beveiligers werden zij in veiligheid gebracht.

Kompany: „Als iemand op dat moment racistisch zou zijn geweest tegen Mourinho, had ik gehoopt dat we allemaal zouden zeggen: ‘stop, hoe hij het viert doet er niet toe – laten we luisteren naar wat hij te zeggen heeft. En laten we een paar eenvoudige, fundamentele dingen verdedigen’.”

‘Zingen over Ku Klux Klan’

Kompany werd tijdens zijn carrière zelf geconfronteerd met racisme, vertelt hij. Met zijn toenmalige club Anderlecht speelde hij in 2005 in Sevilla een Champions League-duel tegen Real Betis. Fans van die club richtten zich op Kompany en Cheick Tioté, een middenvelder uit Ivoorkust die later international werd en in 2017 overleed – „een ongelofelijke jongen, een hart van goud”.

Beiden waren bij dat duel nog maar 19 jaar. Kompany: „Die fans stonden op de hekken te zingen over de Ku Klux Klan, maakten apengeluiden en imiteerden apen. Door dit alles was ik blij dat ik een doelpunt maakte [Anderlecht won met 1-0]. Was het door hoe ik het vierde? Wat deed ik?

„Tegelijkertijd moet ik opmerken dat het ook een van de mooiste momenten in mijn carrière was omdat de rest van de Betis-fans de ultra’s [harde kern] uitjouwden. Ik vond dit mooi; je weet dat de wereld niet perfect is, maar je hebt in ieder geval mensen van dezelfde club die ervoor strijden omdat ze dit niet accepteren.

„Later als coach [bij Anderlecht], nog niet zo lang geleden [in 2021], werden ik en mijn stafleden bij Club Brugge voor bruine apen uitgemaakt. Nadat ik mijn beklag had gedaan, zag ik hoe politiek ervoor zorgde dat het verhaal verdween. Er waren geen consequenties, niets. Ik heb een stem, wat denk je dat er gebeurt met de mensen die geen stem hebben? (…)

Kompany zei tijdens een persconferentie dat Mourinho een „fout” heeft gemaakt.

„Ik heb honderd mensen ontmoet die met José Mourinho hebben gewerkt. Ik heb nog nooit iemand iets slechts over José horen zeggen. Alle spelers die onder hem speelden, houden van hem. Ik begrijp wat voor persoon hij is, en ik begrijp dat hij vecht voor zijn team. Hij vecht voor zijn club. Je kunt geen slecht mens zijn wanneer alle spelers met wie je werkte zo positief over je spreken. Dus ik weet dat hij een goed mens is. Maar ik weet wat ik heb gehoord [van Mourinho, na het duel].

„En ik begrijp misschien wat hij heeft gedaan, maar hij heeft een fout gemaakt. En hopelijk gebeurt zoiets in de toekomst niet meer en kunnen we verder gaan en groeien. Kijk naar de dingen die we samen kunnen doen in plaats van naar dingen die ons uit elkaar houden.”

Kompany kreeg veel bijval – de vraag is of het iets verandert. Een dag na zijn monoloog speelde Real Madrid bij Osasuna en bleek uit beelden dat fans van de thuisploeg ‘Vinicius, muerete’ scandeerden (‘Vinicius, sterf’), schreef The Athletic. Competitieorganisator La Liga doet onderzoek.

Lees het hele artikel