Wiskunde bewijst wat we stiekem al wisten: modetrends herhalen zich elke twintig jaar

Wie zijn oude kleding lang genoeg op zolder laat liggen, is vanzelf weer hip. Wetenschappers hebben dat nu voor het eerst wiskundig onderbouwd. De terugkeer van modetrends blijkt helemaal geen toeval te zijn.

De drijvende kracht achter deze cyclus is een fundamenteel psychologisch conflict: we willen enerzijds uniek zijn, maar er tegelijkertijd ook bij horen. Zodra een bepaalde kledingstijl door de massa wordt geadopteerd, sturen ontwerpers aan op verandering om weer op te vallen. Ze zoeken daarbij de grenzen op, maar waken ervoor dat een kledingstuk volledig onherkenbaar of ondraagbaar wordt.

Volgens de auteurs van deze studie zorgt dat constante afzetten tegen wat voordien kwam voor een natuurlijke, wiskundige slingerbeweging. Het systeem bereikt telkens na ongeveer twee decennia een uiterste punt, waarna de trend weer de andere kant op beweegt.

Jurken vertaald naar cijfers

Om dit aan te tonen, was een ongekende hoeveelheid historische data nodig. De onderzoekers bouwden daarom een database van jurkstijlen doorheen de jaren. Het is volgens hen de grootste tot nu toe. De database bevat meer dan 37.000 afbeeldingen van dameskleding uit de periode van 1869 tot vandaag de dag. Door specifieke kenmerken van deze kledingstukken zoals de diepte van de halslijn en de positie van de zoom en taille te vertalen naar harde cijfers konden ze de evolutie van mode voor het eerst kwantitatief analyseren.

De roklengte is misschien wel het overtuigendste bewijs van hun model. Korte jurkjes uit de jaren twintig maakten tegen de jaren vijftig plaats voor veel langere exemplaren, waarna de slinger in de late jaren zestig weer onverbiddelijk terugsloeg naar de minirok.

Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Het einde van de eenheidsworst

Toch lijkt de modewereld die strakke, allesbepalende golfbeweging sinds de jaren tachtig deels los te laten. Waar consumenten vroeger in feite moesten kiezen tussen twee uitersten tonen de data aan dat de modewereld sindsdien steeds meer variatie biedt. Tegenwoordig zie je zowel lange, halflange als ultrakorte jurken gelijktijdig in het straatbeeld en bestaan er talloze modeniches kriskras naast elkaar.

De onderzoekers vermoeden overigens dat hun wiskundige model veel breder toepasbaar is dan alleen op de catwalk. Dezelfde sociologische mechanismen die bepalen wanneer een kledingstuk weer in de mode raakt, sturen vermoedelijk ook de populariteitscycli van andere culturele fenomenen, zoals de terugkeer van oude babynamen of de heropleving van bepaalde muziekstijlen.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Krijgen we nog meer eenheidsworst? AI kan nu ook modetrends voorspellen en Opvallende modetrend onder chimpansees: ze steken grassprietjes in hun achterste. Of lees dit artikel: Geen ontsnappen meer aan: ChatGPT zit straks zelfs in je kleding verweven.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: