Woensdag rijden geen treinen, bussen, trams en metro’s in de ochtendspits. Waarom niet?

Vakbonden FNV, CNV en VCP leggen woensdagochtend vroeg het openbaar vervoer in Nederland plat uit protest tegen de bezuinigingsplannen van het kabinet-Jetten op de sociale zekerheid.

1Waarom wordt er precies gestaakt?

De bonden verzetten zich tegen plannen om de WW-duur te halveren van twee naar één jaar en tegen bezuinigingen op de WIA.

Het plan om de AOW-leeftijd sneller te verhogen heeft het kabinet ingetrokken – volgens FNV een bewijs dat de actiedruk werkt. Maar omdat niet alle bezuinigingsplannen van tafel zijn, gaat de staking door.

2Tot hoe laat duurt het en wat rijdt er niet?

Werknemers bij trein, bus, tram en metro beginnen woensdag 24 juni pas om 08.00 uur met werken in plaats van om 04.00 uur. Daardoor rijdt er in de vroege ochtend geen ov.

Het gaat om een landelijke actie: bij de NS, bij streekvervoer en bij stadsvervoer in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam. Houd er rekening mee dat het ook ná 08.00 uur nog een tijd duurt voordat alles weer op gang is.

NS adviseert reizigers in de vroege ochtend hun reis uit te stellen en de rest van de ochtend rekening te houden met vertraging of extra overstappen. Rond het middaguur verwacht het treinbedrijf weer de geplande dienstregeling te rijden.

NS regelt geen vervangend vervoer. Dat zou te veel bussen vereisen. Alleen de NS-sprinter naar Schiphol en de Eurostar rijden wel. Ook de GVB-ponten over het IJ en het Noordzeekanaal varen gewoon. Bij Arriva is nog onduidelijk welke treinen en bussen rijden. Dat hangt af van de stakingsbereidheid, zegt een woordvoerder.

3Wordt nu van alles afgelast in Nederland?

Nee. Veel instellingen laten kritieke zaken doorgaan. Tentamens en herkansingen vinden in de regel gewoon plaats, zeggen universiteiten en hbo’s, al adviseren de onderwijsinstellingen studenten extra reistijd te nemen of de avond ervoor te komen.

4Krijg ik mijn reiskosten terug?

Reizigers hebben volgens de NS-voorwaarden geen recht op vergoeding voor vervangend vervoer als de staking beperkt blijft tot een dagdeel. Vergoeding geldt alleen als treinvervoer door een georganiseerde staking van NS-personeel de hele dag niet mogelijk is.

Wie een los kaartje voor de vroege ochtend heeft gekocht, kan via de NS-klantenservice geld terugvragen.

5Hoe groot is de steun voor de staking?

FNV, CNV en VCP trekken hier samen op. Volgens FNV blijkt uit raadplegingen van de achterban dat veel ov-werknemers boos zijn over de kabinetsplannen en is er brede steun voor acties. Uit Ipsos-onderzoek blijkt dat een kleine meerderheid van de FNV-leden (58 procent) achter de staking staat. Onder alle kiezers is er aanzienlijk minder draagvlak; ongeveer een derde staat achter de staking. Naast het ov staken deze week ook werknemers bij ASML, VDL, de metaalindustrie en schoonmakers.

Bij NS is de grootste vakbond van rijdend personeel, de VVMC, niet betrokken bij de actie. De bond „erkent het belang van goede afspraken inzake sociale zekerheid en keurt de voorgenomen bezuinigingen ook af”. De VVMC heeft besloten haar leden de gelegenheid te bieden mee te doen aan deze actie „om zo toch een signaal richting de overheid te geven”.

Van de FNV-leden staat slechts een kleine meerderheid (58 procent) achter de staking van woensdag. Dat is wel flink meer dan onder alle kiezers, van wie ongeveer een derde achter de OV-staking staat.

6De hoeveelste ov-staking is dit?

Stakingen in het ov zijn de afgelopen jaren geen zeldzaamheid. In augustus 2022 staakte NS-personeel in verschillende regio’s, wat uitmondde in een cao-akkoord op 11 september. Eind 2023 liepen cao-onderhandelingen opnieuw vast, gevolgd door een akkoord in januari 2024, en in juni 2025 was er weer een reeks treinstakingen vanwege een cao-conflict.

De staking van woensdag is anders: dit is geen loonconflict met de werkgever, maar de eerste landelijke ov-staking gericht tegen het kabinet-Jetten. De bonden noemen het een eerste waarschuwing in een nieuwe reeks acties tegen de bezuinigingen op de sociale zekerheid. FNV meldde dinsdag dat er na de zomer nieuwe acties zouden kunnen volgen als het kabinet doorgaat met de plannen.

Liveblog Economieblog

Woensdag rijden geen treinen, bussen, trams en metro’s in de ochtendspits