Zweven boven de wc-bril op de Dixi: op Koningsdag zoeken vrouwen naar alternatieven

Hoofdschuddend wijst Cees van de Vegt (61), organisator van een kindervrijmarkt op Koningsdag in Park Lepelenburg in Utrecht, naar een zwarte plaskrul in het park. „Dit wil je dus niet.” Hij doelt op de overstroomde vloer van het openbare urinoir, dat een paar centimeter vol vloeistof staat: „Het is allemaal pis.”

Gisteravond plaatste Van de Vegt nog een metalen dranghek tegen het urinoir en wikkelde hij een rood-wit gekleurd afzetlint om de plaskrul heen, om wat meer afstand te creëren van de penetrante urinelucht van dronken mannen in het park. „Vervolgens kom ik hier vanochtend, en dan hebben ze hier toch tegenaan staan pissen.” Het hek is verplaatst, het lint bungelt in de gele urinepoel. Van de Vegt, gehuld in een fel oranje vrijwilligershesje, een korte broek en kniehoge oranje sokken, kijkt lichtelijk geïrriteerd naar zijn verwoeste creatie.

Utrecht trekt op Koningsdag en -nacht vele duizenden bezoekers (exacte aantallen geeft de gemeente niet), en die moeten ook allemaal kunnen plassen. Maar een degelijk toilet vinden is voor vrouwen en mensen die op een wc willen zitten vaak een uitdaging. Vooral dames, kinderen en ouderen hebben het lastig, zeggen Laura (32) en Arno (40), omdat mannen „overal kunnen plassen” en anderen „de hele tijd moeten wachten en betalen”.

Betalen met QR-code

Het koppel, dat niet met achternaam in de krant wil omdat hun woonplaats al bekend is, stelt hun toilet voor het derde jaar op rij open voor Koningsdagbezoekers. Laura had eerder zélf gemerkt hoe ingewikkeld het is om een plek te vinden om te plassen op Koningsdag. Hun toilet bezoeken kost 1 euro, en is te betalen met een QR-code via Tikkie. Gezinnen betalen 2 euro. De posters met het bedrag hebben Laura en Arno op alle ramen van hun huis geplakt, „zodat mensen ook van ver kunnen zien dat hier een toilet is”, zegt Arno.

Ze zorgden voor een geurkaarsje, handalcohol en voldoende wc-papier op het kleine, maar schone toilet. Vorig jaar ontvingen ze wel „ vierhonderd man”, zegt Arno. „Gisteravond met Koningsnacht hebben we 280, of zelfs driehonderd mensenwel aangetikt.” Het verdiende geld gaat in een potje, want er is een kleine op komst, zegt Laura, „en papa wil een bakfiets”.

Een jaar geleden werden op Koningsdag ruim 9.400 betaalverzoeken via Tikkie (een gratis betaalverzoek-app van ABN Amro) verstuurd met de beschrijving ‘WC’ ’toilet’, of ’toiletbezoek’ in de omschrijving,laat een woordvoerder van ABN Amro weten. Gemiddeld waren die betaalverzoeken 2,20 euro. De cijfers zeggen niet alles over de gemiddelde prijs van een wc-bezoekje volgens de woordvoerder: „Soms zul je er bijvoorbeeld ook een strippenkaart, stempel of polsbandje voor krijgen.” Tikkies „met omschrijvingen als ‘bier en WC'” werden vaker gestuurd dan vorig jaar: wel 14.500 keer.

Een rij voor de Dixi’s tijdens Koningsdag in Utrecht

Foto Hedayatullah amid/NRc

Openbare toiletten moeten voldoende beschikbaar zijn op een evenement, zegt een woordvoerder van de gemeente Utrecht: ten minste één toilet per 75 bezoekers. Voor deze dagen heeft de gemeente daarom 101 Dixi’s geplaatst, 66 plaskruizen (met elk vier urinoirs) en vier mindervalidetoiletten, „ongeveer evenveel als vorig jaar”, aldus de woordvoerder.

Lastig zweven

Maar erg graag bezoeken vrouwen die Dixi’s niet. Anke van Wiggen (63) is fervent verkoper op de rommelmarkt, maar gaat „nooit” naar een Dixi. Zij heeft een vast adresje vlak bij haar vaste verkoopplek, op nummer 23 van de Jan Meijenstraat. Áls ze al naar een Dixi gaat, wil ze liever niet zitten, „maar zweven is wel een beetje lastig op mijn leeftijd”.

Juliët (29) loopt met haar vriend Thom over de vrijmarkt in de binnenstad en moest in de afgelopen twee uur wel drie keer plassen, maar vindt Dixi’s „heel goor”. Ze is niet te niet te spreken over de lange rijen die kunnen ontstaan. „En ik ga echt niet zitten op die bril.” Omdat ze vertelt over haar wc-bezoeken wil ze niet met haar volledige naam in de krant. Liever zoekt ze thuistoiletten op, of glipt bij kroegjes naar binnen om daar de wc te gebruiken.

Meer dan 5 euro wil ze deze Koningsdag niet uitgeven aan wc’s, zegt ze. Behalve in een noodgeval: „Als ik echt heel nodig moet en het zou 20 euro kosten, dan zou ik het wel doen.” Ze wil dat de gemeente Utrecht „meer openbare vrouwentoiletten” plaatst. Haar vriend Thom (34) is het daarmee eens: „Ongelijkheid tussen mannen en vrouwen uit zich in dit soort dingen.”

Tegen een boom

„Vrouwen moeten vaker plassen”, zegt Thom, „en moeten ook betalen en langer wachten.” Thom vindt dat plasnood niet uitgemolken mag worden voor geld. Hij plast bij hoge nood nog „liever tegen een boom”, dan dat hij veel geld neertelt voor een toilet: „Dan loop ik maar het risico op een wildplasboete van de politie.” (140 euro). Dat hij die luxe heeft en zijn vriendin niet, vindt het koppel niet eerlijk.

Juliët was de derde klant van Joachim en zijn vriendin, die vanwege hun werk niet met hun achternaam in de krant willen. Het stel heeft hun wc op hun kleine badkamer aan de Loeff Berchmakerstraat speciaal voor vrouwen opengesteld voor 2 euro. Wc-papier hebben ze „hopelijk net genoeg”, zegt Joachim, en naast de wasbak hebben ze een bakje met gratis tampons geplaatst. Veel verwachten ze er niet mee te verdienen, ze hopen op zo’n 100 euro om de kosten van het feestje dat ze vandaag geven te dekken, zegt Joachim.