Alcohol is alcohol? Nee, het maakt voor je gezondheid mogelijk toch uit wat je drinkt

We hebben altijd geleerd: alcohol is alcohol. En in welke vorm dan ook is het slecht voor je gezondheid. Daar brengen onderzoekers nu nuance in aan. Als je dan toch wilt drinken, kun je beter een wijntje nemen.

Als je veel drinkt, maakt het niet uit, dat is altijd slecht, maar bij wie af en toe een drankje neemt, varieert de gezondheidsschade wel degelijk per soort drank. Dat blijkt uit een studie die wordt gepresenteerd tijdens de jaarlijkse wetenschappelijke bijeenkomst van het American College of Cardiology.

“Deze resultaten gelden voor de hele bevolking, maar bij bepaalde risicogroepen, zoals mensen met chronische ziekten of hart- en vaatziekten, kunnen de risico’s zelfs nog hoger zijn”, aldus Zhangling Chen, hoogleraar aan de Central South University in China.

Matige drinkers

Onderzoekers analyseerden het alcoholgebruik en de sterftecijfers van ruim 340.000 Britten die tussen 2006 en 2022 deelnamen aan de UK Biobank-studie. Elke deelnemer vulde bij aanvang een voedingsvragenlijst in en werd ingedeeld in vier categorieën op basis van alcoholinname, uitgedrukt in gram pure alcohol per dag en per week. Ter referentie: een blikje bier van circa 355 ml, een glas wijn van 150 ml en een borrel van ongeveer 45 ml bevatten elk ongeveer 14 gram pure alcohol. Mensen die minder dan 20 gram per week consumeerden (ongeveer 1,5 standaardglas) werden geclassificeerd als niet- of incidentele drinkers. Mannen die tussen de 20 gram per week en 20 gram per dag dronken en vrouwen die tussen de 20 gram per week en 10 gram per dag consumeerden, vielen in de categorie lichte drinkers. Een dagelijkse consumptie van 20 tot 40 gram (ongeveer 1,5 tot drie glazen) voor mannen en 10 tot 20 gram voor vrouwen werd als matig beschouwd. Meer dan 40 gram per dag voor mannen en meer dan 20 gram voor vrouwen viel onder hoog gebruik. De gezondheid van de deelnemers werd gemiddeld meer dan 13 jaar gevolgd.

Kans op overlijden

In vergelijking met niet- of incidentele drinkers hadden mensen met een hoge alcoholconsumptie 24 procent meer kans om te overlijden aan welke oorzaak dan ook, 36 procent meer kans om te overlijden aan kanker en 14 procent meer kans om te overlijden aan hartziekten. Verschillen naar type alcohol kwamen vooral naar voren bij lage en matige consumptie: het drinken van sterke drank, bier of cider werd geassocieerd met een hoger sterfterisico, terwijl dezelfde hoeveelheid wijn juist samenhing met een lager sterfterisico.

Specifiek voor sterfte door hart- en vaatziekten bleek dat matige wijndrinkers een 21 procent lager risico hadden om daaraan te overlijden dan niet- of incidentele drinkers. Daarentegen werd zelfs een lage inname van sterke drank, bier of cider al in verband gebracht met een 9 procent hoger risico op overlijden door hart- en vaatziekten.

Nuance in tegenstrijdig bewijs

“Onze bevindingen helpen eerder tegenstrijdig bewijs over lage tot matige alcoholconsumptie te verduidelijken”, zei Chen. “Ze kunnen richtlijnen verfijnen door te benadrukken dat gezondheidsrisico’s niet alleen afhangen van de hoeveelheid alcohol, maar ook van het type drank. Zelfs lage tot matige consumptie van sterke drank, bier of cider hangt samen met een hogere sterfte, terwijl wijn mogelijk een lager risico met zich meebrengt.”

Volgens de onderzoekers kunnen verschillende factoren de verschillen per dranksoort verklaren. Bepaalde stoffen in rode wijn, zoals polyfenolen en antioxidanten, kunnen gunstige effecten hebben op de cardiovasculaire gezondheid. Daarnaast wordt wijn vaker tijdens maaltijden gedronken en door mensen met een gezonder voedingspatroon en leefstijl, terwijl sterke drank, bier en cider vaker buiten maaltijden worden geconsumeerd en samenhangen met een minder gezond dieet. “Gezamenlijk maakt dit duidelijk dat het type alcohol, de manier van consumptie en de bijbehorende leefstijl allemaal bijdragen aan de waargenomen verschillen in sterfterisico”, aldus Chen.

Beperkingen

In hun analyses corrigeerden de onderzoekers voor demografische factoren, sociaaleconomische status, leefstijl, cardiometabole factoren en familiegeschiedenis van diabetes, hart- en vaatziekten en kanker. Tegelijkertijd wijzen zij erop dat het onderzoek beperkingen heeft, omdat het een observationele studie betreft. Bovendien werd alcoholgebruik alleen bij aanvang gemeten en hield het onderzoek geen rekening met veranderingen in drinkpatroon over de tijd. Ook zijn deelnemers aan de UK Biobank over het algemeen gezonder dan de gemiddelde bevolking, wat de generaliseerbaarheid kan beperken.

Daarentegen zijn de grote steekproef en de lange follow-up juist sterke kanten van de studie. Volgens de onderzoekers biedt het onderzoek een uitgebreider en genuanceerder beeld van de gezondheidseffecten van alcohol dan veel eerdere studies, met meer detail over zowel de hoeveelheid en het type alcohol als de verschillende oorzaken van sterfte.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Er blijkt een verrassende link tussen ADHD en alcoholmisbruik en Grote studie laat zien: elk glas alcohol vergroot kans op dementie. Of lees dit artikel: Hoe alcohol het zelfherstellende vermogen van de lever verwoest.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: