Als de koning in Dokkum een stukje schaatst, wordt er gejuicht. Maar voor de 52 dorpsbelangen is helaas geen tijd meer

2 uren geleden 1

Er is één verstild moment op de route van de koninklijke familie in Dokkum. Eén moment waarop de koning die altijd wil verbinden, deze ochtend van zijn 59^ste verjaardag even alleen is tussen de menigte.

Hij zit op een houten bank aan de rand van het ijs dat voor Koningsdag in de gracht is aangelegd, bij de brug die het keerpunt van de Elfstedentocht is. Zijn hele familie staat met de rug naar hem toe, praat met het bestuur van de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden, kletst met schaatsers, zwaait naar mensen die uit hun ramen hangen.

De koning zit op de bank. Tussen zijn lippen klemt hij zijn stempelpas. Die moet na elk onderdeel bij een post op deze Koningsdag worden afgestempeld, zoals bij de Elfstedentocht. Hij trekt eerst zijn nette jasje weer aan, trekt dan pas de schaatsen uit. Heel rustig.

Op de wal zweept dweilorkest De Feintsjes het publiek op, dat tot dan toe langs de route beheerst enthousiast is te noemen. „It giet hiel noflik” (het gaat heel gemoedelijk), zegt Omrop Fryslân-commentator en oud-burgemeester Bearn Bilker.

Hier, langs het ijs, gaan de Friezen wel uit hun dak. Waar heel Noardeast-Fryslân op heeft gehoopt, gebeurt. De koning trekt de schaatsen aan. En een soortgelijk jasje dat hij in 1986 óók aan had, toen hij als W.A. van Buren – ongetraind en voor een weddenschap – de tocht der tochten schaatste. Soepel draait hij rondjes op het ijs.

Boven op de kade kijkt Hendrik van der Valk (99) toe. Hij schaatste de Elfstedentocht in 1956. Hij wijst op zijn revers naar het Elfstedenkruisje. De koning draagt die ook: als hij zijn onderscheidingen op heeft, is het de meest linker op zijn borst. Degene waar hij, zo zegt Willem-Alexander vaak, het meest trots op is.

Gemeente bestaat pas sinds 2019

Máxima schaatst mee, houdt met één hand haar hoed vast. Ariane begeeft zich op het ijs, evenals neven Floris, Bernhard en Pieter-Christiaan. Burgemeester Johannes Kramer ook.

Die hoopt, zei hij eerder op de ochtend tegen NRC, dat deze Koningsdag Noardeast-Fryslân verbindt. De gemeente bestaat pas sinds 2019, toen Kollumerland, Ferwerderadiel en Dongeradeel fuseerden. Nu is het qua oppervlakte, en met 52 dorpen en één stad (Dokkum), één van de grootste van Nederland. Als de burgemeester de koninklijke familie begroet, zegt hij: „Het is dag van verbondenheid, van wie en wat we samen met elkaar zijn.”

Kramer wil bovendien benadrukken dat het vandaag niét alleen om Dokkum gaat, maar om de héle gemeente. Hij zegt dat er kracht in de mienskip zit en dat de gemeente dat wil laten zien. „Het is belangrijk dat we ons samen tonen.” Tussen de ijsbaan en de molen staan alle andere plaatsen. Van Aalsum (117 inwoners) tot Wierum (315 inwoners).

Alle dorpsbelangen is gevraagd om iemand voor te dragen die het wapenschild van het dorp draagt. „Als een standbeeld” moeten ze stilstaan zodat ze een mooie boog vormen, heeft op zondagmiddag tijdens de repetitie Saapke Nijhuis, dorpscoördinator van de gemeente, hen op het hart gedrukt. Vooral níét te hard met het vaandel bewegen. Tijdens de repetitie vielen er een paar schilden van de stelen waarop ze zijn bevestigd.

Maar als iemand van de familie hen aanspreekt, dan mogen ze natuurlijk vertellen hoe leuk hun dorp is. In een paar seconden. Wierd Kooistra, die het vaandel van Westergaest draagt, vertelt tijdens de repetitie dat zijn dorp een van de oudste is, er werd recht gesproken en de toren van de kerk diende als vuurtoren. Jildou (15), die naast hem staat en Wetsens vertegenwoordigt, vertelt dat het een terpendorp is dat bekend staat om het toneel.

Kooistra zegt: „We zijn wel anders: wâldpyken en kaaikluten”. De mensen van het veen en zand, en de mensen van het klei en gras tussen Dokkum en het Wad.

Lees ook

Wâldpyken en Klaaikluten – buren en toch vreemden

Boer op het land in noordoost-Friesland. Bewoners van de kleigronden heten hier Klaaikluten, die van de veen- en zandgronden zijn de Wâldpyken.

Marianne Boersma-Eelkema (Nes) zal als een van de prinsessen of prinsen het vraagt, vertellen dat de dorpen omzien naar elkaar: waar haar dorp nog een kaatsveld heeft, heeft Oosternijkerk er geen maar wél een voetbalveld. Dus gebruiken ze elkaars velden. Munnekezijl, vertegenwoordigd door Klaziena Zuidersma-Kerkstra, heeft dan weer een basisschool, „geen winkels helaas”.

De koninklijke familie stopt alleen niet. Dorpscoördinator Nijhuis had de vaandeldragers al een beetje voorbereid dat als het programma zou uitlopen, hier het inhaalmoment zou zijn. Maar ook, en dat was bij de repetitie anders, vragen mensen aan andere kant van de hekken om aandacht. Ze zijn in het oranje gehuld en vragen om handen en selfies. De vaandeldragers zijn inderdaad een standbeeld, ze staan in hun witte tenues netjes in het gelid.

Sommigen krijgen wel een hand. Prins Bernhard vraagt nog even: „Zijn jullie alle dorpen?” De man die Aalsum vertegenwoordigt zegt: „Ja.”

De vaandeldragers vinden het jammer. Maar Jildou uit Wetsens zegt: „Dit verbroederde wel. Ik heb allemaal nieuwe mensen leren kennen uit nieuwe dorpen.”

Christina Ytsma (Burdaard) zegt: „We staan hier wel zo met elkaar nu. Terwijl de gemeente wel heel groot is.” Meina Wouda (Burum) wijst naar achteren, naar het ijs: „Dat verbindt ons ook.” Burgemeester Kramer zegt bij het afscheid: „It wie in bjusterbaarlik barren”, het was een ongelofelijke gebeurtenis.

Met medewerking van Freyan Bosma