Alternatieve Nobelprijzen komen naar Europa vanwege het gure klimaat in de VS

De Ig Nobelprijzen worden voortaan uitgereikt in Europa. De wetenschappelijke onderscheiding voor ongebruikelijk onderzoek waar je eerst om moet lachen, en dat je daarna aan het denken zet, werden sinds 1991 in de Verenigde Staten uitgereikt, maar de organisatie vindt het wetenschappelijke klimaat daar te guur geworden.

„Het afgelopen jaar is het te onveilig geworden voor gasten om naar dit land te komen”, zegt de oprichter van de Ig Nobelprijzen, Marc Abrahams, in een persbericht. Daarin maken ze bekend dat de ceremonie in september in het Zwitserse Zürich wordt gehouden. „Daarom kunnen we de winnaars noch de internationale pers vragen naar de VS te komen dit jaar.”

Het evenement, georganiseerd door het tijdschrift Annals of Improbable Research (dat overigens wel in Boston gemaakt blijft worden), viert „het ongewone, eert het fantasierijke en stimuleert de belangstelling voor wetenschap”. De prijzen woorden jaarlijks uitgereikt door echte Nobelprijswinnaars aan tien Ig Nobelprijswinnaars, waarbij het publiek papieren vliegtuigjes gooit. Vorig jaar wonnen onder meer een dokter die 35 jaar lang de groei van zijn vingernagels bijhield, psychologen die bestudeerden wat er gebeurde als je narcisten vertelt dat ze intelligent zijn en biologen die uitzochten of koeien beschilderd met zebrastrepen minder gebeten werden door vliegen. Ze wonnen niet meer – zoals de jaren ervoor – een biljet van tien biljoen Zimbabwaanse dollar, maar een stukje vochtig toiletpapier.

Lees ook

Spreek je met een drankje op beter een andere taal? Ja, blijkt uit onderzoek dat een Ig Nobelprijs heeft gewonnen

De organisatie merkte vorig jaar dat veel prijswinnaars niet meer wilden komen, zegt Kees Moeliker, European Bureau Chief van de Ig Nobelprijzen en directeur van het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam. „Op het laatste moment liet bijna de helft van de winnaars weten dat ze de reis wilden maken vanwege de politieke situatie in de Verenigde Staten. Ze maakten zich zorgen of ze wel het land inkwamen, en er ook weer uit zouden kunnen. Het is gewoon geen leuk land meer.”

Om de prijs in leven te houden nemen ze nu dus een vlucht naar voren. „Zonder die winnaars, die uit de hele wereld komen, sterft de hele prijs een langzame dood, was onze angst. Dus hebben we rondgevraagd aan onze partners in Europa, en in Zürich staken ze als eerste de vinger op, die waren meteen enthousiast. Mooi, want Zwitserland is een lekker neutrale plek.”

De bedoeling is om om het jaar in Zürich neer te strijken voor de ceremonie, en elk jaar ertussen in een andere Europese stad. De prijzen werden tot nu toe uitgereikt in de Amerikaanse stad Boston, op de universiteiten Harvard, MIT en Boston University. Dit jaar dus in Zürich, in samenwerking met het ETH-Bereich en Universität Zürich.

„Het is ook vernieuwing”, zegt Moeliker, zelf oud-winnaar van de prijs in 2003, voor zijn onderzoek naar homoseksuele necrofiele eenden. Ondanks de treurige aanleiding vindt hij het wel positief dat het voor Europeanen nu een stuk makkelijker zal zijn om bij de ceremonie aanwezig te zijn. En Nederland zou nu ook eens gastland kunnen zijn. Moeliker: „We hebben hier veel fans, en we hebben veel lezingen en events georganiseerd hier in Nederland. Dus daar ga ik mij natuurlijk zeer sterk voor maken.”

De eerste Ig Nobelprijsceremonie in Zwitserland zal op 3 september plaatsvinden.