Baby’s van twee maanden herkennen al meer dan je denkt

Baby’s van twee maanden oud lijken misschien nog weinig te kunnen, maar hun brein is al volop aan het werk. Uit nieuw onderzoek blijkt dat ze de wereld al indelen in categorieën, zoals levende en levenloze objecten. Dat vermogen dachten wetenschappers pas veel later te zien.

Als je naar een baby van twee maanden kijkt, zie je een wezentje dat nog nauwelijks zijn hoofd kan optillen. Toch blijkt er onder die schedel al een verrassend georganiseerd systeem te werken. Dat blijkt nu nog eens uit de studie, die in het vakblad Nature Neuroscience werd gepubliceerd.

Er werden hersenscans gemaakt van 130 baby’s. De onderzoekers toonden de baby’s tijdens deze scans tien minuten lang heldere, kleurrijke afbeeldingen van verschillende objecten: dieren, planten, voertuigen en gereedschap. De ventrale visuele cortex, het deel van je brein dat bepaalt wat je ziet, bleek al duidelijk anders te reageren op levende wezens dan op levenloze voorwerpen.

“Dat is erg verrassend, omdat je dit niet zou verwachten op basis van enkel het observeren van het gedrag van een baby”, vertelt co-auteur van de studie Clíona O’Doherty aan Scientias.nl. “Hun zicht is nog vrij slecht, ze kunnen nog niet praten en hun motorische controle is beperkt.”

Zitzakken en koptelefoons

Maar hoe krijg je in hemelsnaam een baby stil in een MRI-scanner? Die apparaten maken een hels kabaal en je moet er minutenlang roerloos in liggen. De kleintjes lagen daarom comfortabel op een zitzak en droegen gehoorbeschermende koptelefoons. “Het klinkt misschien onwaarschijnlijk, maar de meeste baby’s verdroegen dit verrassend goed”, zegt O’Doherty. De grootste frustraties waren volgens haar niet de baby’s zelf, maar technische problemen zoals haperende apparatuur.

Wazig maar werkzaam

Je zou denken dat baby’s met hun beperkte zicht nog niet veel kunnen onderscheiden. De wereld is voor hen waziger en bevat minder kleur dan voor volwassenen. Toch hoeft dat categorisatie niet in de weg te staan, legt O’Doherty uit: “Tegen de leeftijd van twee maanden is het zicht voor objecten die zich dicht bij het gezicht bevinden niet zo heel anders.” De afbeeldingen in het experiment bevonden zich op slechts 27 centimeter van de ogen. Dat is ongeveer de afstand waarop een baby naar een gezicht kijkt.

Aangeboren startpakket

Dit beantwoordt misschien deels een eeuwenoude vraag: is dit vermogen aangeboren of aangeleerd? Met slechts twee maanden ervaring lijkt het onwaarschijnlijk dat baby’s dit volledig hebben geleerd.

“Het brein lijkt voorbereid te zijn met een basisstructuur om de visuele wereld te organiseren en ervaring verfijnt die structuur vervolgens verder”, zo interpreteert O’Doherty het. We krijgen een soort biologisch startpakket dus, dat in de eerste levensmaanden wordt aangescherpt.

Opstapje naar taal

De onderzoekers zagen ook verdere ontwikkelingen rond de leeftijd van negen maanden, wanneer baby’s de categorieën nog preciezer konden onderscheiden. Dat zou kunnen helpen bij het leren van taal, vermoedt O’Doherty: “Het kunnen vormen van duidelijke categorieën van objecten is een belangrijke eerste stap om er vervolgens een label aan te kunnen koppelen. Als ik een kat kan categoriseren, moet ik daarna leren dat die wordt aangeduid met het woord ‘kat’.”

Baby’s begrijpen niet per se wat ze zien

De belangrijkste les uit dit onderzoek? We hebben de allerkleinsten flink onderschat. “De belangrijkste conclusie is dat er in het brein van een baby veel complexere processen plaatsvinden dan we in eerste instantie zouden verwachten”, besluit de onderzoeker.

Wel plaatst ze een kanttekening: de scans tonen niet aan dat baby’s daadwerkelijk begrijpen wat ze zien. Hun hersenen reageren anders op verschillende categorieën, maar of ze ‘weten’ dat er een verschil is, blijft een open vraag.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Brein van pasgeboren baby groeit één procent per dag en Moeders stem activeert het babybrein. Of lees dit artikel: Meer dan dagdromen: dissociatie is de noodrem van het brein.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: