Britse denktank: schaduwvloot van Rusland zat achter reeks drones boven Europese landen

3 uren geleden 1

Rusland zat hoogstwaarschijnlijk achter een reeks onopgehelderde dronewaarnemingen in Europese landen. Dat concludeert het International Institute of Strategic Studies (IISS) donderdag in een rapport. Volgens de Britse denktank lanceerde het land de drones vanaf schepen die behoren tot de schaduwvloot.

De drones doken vanaf de zomer van 2024 op tal van plekken op, opvallend vaak in de buurt van cruciale infrastructuur zoals vliegvelden en havens. De denktank telde in totaal 144 meldingen in twaalf landen, waaronder Nederland.

De incidenten zorgden voor onrust en toonden de onbeholpenheid van landen, die zich nauwelijks tegen de drones wisten te verweren. Zo sloot Denemarken urenlang de luchthavens van Kopenhagen en Aalborg, waardoor honderden vluchten werden verstoord. België liet in allerijl versterking van luchtafweer overkomen vanuit het Verenigd Koninkrijk.

De conclusie dat Moskou de schaduwvloot in de Noordzee gebruikte om drones op te laten stijgen volgt onder meer uit een analyse van het scheepvaartverkeer ten tijde van de incidenten. De schepen zouden niet zijn waargenomen doordat zij hun traceersystemen uitschakelden.

Zo gaat het rapport uitgebreid in op incidenten van 2025 bij de militaire vliegbasis Volkel, waar beveiligers in november en december meermaals drones signaleerden, in één geval tien tegelijk. Luchtmachtpersoneel zette vanaf de grond wapens in om de onbemande toestellen naar beneden te halen, maar zonder succes.

Spionagschip Eagle S

Op het moment van de incidenten in november bevonden zich meerdere vrachtschepen voor de Nederlandse en Franse kunst, die door deskundigen tot de Russische schaduwvloot worden gerekend. Daaronder was ook de Eagle S, een spionageschip dat eerder vermoedelijk een sabotageactie uitvoerde in de Oostzee.

De waarnemingen bij Volkel lagen gevoelig, omdat het een publiek geheim is dat op de basis Amerikaanse B61-kernwapens liggen opgeslagen. Ondanks strenge beveiliging wisten de drones meerdere dagen op rij in de buurt te komen van de vliegbasis.

De drone-incidenten suggereren volgens het rapport een doelbewuste poging om kritieke infrastructuur in kaart te brengen en de luchtverdediging van de NAVO te testen. Met succes, zeggen de onderzoekers: de campagne toonde een „strategische mislukking van de geallieerde luchtverdediging”.

Direct bewijs dat de schepen te linken zijn aan de dronewaarnemingen geeft de Britse denktank niet. De onderzoekers beweren niet dat elke drone afkomstig was van Rusland, maar wel dat „het algemene patroon van dronewaarnemingen niet afdoende kan worden verklaard door verkeerde identificatie of hobbyactiviteiten”.

De Deense premier Mette Frederiksen en een woordvoerder van de Europese Commissie suggereerden eerder al dat de drones afkomstig zouden zijn uit Rusland, maar bewijs bleef uit. In Nederland kondigde Defensie onderzoeken aan, maar dat leverde weinig concreets op.

Een groepje Duitse journalisten kwam vorig jaar na wekenlang onderzoek tot vergelijkbare conclusies als de Britse denktank.