COA dreigt lhbti-organisatie te weren uit azc’s wegens ‘onterechte verwijten’

Het COA heeft de samenwerking met lhbti+-belangenorganisatie LGBT Asylum Support grotendeels beëindigd en dreigt de toegang tot alle opvanglocaties te ontzeggen. Dat blijkt uit stukken die NRC heeft ingezien.

Ook stopt het COA het structurele overleg met de belangenorganisatie, die zich inzet voor vluchtelingen die kwetsbaar zijn vanwege hun seksuele geaardheid of gender. Meldingen van LGBT Asylum Support, over bijvoorbeeld intimidatie en bedreiging in azc’s, worden voortaan alleen nog geregistreerd en niet inhoudelijk beantwoord. Ook brandbrieven over onveilige situaties voor lhbti+-asielzoekers worden in principe slechts „ter kennisgeving” aangenomen. Bij herhaalde incidenten kan de organisatie de toegang tot alle azc’s worden ontzegd, schrijft het COA. De belangenorganisatie bezoekt vaak COA-locaties waar ze asielzoekers onder meer helpt met het beter kunnen vertellen van hun vluchtverhaal in relatie tot hun seksuele geaardheid.

De maatregelen volgen op een langdurig conflict rond hoe LGBT Asylum Support misstanden in de asielzoekerscentra aankaart, volgens het COA. COA stelt in een brief aan de belangenorganisatie dat de meldingen „regelmatig onterechte of onjuiste constateringen of verwijten” bevatten over de opvang en begeleiding van bewoners. Concrete voorbeelden „mogen we vanwege privacy niet geven”, schrijft het COA.

Niet alleen de inhoud van de brieven aan het COA, maar ook de toon van LGBT Asylum Support leidt tot spanningen. In een brief van eind vorige maand spreekt het COA over „aanvallende en in sommige gevallen grensoverschrijdende” uitingen, die leiden tot gevoelens van onveiligheid bij het opvangpersoneel. Dat zou onder meer komen doordat sommige meldingen herleidbaar zijn tot medewerkers, aldus de brief. Ook zou de belangenorganisatie, volgens het COA, in haar meldingen aan het COA te veel persoonsgegevens van asielzoekers delen en die meldingen aan te veel personen geven.

Lees ook

Lhbti-Oekraïners worden apart opgevangen: ‘We zijn hier niet bang dat iemand ons aanvalt’

Verklaringen over geaardheid

Nederland kan asiel verlenen aan vluchtelingen die gevaar lopen vanwege hun seksuele geaardheid en gender, maar dan moeten de verklaringen van de asielzoeker „over de seksuele gerichtheid en de problemen in het land van herkomst geloofwaardig zijn”, zo meldt immigratiedienst IND op haar website.

Het COA heeft de belangenorganisatie deels nodig om onveilige situaties onder lhbti+-bewoners te signaleren. Daarom zegt ze de samenwerking nog niet volledig op, maar scherpt die nu vooral aan. Als onderdeel van de nieuwe afspraken moeten meldingen voortaan worden beperkt tot strikt noodzakelijke gegevens, zoals een V-nummer (het identificatienummer van een vreemdeling) en voornaam.

In de brief motiveert het COA de aanscherping als een laatste stap na eerdere, mislukte pogingen om de samenwerking te verbeteren. Voorgaande gesprekken en een voorstel om tot een formele overeenkomst te komen met LGBT Asylum Support, leverden niets op, schrijft COA. „De huidige manier van werken is niet langer houdbaar.”

Maar volgens Sandro Kortekaas, oprichter en voorzitter van LGBT Asylum Support, schiet het COA zelf tekort, zo licht hij telefonisch toe. Volgens Kortekaas worden lhbti+-asielzoekers door COA-medewerkers ontmoedigd om contact te onderhouden met zijn organisatie. In sommige gevallen zou door COA-personeel zelfs zijn gedreigd dat zij lhbti+–asielzoekers niet helpen als die contact hebben met de stichting, zegt hij.

Al tien jaar meldingen

Kortekaas benadrukt dat hij al tien jaar meldingen doet in overleg met betrokken asielzoekers, met hun toestemming. In 2025 ging het, zegt hij, om 931 meldingen van „onveilige situaties”, variërend van een homoseksuele man die zich onveilig voelt op de kamer bij heteromannen tot een trans persoon die bedreigd wordt. Kortekaas stelt dat als hij melding maakt van een onveilige situatie, een reactie van het COA „structureel” uitblijft. Kortekaas noemt een recente melding over een homoseksuele Palestijn die „suïcidale gedachten” had. „Die melding is dagen blijven liggen, dat is echt ernstig.” Het COA wil niet ingaan op „individuele casuïstiek”.

Kortekaas verwijt het COA dat de aangekondigde maatregelen, inclusief de mogelijkheid van een landelijk locatieverbod, zonder overleg zijn gedaan. Het besluit is met COA-medewerkers en bewoners gedeeld, nog voor zijn organisatie inhoudelijk kon reageren. Dat steekt. „Hoe kun je dat nou doen?”

Ondanks de verslechterde verhouding houden beide partijen de deur op een kier voor overleg. Het COA schrijft „uiteraard alsnog” in gesprek te willen met LGBT Asylum Support. Kortekaas staat daar ook voor open, maar wil wel dat de genomen besluiten worden teruggedraaid. „De mensen die juist zoveel bescherming nodig hebben, zijn de dupe van deze maatregelen”, zegt hij.

Lees ook

Liefde als bewijs: zo probeert de IND te bepalen wie homo, lesbisch of trans is – en wie niet