Compleet intacte Mayastad gevonden in extreem afgelegen gebied: “Enorme verrassing”

Diep verscholen onder het dichte bladerdak van een van de grootste natuurreservaten van Mexico hebben archeologen een compleet onbekende Mayastad ontdekt. De stad bleef meer dan duizend jaar onaangeroerd en biedt een zeldzame blik op de laatste eeuwen van de klassieke Mayabeschaving.

In de afgelegen Calakmul Biosphere Reserve in het zuiden van Mexico heeft een team van Mexicaanse en Sloveense archeologen een geweldige ontdekking gedaan: een volledig intacte Mayastad die eeuwenlang verborgen bleef onder de tropische begroeiing.

De stad kreeg de naam Minanbé, wat ‘er is geen pad’ betekent, een naam die nauwelijks toepasselijker had kunnen zijn. Om de ruïnes te bereiken moesten onderzoekers eerst een pad van vijf kilometer door de dichte jungle maken, waarna ze hun tocht voortzetten met terreinwagens en te voet.

Volledig onaangeroerd

Dat archeologen nog onbekende Mayasteden ontdekken, is niet uitzonderlijk. Maar de staat waarin Minanbé verkeert, maakt de vondst wel bijzonder. “Vergeleken met andere locaties waar we onderzoek hebben gedaan, was de toegang hier veel moeilijker”, vertelt archeoloog Ivan Šprajc, die het onderzoek leidde. “Maar juist daardoor is dit in de afgelopen drie jaar de eerste plek die we volledig intact aantroffen zonder enig spoor van plunderingen. Dat was een enorme verrassing.”

De stad werd ontdekt tijdens een onderzoeksproject in de uitgestrekte Centrale Maya-laaglanden, ooit een van de dichtstbevolkte regio’s van de oude Mayawereld. De onderzoekers maakten gebruik van LiDAR, een techniek waarbij lasers vanuit een vliegtuig of drone door het bladerdak heen kijken. Zo worden subtiele hoogteverschillen zichtbaar die verraden waar muren, tempels of wegen verborgen liggen.

Leestip: Dit is hoe de Maya’s eeuwenlang zonsverduisteringen konden voorspellen zonder telescoop

De scans wezen op een nederzetting van ongeveer 15 hectare. Toen archeologen de locatie bezochten, bleek al snel dat het om veel meer ging dan een klein dorp. Ze troffen pleinen, paleizen, ceremoniële gebouwen, terrassen en een uitgebreid systeem voor waterbeheer aan, compleet met moerassen en hydraulische kanalen. Zulke waterwerken waren cruciaal in een gebied waar droge en natte seizoenen elkaar afwisselen.

Een tempel van 13 meter hoog

Een van de indrukwekkendste bouwwerken is een piramidetempel die ruim 13 meter boven het landschap uitsteekt. Volgens archeoloog Vitan Vujanović vertoont het bouwwerk kenmerken van de karakteristieke Río Bec-architectuur, bekend om zijn verfijnde steenwerk, rijk versierde gevels en steile trappen.

Nog opmerkelijker is dat de tempel nog steeds verbonden is met een stenen stèle waarop hiërogliefen zijn uitgehouwen. Een stèle is een hoge, rechtopstaande zuil of plaat. “Het is de eerste keer dat ik een relatief goed bewaarde tempel zie waarbij er ook nog een stèle is met inscripties erop”, aldus Vujanović.

Een grimmige afbeelding

In totaal documenteerden de onderzoekers veertien monumenten, waaronder stèles en altaren met reliëfs en hiërogliefen. Een van de opvallendste toont een gewelddadige scène: een figuur heft een bijl of mes boven een gevangene in een onthoofdingsritueel. Zulke afbeeldingen laten zien dat oorlog en rituele offers een belangrijke rol speelden binnen de politieke en religieuze wereld van de Maya’s.

Met behulp van honderden foto’s maakten de onderzoekers gedetailleerde 3D-modellen van de monumenten. Ondanks de verwering konden epigrafen verschillende inscripties ontcijferen.

Een datum vlak voor de ondergang

Op een van de stèles werd een kalenderdatum gevonden die overeenkomt met het jaar 849 na Christus. Dat is bijzonder, want deze periode valt in de Terminale Klassieke Tijd, de turbulente eeuwen waarin veel grote Mayasteden werden verlaten. Waarom de beschaving in veel delen van Midden-Amerika instortte, is nog altijd onderwerp van wetenschappelijk debat. Klimaatverandering, oorlogen, politieke instabiliteit en overbevolking worden allemaal genoemd als mogelijke factoren.

Een ander monument bevat mogelijk zelfs een nog oudere datum, uit de late zevende eeuw. Daarmee zou het het oudst gedateerde monument uit de directe omgeving kunnen zijn.

Nieuwe puzzelstukken

Volgens de onderzoekers bevestigt Minanbé dat de Maya-laaglanden veel dichter bevolkt en complexer georganiseerd waren dan lange tijd werd gedacht. Waarschijnlijk maakte de stad deel uit van een uitgebreid netwerk van landbouw, handel en politieke allianties dat miljoenen mensen met elkaar verbond.

Tegelijkertijd roept de ontdekking nieuwe vragen op. Archeologen onderzoeken nu bijvoorbeeld of bevolkingsgroepen uit het noorden van het schiereiland Yucatán zich in de laatste eeuwen van de stad in het gebied vestigden en zo bijdroegen aan de verschuiving van de politieke machtsverhoudingen.

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: