Kunnen we orkanen een zetje geven? Wetenschappers willen extreem weer met ‘weather jiu-jitsu’ afbuigen

Extreem weer voorspellen is één ding, maar wat als we het ook subtiel kunnen sturen? Volgens een nieuwe studie kunnen kleine, slim getimede ingrepen in de atmosfeer een wereld van verschil maken: een orkaan die net een stad mist, een minder dodelijke koudegolf en minder heftige overstromingen. De onderzoekers noemen het weather jiu-jitsu.

Klimaatverandering eist zijn tol. Het zal je ongetwijfeld zijn opgevallen dat het steeds vaker raak is: droogte, overstromingen, hittegolven en extreme koude veroorzaken wereldwijd enorme schade en kosten vele mensenlevens. Alleen al in 2024 liepen de economische verliezen door klimaatextremen op tot zo’n 368 miljard euro.

Tot nu toe is actieve weersbeïnvloeding grotendeels beperkt gebleven tot wat kleinschalige experimenten, denk aan wolken zaaien met behulp van chemische stoffen om lokaal regen op te wekken. Maar nu is het tijd om groter te denken en serieus te kijken wat haalbaar is.

Subtiel duwtje

Het idee achter weather jiu-jitsu is eigenlijk heel simpel: de atmosfeer is gevoelig voor kleine verstoringen. Door op precies het juiste moment een kleine ingreep te doen, is het mogelijk om een extreem weersysteem zich in een gunstigere richting te laten ontwikkelen. Niet het weer domineren dus, maar slim gebruikmaken van de natuurlijke dynamiek ervan, zoals bij de vechtsport jiu jitsu: weinig kracht gebruiken om een grote beweging te veroorzaken. Om te onderzoeken of dat principe kans van slagen heeft, zijn bestaande modellen van atmosferische circulatie ingezet in combinatie met Aurora, een uitgebreid AI-model dat weersystemen in hoge resolutie kan voorspellen.

Leestip: Hoe moeilijk het is om de zon te dimmen? Véél te moeilijk, concluderen onderzoekers nu

Orkaan Sandy

Het team voerde simulaties uit van bekende extreme weersituaties uit het verleden. Daaruit kwamen opvallende scenario’s. Zo zou een kleine, zorgvuldig geplande wolkenzaai-operatie enkele dagen voor de piek van orkaan Sandy in 2012 de koers met ongeveer 480 kilometer hebben kunnen verleggen, genoeg om New York te missen.

Ook andere simulaties leverden interessante resultaten op. De extreme koudegolf die Texas in 2021 lamlegde, zou volgens het model ongeveer 10 graden Celsius minder streng zijn geweest na een kleine ingreep. En de atmosferische rivier (zie kader) die in 2022 zware overstromingen veroorzaakte in Californië had ongeveer 5 procent minder neerslag kunnen afleveren.

Tussen theorie en werkelijkheid

Maar we zijn er nog lang niet. Dit is voorlopig vooral een gedachte-experiment dat met computermodellen is getest. In de echte wereld zijn veel meer gegevens nodig over hoe weersystemen reageren op verstoringen en op welke momenten ingrijpen überhaupt mogelijk is. Daar komen ook lastige vragen bij kijken. Wie beslist wanneer en hoe heftig het weer wordt beïnvloed? Wat zijn de milieugevolgen? En wat gebeurt er als een ingreep gunstig uitpakt voor de ene regio, maar nadelig voor een andere?

Toch zijn de onderzoekers enthousiast over de aanpak en zien ze grote potentie. “De groeiende impact van extreem weer laat zien dat traditionele oplossingen zoals dijken, waterkeringen en verzekeringen waarschijnlijk niet voldoende zijn. Weather jiu-jitsu stelt een nieuw denkkader voor: kleine, zorgvuldig getimede ingrepen die gebruikmaken van de eigen dynamiek van de atmosfeer om extreme gebeurtenissen af te buigen of af te zwakken voor ze schade veroorzaken.”

Het team barst van de ambitie: “Het is een 21e-eeuwse manier om samen te leven met de natuur in plaats van alleen op haar te reageren. Als het ooit mogelijk wordt om de kracht van de natuur in te zetten om extreem weer te sturen, dan is dat revolutionair, vooral voor mensen die nu nauwelijks beschermd zijn tegen weerrampen.”

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: