De bommen vallen op steeds meer plekken: hoe de oorlog in het Midden-Oosten aan diverse fronten escaleert

De oorlog in het Midden-Oosten escaleert. De Verenigde Staten en Israël bombarderen Iran zwaar, terwijl er weinig zicht is op succesvolle onderhandelingen en de dreigende taal uit Washington toeneemt. In Libanon stuurt Israël intussen meer troepen de grens over. Een blik op het strijdtoneel, aan diverse fronten.

IranDubbele boodschap van Trump

Wordt het praten of knokken in Iran? Enerzijds zegt de Amerikaanse president Donald Trump dat gesprekken met Iran over een einde aan de oorlog „gaande” zijn en „zeer goed verlopen”. Tegelijkertijd stuurt hij tienduizend extra soldaten naar de regio en speculeert hij openlijk over manschappen op de grond die, onder meer, het cruciale olie-eiland Kharg zouden moeten innemen.

Zondag zei Trump in een interview met de Financial Times dat hij op die manier „de olie wil afpakken”, met een verwijzing naar de manier waarop de Amerikanen begin dit jaar de Venezolaanse olie-industrie in handen kregen. Op Kharg wordt 90 procent van alle Iraanse olie overgeslagen. Met een inname van Kharg zou Trump niet de Iraanse olieproductie beheersen – de brandstof wordt van het vasteland naar het eiland gevoerd – maar wel Irans mogelijkheid om het te exporteren.

Van de tienduizend aangekondigde extra Amerikaanse manschappen in de regio zijn er 3.500 aangekomen. Onder hen bevinden zich 2.200 mariniers die geoefend zijn in amfibische landingen en aanvallen. Ook zouden er onder de nieuwe troepen parachutisten zijn. Dit voedt de speculaties dat Trump een grondoffensief zou willen beginnen.

Trump verlengde een eerder ultimatum aan Iran, om de Straat van Hormuz weer te openen, tot volgende week maandag. Als Iran hier niet op ingaat, dreigt de president met bombardementen op elektriciteitscentrales – en met de inname van Kharg. Volgens The Wall Street Journal zou de president zelfs overwegen om met geweld de Iraanse uraniumvoorraad in te nemen als diplomatieke gesprekken mislukken.

Nu steeds duidelijker wordt dat de oorlog tegen Iran voor Trump allerlei gevolgen heeft die hij zelf niet wenste, zou de inname van Kharg en/of de Iraanse uraniumvoorraad de president in elk geval een tastbaar resultaat opleveren. Wel waarschuwen analisten voor de hoge risicofactor van beide operaties; in het geval van Kharg wijzen ze bovendien op de noodzaak om het eiland langere tijd te bezetten.

Lees ook

Negen keer mis: hoe Donald Trump met de Iran-oorlog precies krijgt wat hij niet wil

Onderhandelen en dan bombarderen

Het dubbele signaal uit Washington moet de Iraniërs bekend voorkomen. In de weken die aan deze oorlog voorafgingen was hetzelfde patroon zichtbaar: tijdens onderhandelingen bouwde Trump zijn troepen op en verbrak hij de gesprekken ruw met een militaire aanval.

De Iraanse parlementsvoorzitter Mohammad Ghalibaf beschuldigt de VS er nu van dat ze diplomatieke inspanningen als dekmantel gebruiken om grondoperaties voor te bereiden. En een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat de Amerikaanse voorstellen „onrealistisch, onredelijk, buitensporig en onlogisch” zijn, en dat de Amerikaanse diplomatieke opstelling „niet te vertrouwen” is.

Medewerkers van de Iraanse Rode Halve Maan maandag bij een gebouw in het westen van Teheran dat is getroffen door een luchtaanval.

Foto Majid Saeedi / Getty Images

Dat er gesprekken zouden lopen, laat staan dat ze succesvol zijn, blijkt niet uit de woorden van de onderhandelaars. In het weekend kwamen de ministers van Buitenlandse Zaken van Pakistan, Turkije, Egypte en Saoedi-Arabië bij elkaar in Islamabad. Pakistan liet weten dat het eraan werkt om „de VS en Iran aan de onderhandelingstafel” te krijgen. Eerst maar eens zorgen dat ze überhaupt in gesprek komen, dus.

Vooralsnog stuurde Washington alleen hetzelfde vijftienpuntenplan aan Teheran dat het ook al voor de oorlog gepresenteerd had. Daar gaat Iran niet op in. Volgens waarnemers hoeven de Iraniërs ook niet met al te ongunstige afspraken in te stemmen, omdat ze met hun greep op de Golfstaten, de Straat van Hormuz en daarmee de wereldeconomie de Amerikanen behoorlijk veel pijn kunnen blijven doen.

Universiteiten en aluminiumfabrieken

Intussen voerden de VS en Israël afgelopen weekend de bombardementen op. Zo vielen er bommen op twee staalfabrieken, twee universiteiten en een waterreservoir. Iran vuurde terug, onder meer op een chemische fabriek in het zuiden van Israël, aluminiumfabrieken in de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein en een Amerikaanse luchtmachtbasis in Saoedi-Arabië. Bovendien dreigt Iran met aanvallen op Israëlische en Amerikaanse universiteiten in het Midden-Oosten.

Verdere escalatie kwam van de Houthi’s, de bondgenoot van Iran die zich na een maand in de strijd heeft geworpen door een raket op Israël af te vuren. De vrees bestaat dat de Jemenitische groepering de Rode Zee zal afsluiten, wat de wereldeconomie nog verder schaadt.

LibanonGerichte aanval op journalisten

Terwijl de bommen op Teheran blijven vallen intensiveert Israël ook de militaire actie aan het tweede grote front van de oorlog in het Midden-Oosten: Libanon. Hoewel deze strijd samenhangt met die in Iran, voert Israël hem uit zonder betrokkenheid van de VS.

Afgelopen week stuurde Israël meer militairen de grens over met Libanon, waarbij Israëlische soldaten slaags raken met Hezbollah-strijders. Ook Libanon wordt aanhoudend door Israël gebombardeerd. Volgens het Libanese ministerie van Volksgezondheid heeft Israël met die luchtaanvallen al meer dan duizend mensen gedood. Meer dan een miljoen Libanezen zijn ontheemd geraakt, op een bevolking van 5,9 miljoen.

De Israëlische bommen vallen niet alleen in door Hezbollah beheerste gebieden, maar ook in het centrum van de hoofdstad Beiroet. Ook heeft Israël meer Libanezen bevolen om te vertrekken: het evacuatiegebied strekt zich nu uit tot zo’n veertig kilometer van de Israëlische grens. Minister Israel Katz (Defensie) spreekt openlijk over bezetting van een groot deel van Zuid-Libanon.

Lees ook

En weer bombardeert Israël zorgverleners: het draaiboek van Gaza wordt nu ook in Libanon gevolgd

Aan Hezbollah gelieerde media

Net als eerder in Gaza mikt Israël ook in Libanon op journalisten en zorgverleners. Zaterdag doodde het Israëlische leger drie journalisten van media die aan Hezbollah gelieerd zijn. Het drietal zat op dat moment in een auto die als ‘pers’ aangemerkt was. Libanese media meldden bovendien Israëlische aanvallen op een school en op vier ambulances.

Een ontheemde vrouw loopt vrijdag langs tenten die zijn opgezet in het Camille Chamoun Sports City-stadion in Beiroet, dat is ingericht als opvangcentrum voor ontheemden.

Foto Dimitar DILKOFF / AFP

De Libanese president Joseph Aoun, die de moordaanslag op de journalisten veroordeelde, wees er in een reactie op dat journalisten volgens de Geneefse Conventies als burgers beschouwd moeten worden zolang ze niet direct aan vijandige acties deelnemen. Israël houdt er een eigen interpretatie van het internationaal recht op na waarin iedereen die met een vijandige groepering geaffilieerd is als terrorist geldt.

Bij gevechten tussen Israël en Hezbollah is een Indonesische vredeshandhaver omgekomen bij een explosie op een post van de VN-missie Unifil in Zuid-Libanon. Een tweede raakte ernstig gewond. De VN heeft het incident veroordeeld; onduidelijk is nog wie er voor de ontploffing verantwoordelijk is.

Westelijke JordaanoeverKolonistengeweld loopt uit de hand

Israël vecht op nog drie andere fronten: Gaza, de Westelijke Jordaanoever en Syrië. Ook daar is het aanhoudend onrustig. Zo doodde Israël dit weekend met een bombardement zes mensen in Gaza en schoten Israëlische troepen een Palestijnse man dood op de Westelijke Jordaanoever. Ook vielen Israëlische kolonisten daar weer Palestijnen aan.

Het geweld van kolonisten tegen Palestijnen neemt hand over hand toe. Donderdag richtten kolonisten op één dag vier nieuwe buitenposten bij nederzettingen op, waarbij tientallen Palestijnen gewond raakten en één dode viel. Vier van de vijf nieuwe buitenposten – die behalve volgens het internationaal recht ook onder het Israëlische wetboek illegaal zijn – werden opgericht in gebied dat officieel onder controle staat van de Palestijnse Autoriteit.

De uiterst rechtse regering van Benjamin Netanyahu doet weinig om het kolonistengeweld tegen te gaan. Zeshonderd Joden in de diaspora waarschuwden vorige week in een open brief tegen deze straffeloosheid.

Lees ook

Met treiterijen, vernielingen en geweld verjagen Israëlische kolonisten Palestijnse gemeenschappen permanent van hun land

Doel: verdrijving

Waar de Israëlische regering de daders geregeld als een klein, losgeslagen en jeugdig groepje neergezet heeft, blijkt uit onderzoek van de krant Haaretz dat het kolonistengeweld structureel gepleegd wordt door honderden mensen, onder wie volwassenen. Bedoeïense en Palestijnse gemeenschappen worden aanhoudend en vaak met vuurwapens lastiggevallen met als doel om hen te verdrijven.

De geweldplegers zijn trots op hun daden en publiceren volgens de krant maandelijkse statistieken over hun acties. Zo schepten ze op dat ze tussen half februari en half maart twintig dorpen aangevallen hadden, waarbij zestien huizen, negentien auto’s en twee moskeeën in brand vlogen. Ook verwondden ze 37 Palestijnen, sloegen ze honderden ramen van huizen en auto’s in, ontwortelden ze honderden olijfbomen en staken ze tientallen autobanden lek.

Bij het begin van de aanval met Iran werd gewaarschuwd dat dit de aandacht zou wegnemen van het Israëlische geweld in Palestijns gebied. Inmiddels uiten zelfs de Amerikanen hun bezorgdheid, onder wie minister Marco Rubio (Buitenlandse Zaken). Toch lijken de kolonisten vooralsnog hun gang te kunnen blijven gaan.