De eerste TikTok-premier: Rob Jetten in jacquet zie je eerder via het account van zijn verloofde dan via het officiële kanaal

4 uren geleden 1

Met een grote lach loopt Rob Jetten maandagochtend de Oranjezaal van Paleis Huis ten Bosch in. „Majesteit”, begroet hij koning Willem-Alexander. „Eén goedemorgen”, zegt de koning terug. Ze schudden elkaar de hand en ondertekenen aan tafel heel formeel de Koninklijke Besluiten: het ontslag van het vorige kabinet en de benoeming van de nieuwe bewindspersonen.

Dat is te zien op de allereerste video van de nieuwe D66-premier op het Instagramaccount @MinPres, inmiddels geliked door meer dan 33.000 mensen. Kort daarvoor had de Rijksvoorlichtingsdienst alle @MinPres-accounts op X, Linkdin, Instagram, BlueSky en Facebook al overgezet van Dick Schoof naar Rob Jetten.

Eerder die ochtend was Jetten ook al te zien in jacquet, maar dan in een heel ander soort filmpje: een video op het TikTok-account van zijn verloofde, de Argentijnse hockeyer Nicolas Keenan. Die zit op een bruine, fluwelen bank, filmt zichzelf en trekt een verdrietig gezicht. Onder de video klinkt een cover van het ABBA-nummer ‘Slipping through my fingers’ van TikTok-ster Declan McKenna. De camera draait en we zien een blije Rob Jetten die een duimpje opsteekt. Die video werd al 130.000 keer geliked, 100.000 keer meer dan de officiële video met de koning.

Jetten (38) wordt de meest ‘online premier’ die Nederland ooit heeft gehad. Mark Rutte liet zich filmen op de fiets, Dick Schoof kwam vooral lopend in ministeries of handenschuddend op bijeenkomsten in beeld. Maar premier Jetten doet TikTok-dansjes, zoent zijn verloofde met ontbloot bovenlijf en plaatst kinderfoto’s van zichzelf. Het leven van deze nieuwe premier kan van alle kanten gevolgd worden: professioneel en privé.

‘Gen Z’s first lady’

„Persoonlijk communiceren is inherent aan nieuwe media”, zegt Sanne Kruikemeier, hoogleraar digitale media en samenleving aan de Wageningen Universiteit. „Het gaat op platforms als TikTok en Instagram niet altijd over de inhoud, het gaat over aandacht,” zegt Kruikemeier. Zo gebruiken veel politici en bestuurders sociale media voor een soort permanente campagne – ook buiten verkiezingstijd.

Jetten is zich er heel goed van bewust hoe verschillende platforms verschillende doelgroepen bereiken, denkt Kruikemeier. Het publiek dat hem vooral serieus in pak wil zien, kijkt het achtuurjournaal op televisie. Mensen die zijn persoonlijke leven willen volgen, kunnen scrollen door video’s van Jetten en zijn verloofde die een weekendje weg zijn.

Mark Boukes, hoofddocent communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam, noemt Jetten een „mediatalent”. „Vroeger bedachten communicatieadviseurs een strategie, deze premier vindt het zelf belangrijk en ook leuk om te doen. Jetten weet hoe het werkt, hij groeide op met sociale media en kan daarom makkelijk trends volgens die weer aansluiten bij een jongere generatie.”

Wereldwijd zie je een nieuwe generatie politiek leiders die zich online heel persoonlijk manifesteren, net als Jetten. Zohran Mamdani (34) bijvoorbeeld, de jongste burgemeester van New York. Zijn TikTok- en Instagram-account zijn een eindeloze stroom van gelikte cinematografische beelden van Mamdani in actie. Vaak samen met zijn vrouw Rama Duwaji, een kunstenares die wel ‘Gen Z’s first lady’ wordt genoemd.

De veertigjarige Sanne Marin was van 2019 tot en met 2023 minister-president van Finland. Op Instagram is ze vaak te zien op festivals, met een glas wijn, een blote buik en een kort broekje. Ze neemt selfies in haar appartement, en laat dat volgen door een post over een EU-top of een foto met Hillary Clinton. Het politieke en persoonlijke lopen in elkaar over.

Bij Jetten worden alle officiële MinPres-accounts beheerd door de RVD. De ambtenaren bepalen in overleg met de minister-president wat wanneer wordt gepost en welke muziek er onder de video’s komt. Een officiëel @MinPres TikTok-account is er overigens niet: voor rijksambtenaren geldt dat het gebruik van TikTok op werktelefoons en andere mobiele apparaten vanwege spionagerisico’s niet is toegestaan.

Maar daarnaast heeft Jetten ook zijn eigen accounts: op Instagram, Facebook én op TikTok. Dat mag. Die persoonlijke accounts kennen „geen enkele vorm van departementale ondersteuning” en zijn „in bezit van de bewindspersoon”, staat in het handboek bewindspersonen op sociale media van de RVD.

Ze worden deels door Jetten zelf én deels door zijn partij beheerd. Volgens een woordvoerder van D66 past de online aanwezigheid van Jetten bij zijn persoonlijkheid en is het een manier om mensen die niet politiek betrokken zijn te laten zien wat zijn werk inhoudt.

Zo zijn sociale media voor politici en bestuurders een gecontroleerde omgeving waarin ze persoonlijk kunnen zijn én een boodschap kunnen afgeven aan een groot publiek – zonder kritische vragen van journalisten of hun politieke tegenstanders.

Kunnen filmpjes van politici en bestuurders ook té persoonlijk worden? „Bijna niet”, zegt Kruikemeier. Want online volgers van persoonlijke accounts zijn juist op zoek naar die persoonlijke berichten. „Volgers hebben door die beelden het gevoel dat ze iemand kénnen, het wekt sympathie en vertrouwen.”