De mislukte doorstart van een failliete papierfabriek laat zien: het Nederlandse curatorensysteem is volstrekt ondoorzichtig

2 dagen geleden 2

Sasha Dobrovolsky loopt op een frisse woensdag in oktober 2025 op het terrein van papierfabriek Crown Van Gelder – zijn fabriek – en vertelt over alles wat hij de afgelopen jaren heeft geleerd. Lange vezels, korte vezels. Loofhout, naaldhout. En de juiste verhouding van al die zaken.

De 54-jarige Canadees wijst naar een hoge berg pulp, de grondstof van papier. Het komt overal vandaan, van Portugal tot Brazilië. Hij loopt naar een andere stapel. „Van eucalyptusbomen. Die groeien ontzettend snel.” Daardoor is gebruik ervan minder slecht voor het milieu.

Dat doet de zakenman en uitvinder graag zelf, sinds hij in februari 2023 de papierfabriek overnam: in de hele wereld zoeken naar de beste pulp. Zo was hij laatst in Brazilië om te kijken of hij daar zaken kon doen.

De Canadese ondernemer en uitvinder Sasha Dobrovolsky in zijn papierfabriek.

Zoals het precieze recept van Coca-Cola al decennialang geheim is, zijn de soorten houtvezels en hun verhouding met de toevoegingen het bedrijfsgeheim van Crown Van Gelder. Als die combinatie perfect is, rolt uiteindelijk het Crown Letsgo-highperformancepapier van de lopende band, het beste dat ze te bieden hebben in Velsen-Noord. Prachtig papier en uitstekend geschikt voor boeken, zegt Dobrovolsky. Papier dat minder inkt nodig heeft en daardoor razendsnel door de drukpersen kan.

Maar deze dag heeft hij wel wat anders aan z’n hoofd dan speuren naar de beste pulp en de juiste verhouding. Het voortbestaan van het bedrijf, opgericht in 1896, loopt gevaar. Opnieuw.

Dobrovolsky dacht drie jaar eerder nog dat hij als nieuwe eigenaar een succesvolle doorstart kon maken met de papierfabriek, die op 23 januari 2023 failliet was gegaan. In plaats daarvan belandde hij in een juridisch moeras met de curatoren en kreeg hij een spoedcursus Nederlands faillissementsrecht.

Red ons

Dobrovolsky is oprichter en eigenaar van het Amerikaanse Epac Technologies, gespecialiseerd in printing on demand. Heeft een boekenuitgeverij snel een nieuwe druk nodig of moet een klant een vernieuwde handleiding of gebruiksaanwijzing printen, dan kunnen ze bij hem terecht. Als het moet, print Epac binnen 24 uur. Het bedrijf loopt goed en is door de jaren heen de grootste klant van Crown Van Gelder geworden. Daar kent iedereen de Canadees, die al jaren papier laat verschepen naar zijn fabriek in de buurt van San Francisco.

Maar als Dobrovolsky op 24 januari 2023 een telefoontje van een CVG-manager uit Velsen-Noord krijgt, gaat het niet over zijn laatste bestellingen. Alsjeblieft, red ons, vraagt de manager. Hij vertelt dat de papierfabriek – omzet 235 miljoen euro – op verzoek van de eigenaar ineens failliet is verklaard. De banen van 245 mensen zijn in gevaar.

Papier maken kost veel energie en door de grillige energietarieven schieten de papierprijzen alle kanten op

Dobrovolsky ervaart het bankroet als onrecht voor de werknemers. Hij ziet al een tijdje dat de leiding er een potje van maakt. Zelf heeft hij sinds enkele maanden een conflict met de directie; hij vermoedt dat de papierfabriek afnemers, onder wie hijzelf, heeft opgelicht.

Als uitvinder van innovatieve manieren van printen – efficiënt, snel en met zo min mogelijk fouten – komt hij vaak bij Crown Van Gelder om zaken af te stemmen. Maar de laatste tijd is hij ervan overtuigd dat het bedrijf zich niet aan zijn woord houdt.

Papier maken kost veel energie en door de grillige energietarieven schieten de papierprijzen alle kanten op. Crown Van Gelder en Dobrovolsky hadden daar duidelijke afspraken over, waarbij transparantie en een betrouwbare relatie vooropstonden. Ze hadden een deal: hij zou een vast percentage bovenop de kostprijs van het papier betalen, op voorwaarde dat CVG inzicht zou geven in zijn kosten. Zo wist iedereen waar die aan toe was.

In de loop van 2022 ontstond hier discussie over. De Russische inval in Oekraïne stuwde wereldwijd de gasprijs op, maar Dobrovolsky vermoedde dat CVG zijn gasinkoop nog een stuk duurder voorstelde. Dan zou hij dus te veel betalen. Op kritische vragen kreeg hij geen duidelijk antwoord. Inzage in de kosten kreeg hij evenmin.

Een paar maanden voor het bankroet had hij daarom besloten zijn bestellingen voorlopig te staken. Vijf dagen vóór het faillissement dreigde de financieel directeur met een rechtszaak tegen Dobrovolsky’s bedrijf, dat nog 1 miljoen aan onbetaalde rekeningen zou hebben.

Zo liggen de zaken als Dobrovolsky de roep om hulp uit Velsen-Noord hoort. Hij doet direct twee dingen. Hij waarschuwt directeuren en andere sleutelfunctionarissen van Crown Van Gelder niets uit de administratie te vernietigen; er dreigt immers een rechtszaak over de achterstallige betalingen. De brief daarover gaat ook naar de net aangestelde curatoren. Daarnaast belt hij een van hen, Rocco Mulder van advocatenkantoor Pot Jonker uit Haarlem,  om te zeggen dat Epac bereid is de papiermaker te redden.

Ruzie over gas

Een dag voor Dobrovolsky gevraagd wordt de papierfabriek te redden, krijgt Mulder een telefoontje van de rechtbank Noord-Holland. Of hij, samen met een andere curator, beschikbaar is voor een papierfabriek die zojuist failliet is verklaard.

Voor curatoren is zoiets een uitdagende klus. Een serieuze fabriek, met machines, grote hallen, klanten over de hele wereld en een paar honderd man personeel. Dan mag je ineens op de stoel van de bestuurder gaan zitten om de boedel te beheren. Nog dezelfde middag rijdt Mulder met zijn team naar de nabijgelegen fabriek.

Zoals het precieze recept van Coca-Cola al decennialang geheim is, zijn de soorten houtvezels en hun verhouding het bedrijfsgeheim van Crown Van Gelder.

In de weken daarop melden zich diverse geïnteresseerden voor overname van delen van de fabriek. Epac blijkt de enige die met het gehele bedrijf wil doorstarten én daarmee veel banen kan behouden. Het biedt ook het hoogste bedrag.

Op 19 februari tekenen de curatoren een voorlopig contract met Epac. Zij verkopen de fabriek, zonder ballast van schulden. CVG zal in een nieuwe bv een tweede leven beginnen als CVGI. In de boedel blijven de belangrijkste schulden achter, inclusief de overnameprijs van 12 miljoen euro in contanten – genoeg om de curatoren lange tijd te betalen. Zo is dat in Nederland geregeld: betaling van hun salaris gaat voor de vorderingen van schuldeisers.

Binnen een week ontstaat ruzie over de afspraken bij de overname. De gasleverancier stemt er niet mee in dat de doorgestarte fabriek zijn gascontract behoudt, terwijl de curatoren dit wel hadden toegezegd. De laatsten vinden dat de nieuwe eigenaar akkoord moet gaan met een minder aantrekkelijk contract met de gasleverancier. Omdat Dobrovolsky weigert, spannen zij een kort geding aan.

Managers van de papierfabriek laten de nieuwe eigenaar weten dat ze geschokt zijn door de actie van de curatoren. In een vernietigende verklaring, die CVGI in de rechtszaak mag gebruiken, noemen ze het schandalig dat de curatoren het geding aanspannen. En het past in een patroon, vinden de managers. Volgens hen zijn de curatoren helemaal niet geïnteresseerd in het voortbestaan van de fabriek. Over een doorstart waren ze ook niet enthousiast; ze wilden CVG’s bezittingen opknippen en verpatsen, waardoor honderden mensen hun baan zouden verliezen.

Volgens de curatoren zijn dat leugens. Zij spreken in een latere rechtszaak van „voorgekauwde verklaringen” die „diametraal op de werkelijkheid” staan.

Overfacturering

De curatoren van het oude CVG en Dobrovolsky van het nieuwe CVG zijn op elkaar aangewezen, maar de belabberde start heeft de sfeer verpest. Beide partijen zeggen informatie van elkaar nodig te hebben maar die niet te krijgen.

De curatoren zien een buitenlandse investeerder die de Nederlandse regelgeving niet begrijpt. Hij heeft zich omringd met advocaten van kleine kantoren die niet weten hoe grote deals werken en die de Nederlandse faillissementswetgeving niet doorgronden.

Vanaf het moment dat de overname is beklonken, weigeren de curatoren verder in het Engels te corresponderen. Straks ontstaan opnieuw interpretatieverschillen en hebben ze weer een „aansprakelijkstelling” van de Canadees aan hun broek, mailen ze zijn Nederlandse advocaat.

De investeerder ziet een verziekt systeem van faillissementsafwikkeling, waarbij curatoren in het belang van de schuldeisers behoren te handelen maar dat niet doen. Dobrovolsky mist corrigerende factoren. Hoe kan een rechter-commissaris controleren of de curator zijn werk goed doet, als die zelf de informatie verstrekt? En al zou de rechter-commissaris diep in de materie willen duiken, waar moet hij de tijd vandaan halen? Het geeft curatoren een vrijbrief, meent Dobrovolsky.

In 2012 begon Dobrovolsky een juridische procedure tegen het media-imperium van Rupert Murdoch die meer dan tien jaar zou duren.

Foto Olivier Middendorp

De Canadees begrijpt niet waarom de curatoren niet serieuzer de oorzaken van het bankroet onderzoeken. CVG maakte over 2022 een winst van 9 miljoen euro, een van de hoogste in haar bestaan. Drie weken later was het bedrijf bankroet. En een week voor de faillissementsaanvraag vertrok ineens een topman. Oud-werknemers bevestigen Dobrovolsky’s vermoeden: de papiermaker probeerde een slaatje te slaan uit sterk gestegen energieprijzen door de prijzen voor zijn klanten nog sterker te verhogen. Diverse werknemers beweren dat Epac is opgelicht door het oude CVG, dat te hoge facturen zou hebben gestuurd.

Zo verklaart de voormalige directeur verkoop schriftelijk dat gegevens over de werkelijke kosten vlak voor de doorstart van maart 2023 – toen de curatoren de baas waren – bewust werden vernietigd. En hij zegt dat ze in 2022 bij CVG cijfers bedachten om vragen van Epac over kosten te beantwoorden. Twee anderen zeggen nooit door de curatoren te zijn benaderd over de prijsstelling van papier, terwijl de werknemers juist die tarieven als belangrijke oorzaak van de ondergang noemen: klanten liepen weg vanwege overfacturering.

Een data-analist van de papierfabriek besluit de werkelijke energiekosten van 2022 te vergelijken met wat klanten in rekening is gebracht. Die concludeert dat Epac voor ruim 2 miljoen euro is benadeeld, en alle klanten ten minste 18 miljoen euro meer in rekening is gebracht. De externe energie-adviseur van de fabriek komt nog hoger uit: bijna 23 miljoen euro hebben klanten te veel betaald.

Onbegrijpelijk, vindt Dobrovolsky. Waarom onderzoeken de curatoren dit niet? De bewijzen liggen voor het oprapen.

De curatoren denken daar anders over. Ze hebben onderzoek gedaan en geen begin van bewijs kunnen vinden, stellen ze. Ze hebben geen boodschap aan de klacht dat Epac zou zijn opgelicht met veel te hoge energieprijzen. Zij dagen Epac voor de rechter om een rekening uit 2022 te innen, inmiddels opgelopen tot meer dan 1 miljoen euro.

Die rechtszaak loopt nog steeds en is voor Dobrovolsky het bewijs dat de curatoren alleen maar bezig zijn uren te schrijven. Want voor de juridische procedures huren de curatoren van Pot Jonker en DLA Piper mensen van hun eigen kantoren in. Ook de uren die zij zelf aan de kwestie besteden, worden betaald uit de boedel, ten koste van de schuldeisers.

Die advocaten en medewerkers hebben een flinke kluif aan alle procedures. In augustus 2025 hebben ze al dik 4.300 uren aan het faillissement van CVG besteed, terwijl de curatoren rond de 1.900 uren in de kwestie hebben gestoken.

Hard werken

Medewerkers van het Brits-Amerikaanse DLA Piper staren verbaasd door de natte ramen van hun hoofdkantoor aan de Amsterdamse Zuidas naar beneden. Daar staan op woensdagochtend 23 juli 2025 zo’n twintig arbeiders van een papierfabriek met spandoeken, borden vol slogans en een grauw partytentje tegen de zomerse buien. 

Werknemers, ondernemingsraad en directie van de doorgestarte onderneming staan vrijwel eensgezind tegenover de curatoren in het faillissement. Dat is uitzonderlijk.

Foto’s Simon Lenskens

In fluorescerende bedrijfskleding, sommigen met helm, richten zij hun onvrede op de curatoren die ergens in dit kantoorgebouw moeten zitten. „Ze werken ons tegen”, zegt Michèl Kaptijn, voorzitter van de ondernemingsraad en een van de actieleiders. „We zijn nu tweeënhalf jaar verder en zien het bedrijf alsnog naar de knoppen gaan.” 

De demonstranten zijn eensgezind in hun klachten: de curatoren maken alleen maar kosten en frustreren de doorstart van CVG door een lawine aan rechtszaken tegen de nieuwe eigenaar. „Onze boedel roven, schaam je rot! Jullie maken personeel en schuldeisers kapot”, luidt een leus. Ander probleem: de doorgestarte fabriek mist een deel van de boekhouding. „Geef de administratie terug. Curatoren, wat hebben jullie te verbergen?”

Veel mensen vragen ook Dobrovolsky waarom hij zich zo druk maakt over het verleden en de oude administratie. Was het maar zo makkelijk. De doorgestarte fabriek heeft bijvoorbeeld nieuw geld nodig, maar welke andere investeerder stopt hier ooit geld in? Vergelijk het met een huis dat te koop staat waar ruzie is met de buren, er beslag ligt van een vorige eigenaar en er discussie is over de erfgrens. Dat koopt niemand. Intussen gaan de dagvaardingen, kort gedingen, bodemprocedures en hoger beroepen over en weer door. Ook loopt een procedure bij de Ondernemingskamer.

Dobrovolsky heeft niet het idee dat sprake is van een gelijke strijd. Dat begon al toen hij op de Zuidas advocaten zocht die het voor hem wilden opnemen tegen de curatoren. Dat was zo goed als onmogelijk. Vaak kenden ze elkaar, of werkten hun kantoren samen, zegt hij. De eerste vraag van advocaten was telkens: hoe groot is de boedel? Als hij vertelde dat er bijna 10 miljoen euro in de boedel zat, was het antwoord dat hij vrijwel kansloos was: van curatoren met een miljoenenboedel ga je niet winnen.

De Canadees windt zich op over al die uren ten koste van schuldeisers, werknemers en gemeenschap. Desgevraagd laten de curatoren NRC weten dat ze vorig jaar 517 euro per uur in rekening brachten. Tot nu toe maakten ze 5,6 miljoen euro aan kosten, waarvan 3,2 miljoen aan salarissen. De declaratie is inmiddels opgelopen tot ruim 8.500 uren door alle curatoren, advocaten en medewerkers bij elkaar, ongeveer vijf manjaren.  Afgelopen zomer zeiden de curatoren tegen de rechter dat de kans vrij klein is dat er geld overblijft voor de andere schuldeisers.

De curatoren laten NRC weten dat ze vorig jaar 517 euro per uur in rekening brachten. Tot nu toe maakten ze 5,6 miljoen euro aan kosten, waarvan 3,2 miljoen aan salarissen

Hoe kan een rechter-commissaris hier goed toezicht op houden, vraagt Dobrovolsky zich af. Navraag door NRC leert dat de betrokken rechter-commissaris eind 2025 met een collega samen 703 faillissementen beheerde. Daarnaast heeft deze rechter-commissaris wekelijks zittingen als rechter in de civiele kamer. Gemiddeld heeft hij hooguit vijf uur per faillissement per jaar beschikbaar.

Gewist e-mails

Bewijzen wegmaken en „helpen en ondersteunen” van fraude, dat is wat de curatoren volgens Dobrovolsky al tijden doen. Daarom klaagt hij hen in maart 2024 aan in Alameda County, Californië, waar een van Epacs fabrieken staat. Het is noodzakelijk hen persoonlijk aansprakelijk te stellen, vindt hij. Hard tegen hard, zo gaat dat in Amerika. Volgens hem is dit de manier om informatie boven tafel te krijgen.

De Nederlandse curatoren zijn zoiets helemaal niet gewend. Zij zien een puur zakelijk geschil, wat die Canadese investeerder ineens persoonlijk maakt. Ze schrikken zich rot van de dagvaarding en hebben geen idee van de gevolgen. Kunnen ze Amerika nog wel in, of worden ze dan opgepakt?

Om procedurele redenen verwerpt de Amerikaanse rechtbank de dagvaardingen. De curatoren vrezen dat Dobrovolsky het nog een keer gaat proberen – wat de Canadees niet uitsluit.

Wie zich in Dobrovolsky had verdiept, had niet verrast hoeven zijn door diens opstelling. Als hij iets onrechtvaardig vindt, bijt hij zich vast. Ook niet als dat hem bakken met geld kost. Zijn succesvolle bedrijf biedt hem die luxe. 

In 2012 begon de Canadees een juridische procedure tegen het media-imperium van Rupert Murdoch, die meer dan tien jaar zou duren. Tijdens de strijd ontdekte Dobrovolsky dat Murdochs bedrijf opzettelijk 1,5 miljoen bedrijfsdocumenten had vernietigd. In zijn ruzie met de CVG-curatoren ziet hij daar een parallel.

De zaak tegen Murdoch won hij. Hij kreeg 3 miljoen dollar toegewezen, een schijntje in vergelijking met zijn juridische kosten, en met wat hij eruit had kúnnen slepen. „Tussentijds boden ze een schikking van meer dan 10 miljoen dollar, veel meer dan we aan schade claimden.”  Toch weigerde hij. „Door een schikking zou geheim blijven dat Murdoch opzettelijk bewijsmateriaal had weggemaakt, terwijl de rechter dit al had vastgesteld. Ik wilde dat zwart op wit in een vonnis.”

Dat is ook nu een van zijn doelen. Dobrovolsky vermoedt dat bewust digitale informatie is gewist. Medewerkers van de doorgestarte fabriek vertellen hem dat veel documenten onvindbaar zijn, zoals energierekeningen die aantoonden dat het vorige bestuur de prijzen veel meer verhoogde dan de kosten stegen.

Dat bevestigt een medewerker van de financiële afdeling. Die vertelt dat hij tussen faillissement en doorstart van zijn directe baas opdracht kreeg administratie te verwijderen: interne financiële informatie, productiecijfers, energiekosten.

In een schriftelijke verklaring stelt de medewerker dat dit in opdracht van de curatoren gebeurde. „In de documenten was informatie opgenomen die voor zowel mij als mijn collega’s van groot belang was om na een doorstart de werkzaamheden op een efficiënte en effectieve wijze op te pakken.”

Zo verzamelt CVGI meer bewijs. Een medewerker van debiteurenbeheer verklaart dat hij het „vreemd” vond cruciale informatie over klanten te wissen. „De te verwijderen bestanden beoordeelde ik als zeer waardevol voor een mogelijk nieuwe eigenaar […] Ik heb niet eerder meegemaakt dat er een dusdanige schoonmaak plaatsgevonden heeft op de harde schijf in de 14 jaar dat ik voor CVG heb gewerkt.”

Dit betekent dat iedere bestuurder in Nederland voorafgaand aan een bankroet zijn gehele administratie mag wissen, ook als die de boel geflest heeft

Dan vindt Dobrovolsky ook nog een briefje dat op 14 februari 2023, vlak voor de doorstart, aan het voltallige personeel gestuurd blijkt te zijn. Daarin roept de curator medewerkers op in het kader van AVG-privacywetgeving hun „persoonsgegevens” te beschermen. Werknemers kunnen ervoor kiezen dat hun volledige mailbox en persoonlijke schijven „volledig onbereikbaar worden gemaakt, en worden vernietigd”.

Als voorjaar 2025 een onafhankelijk ict-bedrijf uit Deventer de administratie onderzoekt, concludeert het dat duizenden documenten zijn verdwenen uit de map „Directie”.

Dobrovolsky ziet in dit alles bewijs dat de curatoren in de rechtszaal hebben gelogen. Zij zeiden in een van de procedures dat ze „geen opdracht hadden gegeven om bestanden te wissen en er dus ook niet mee bekend waren dat bestanden zouden zijn verwijderd”.

De curatoren houden vol dat er niets aan de hand is. Van de volledige administratie is een back-up gemaakt, claimen zij, en ja, daarvan zijn sommige bestanden om privacy-redenen „ontoegankelijk” gemaakt. De doorgestarte papierfabriek mag die niet inzien, juist vanwege de AVG-wetgeving. Dobrovolsky vraagt zich af hoe het mogelijk is dat alle werk-e-mails van de CEO en de CFO persoonsgegevens kunnen zijn.

Als de doorgestarte papierfabriek in de zomer van 2025 via een kort geding toch inzage eist, wijst de rechter dat af. Die is het eens met de curatoren dat dit volgens de privacywetgeving niet hoeft.

Dobrovolsky, verbaasd: „Dit zou betekenen dat iedere bestuurder in Nederland voorafgaand aan een bankroet zijn gehele administratie mag wissen, ook als die de boel geflest heeft.”

Foto’s Olivier Middendorp

De automatiseerder die de curatoren hebben ingehuurd ontkent dat binnen een dag na het bankroet een volledige back-up is gemaakt. En de toenmalig systeembeheerder legde vorige maand een explosieve verklaring af. De man schat dat tussen de ondergang van het oude bedrijf en de doorstart zes weken later „honderdduizenden e-mails zijn verwijderd”.

Gekmakend, vindt Dobrovolsky. De curatoren zeggen dat er een back-up van de gehele administratie is, terwijl alles op het tegendeel wijst. Maar omdat hij geen toegang tot de volledige back-up heeft, kan hij dat niet hardmaken.

Dobrovolsky heeft zijn hoop nu gevestigd op een bodemprocedure waarin de rechter zal bevestigen dat er bestanden zijn gewist.

Noodkreet

Dobrovolsky zit in zijn appartement in het centrum van Haarlem, op steenworp afstand van de rechtbank. Hij kocht het in 2023, net na de overname van de papierfabriek. Zijn werkkamer is kaal, een enorm computerscherm op zijn bureau, een loopband in een hoek.

Tragisch dat het zo gelopen is, zegt hij. „We hebben er nog zo voor gewaarschuwd, maar ook de rechter nam ons probleem niet serieus.” Dobrovolsky doelt op zijn kort geding tegen de curatoren, afgelopen zomer. CVGI eiste de ontbrekende administratie; zonder die informatie kon hij geen extra financiering krijgen en dreigde sluiting van de fabriek, voorspelde hij. Een toneelstukje, vermoedden de curatoren toen. Volgens hen dreigde de Canadees daar voortdurend mee.

Dobrovolsky moet nu bedenken wat hij met de fabriek gaat doen. In ieder geval is dit niet het einde van de juridische procedures. Want soms kost gelijk krijgen tijd, geduld en geld, leerde hij van zijn eerdere juridische gevechten. Ze kunnen hem miljoenen bieden, hij laat zijn strijd tegen het Nederlandse curatorenstelsel niet meer los.