Deze walvis blijkt beter voorbereid te zijn op de klimaatverandering dan gedacht

De poep van zuidkapers onthult dat de dieren veel minder kieskeurig eten dan onderzoekers lange tijd dachten.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Rod Keogh zag tijdens zijn ochtendrondjes over het strand bij Fowlers Bay in Zuid-Australië geregeld walvispoep aanspoelen. Voor veel mensen is dat vooral iets om met een grote boog omheen te lopen. Keogh dacht daar anders over: hij vermoedde dat de kleiachtige klonten waardevolle informatie konden bevatten.

Nu blijkt dat hij gelijk had. De monsters die hij verzamelde en in zijn vriezer bewaarde zijn gebruikt in een nieuw onderzoek naar het dieet en de darmbacteriën van zuidkapers. Deze walvissen worden in Nieuw-Zeeland ook wel tohorā genoemd. Het onderzoek werd geleid door Macquarie University in Sydney en de University of Auckland. Het is te vinden in Molecular Ecology.

Gevarieerd dieet

De conclusie van het onderzoek is duidelijk: zuidkapers eten veel gevarieerder dan gedacht. Lange tijd gingen wetenschappers ervan uit dat hun menu vooral bestond uit krill en kleine kreeftachtige diertjes. Maar het DNA in de poep vertelt een ander verhaal. De onderzoekers vonden namelijk ook sporen van jonge krabben, garnalen, kreeften, bidsprinkhaankreeften en zelfs kwallen.

Voor het onderzoek werden 52 poepmonsters onderzocht. Die kwamen uit vier gebieden: Fowlers Bay in Australië, Algoa Bay en St Helena Bay in Zuid-Afrika en de Aucklandeilanden bij Nieuw-Zeeland. In het lab haalden de onderzoekers DNA uit de monsters. Daarmee konden ze nagaan welke prooidieren de walvissen hadden gegeten.

De onderzoekers keken daarnaast ook naar het darmmicrobioom. Dat is de verzameling bacteriën die in de darmen leeft. Die bacteriën zeggen niet alleen iets over de laatste maaltijd, maar ook over hoe een dieet zich over een langere periode ontwikkeld heeft. Dat leverde een belangrijk extra inzicht op. Onderzoeker Aashi Parikh zegt: “Ook al vonden we krill niet vaak in de poep, het leek wel een blijvende invloed te hebben op de darmbacteriën. Dat wijst erop dat krill dus nog steeds belangrijk is voor deze dieren, ook al eten ze het mogelijk minder dan we dachten.”

Leestip: Hoe de klimaatverandering langzaam het verhaal van 17e-eeuwse walvisvaarders uitwist

Dat is belangrijk, omdat zuidkapers een opmerkelijk herstel achter de rug hebben. Door de walvisvaart waren er begin vorige eeuw mogelijk nog maar enkele honderden dieren over. Inmiddels zijn dat er naar schatting weer duizenden. Maar het herstel verloopt niet overal even snel, en daarnaast zorgt de klimaatverandering voor nieuwe problemen. Zo kan de opwarming van de zeeën invloed hebben op de hoeveelheid krill die ze produceren.

Daarom is het goed nieuws dat zuidkapers flexibeler lijken te eten dan gedacht: mogelijk kunnen andere diersoorten deels compenseren voor het feit dat er minder krill voorkomt. Echter is dat nog niet zeker, want niet elk prooidier levert evenveel energie op. De grote vraag is dus of krabben, garnalen, kwallen en andere alternatieve prooien genoeg voedingsstoffen bieden om de walvissen gezond te houden.

Bijzondere verzameling

Voor Keogh geldt de conclusie van het onderzoek vooral als bewijs dat zijn ongewone verzameling van walvispoep toch nuttig was. Jarenlang probeerde hij onderzoekers te vinden die interesse hadden in zijn walvispoep, maar helaas met maar weinig succes. Uiteindelijk kwam hij in contact met Parikh, die de monsters wel wilde analyseren. “Dit is de eerste keer dat we echt tot in detail konden zien wat ze eten,” zegt Parikh. “Dat is spannend omdat de resultaten ook hoop kunnen bieden. De vraag is nu vooral welke alternatieve prooien ze nog meer kunnen gebruiken.”

Keogh zelf blijft voorlopig graag verder verzamelen. “Mensen verwachten een drol van twee meter lang, maar zo ziet walvispoep er niet uit,” zegt hij. “En trouwens: ik zoek nog meer onderzoekers die walvispoep willen onderzoeken. Het is lastig om mensen te vinden die net zo geïnteresseerd zijn in walvispoep als ik dat ben.”

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Dankzij oude walvisvaartlogboeken weten we waar walvissen veilig waren en AI maakt de zoektocht naar walvisgezang plots een stuk makkelijker . Of lees dit artikel: Gefossiliseerde poep? Waardevoller dan botten? Hier is waarom .

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: