Een korte trip met groot effect: psychedelica tegen depressie?

Drugs roepen al snel beelden op van roes, risico en verlies van controle. Iets waar je normaal gesproken van wegblijft, niet iets waar je op vertrouwt. Toch belandt een van de krachtigste hallucinogene middelen ter wereld steeds vaker in de behandelkamer.

Dertig minuten high, gevolgd door wekenlang minder depressief. Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn, maar het is wel wat wetenschappers wisten aan te tonen: een enkele dosis van de psychedelische stof dimethyltryptamine (DMT) kan depressieve klachten binnen korte tijd merkbaar verminderen.

Businessman’s trip

DMT is een krachtige psychoactieve stof die van nature voorkomt in ayahuasca, het traditionele Zuid-Amerikaanse brouwsel dat bekendstaat om zijn intense hallucinogene werking. In tegenstelling tot veel andere psychedelica werkt DMT opvallend snel en kort. De ervaring piekt binnen enkele minuten en is meestal na een half uur alweer voorbij.

Juist die korte duur leverde de stof een bijnaam op: de businessman’s trip. De ervaring is zo compact dat iemand theoretisch gezien tijdens een lunchpauze een volledige ‘spirituele reis’ kan maken en daarna weer fris en nuchter achter het bureau kan aanschuiven.

Drugs tegen depressie

Toch gaat het bij DMT niet alleen om korte hallucinaties. Het middel wordt nu ook onderzocht als mogelijke behandeling voor ernstige depressie, een wereldwijd en veelvoorkomend probleem. Veel mensen reageren onvoldoende op bestaande behandelingen zoals antidepressiva en hebben vaak last van vervelende bijwerkingen zoals gewichtstoename, slaapproblemen of seksuele klachten.

Psychedelische therapieën staan de laatste jaren steeds meer in de belangstelling. Zo wordt ook psilocybine, de werkzame stof in paddo’s, onderzocht als mogelijke behandeling tegen depressie. Het nadeel daarvan is dat de psychedelische ervaring vaak twee uur of langer duurt, wat therapieën intensief en moeilijk schaalbaar maakt. DMT kan hier een praktisch voordeel bieden: bij toediening via injectie houdt het psychedelische effect ongeveer 30 minuten aan, terwijl de mogelijke antidepressieve werking weken kan duren.

Het onderzoek

Onder leiding van psychiater dr. David Erritzoe voerde een onderzoeksteam een studie uit met 34 volwassenen die leden aan een ernstige depressie. In het eerste dubbelblinde deel van de studie kregen de deelnemers willekeurig DMT of een placebo. Zowel de deelnemers als de onderzoekers wisten niet wie het echte middel kreeg en wie de placebo. Zo konden de onderzoekers op een betrouwbare manier vergelijken wat het effect van DMT was.

Twee weken later begon de open-labelfase, waarin alle deelnemers DMT konden ontvangen onder begeleiding van een therapeut, dus ook degenen die eerder een placebo hadden gekregen. In deze fase wist iedereen welke behandeling hij kreeg. Dat maakte het mogelijk om het effect van DMT te volgen en tegelijkertijd de veiligheid van alle deelnemers verder te beoordelen.

De resultaten waren opvallend. Al na één week lieten deelnemers die DMT hadden gekregen een duidelijke afname van hun depressieve klachten zien, gemeten met de Montgomery-Åsberg Depression Rating Scale (MADRS), een standaard klinisch meetinstrument voor depressie. Na twee weken was het verschil met de placebogroep nog duidelijker. Tijdens de open-labelfase hielden de effecten bij veel deelnemers tot wel 12 weken aan, bij sommige mogelijk nog langer. Interessant genoeg maakte het weinig verschil of iemand een of twee doses had gekregen, al suggereert de studie dat deelnemers die al in de eerste fase DMT kregen mogelijk iets langer baat hadden bij de behandeling.

Veiligheid en vervolgonderzoek

Bij drugs denkt men vaak meteen aan de gevaren, daarom werd tijdens de studie extra goed gekeken naar eventuele bijwerkingen om de veiligheid van de deelnemers te waarborgen. De meeste bijwerkingen waren mild of matig, zoals pijn op de plaats van het infuus, misselijkheid of korte perioden van angst. Er werden geen ernstige bijwerkingen gerapporteerd die met de behandeling samenhingen.

Ondanks de veelbelovende resultaten benadrukken de onderzoekers dat de studie klein was en de deelnemers weinig divers. Grotere onderzoeken zijn nodig om precies vast te stellen hoe effectief DMT is bij depressie, hoe lang de effecten aanhouden en hoe het middel zich verhoudt tot bestaande behandelingen. Toch bieden deze eerste bevindingen hoop: een kortwerkend psychedelisch middel zou een snelle en praktische optie kunnen zijn voor mensen bij wie traditionele therapieën onvoldoende effect hebben.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Psychedelica bieden uitkomst: zo kun je wél stoppen met slechte gewoontes en Lachgas blijkt te werken als een medicijn tegen zware depressie. Of lees dit artikel: Wat gebeurt er in de hersenen na gebruik van het psychedelische middel ayahuasca?.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: